USG połówkowe – kiedy wykonać badanie, jak się do niego przygotować i co może wykryć?

USG połówkowe – kiedy się zgłosić?

Czas na wykonanie USG połówkowego to oczywiście połowa ciąży – między początkiem 18. tygodnia, a końcem 22. tygodnia. W tym czasie płód ma odpowiednią wielkość i masę, by możliwa była szczegółowa ocena najważniejszych struktur jego organizmu, przy czym wciąż ma jeszcze wystarczająco dużo miejsca w macicy, by swobodnie się obracać i pokazywać lekarzowi z różnych stron.

Ogólny przedział czasowy wyznaczony na USG połówkowe to aż 4 tygodnie, podczas których dziecko przybiera na wadze i rośnie (może w tym czasie powiększyć swoją masę nawet dwukrotnie), decyzję o terminie badania warto pozostawić ginekologowi prowadzącemu ciążę. Weźmie pod uwagę nie tylko datę poczęcia, ale też budowę ciała pacjentki (im mama jest szczuplejsza, tym wcześniej możliwe jest dokładne obejrzenie płodu), jej schorzenia i inne czynniki.

Najwygodniejszym terminem wykonania USG połówkowego w większości przypadków jest czas po 20. tygodniu ciąży. Badanie połówkowe niektórzy ginekolodzy wykonują nawet w 23. tygodniu ciąży, przede wszystkim ze względu na lepiej wykształcone (a więc i lepiej widoczne w obrazie USG) struktury organizmu płodu.

Jak przygotować się do USG połówkowego?

Do badania USG w połowie ciąży pacjentka nie musi się specjalnie przygotowywać – tego dnia może zjeść normalne posiłki i pić to, co zwykle, może jednak zostać poproszona o powstrzymanie się od smarowania ciała tłustymi kremami czy balsamami (np. przeciwko rozstępom) oraz przyniesienie ze sobą czegoś słodkiego (w przypadku konieczności obudzenia dziecka śpiącego w czasie badania).

Badanie USG połówkowe to badanie wykonywane przez powłoki brzuszne (w przeciwieństwie do badania w I trymestrze wykonywanego głowicą przezpochwową), ale pod koniec wizyty lekarz prawdopodobnie wykona również USG przezpochwowe w celu oceny szyjki macicy – to ważne badanie oceniające ryzyko porodu przedwczesnego, podczas którego pęcherz przyszłej mamy powinien być pusty.

Polecamy: Rozwój płodu tydzień po tygodniu

USG połówkowe – przebieg badania

Głównym celem USG połówkowego jest dokładna ocena anatomii dziecka, pozwalająca potwierdzić jego prawidłowy rozwój. Podczas badania sprawdzane są również:

• przybliżona masa ciała dziecka,
• płeć dziecka,
• ocena łożyska wraz z jego położeniem,
• ocena ilości wód płodowych,
• ocena szyjki macicy ciężarnej pozwalająca na oszacowanie ryzyka przedwczesnego porodu i ewentualną interwencję
• przybliżona data porodu.

Najważniejsze pomiary dokonywane w przebiegu badania ultrasonograficznego to:

• BPD (biparietal diameter) – wymiar dwuciemieniowy, czyli szerokość główki płodu,
• HC (head circumference) – obwód główki płodu,
• TCD (transcerebellar diameter) – szerokość móżdżka (ten wskaźnik pozwala też dokładniej ocenić wiek ciąży do 25 tygodnia),
• CM (cisterna magna) – zbiornik wielki mózgu oraz VP (posterior ventricle) – róg tylny komory bocznej mózgu,
• NF (nuchal fold) – fałd karkowy będący ważnym markerem zespołu Downa (odpowiednik przezierności karku w badaniu USG wykonywanym w I trymestrze),
• AC (abdominal circumference) – obwód brzucha płodu,
• FL (femur length) – długość kości udowej płodu,
• HL (humerus length) – długość kości ramiennej płodu.

Na podstawie powyższych parametrów ginekolog szacuje:

• przybliżoną masę ciała płodu,
• wiek ciąży,
• przybliżoną datę  porodu.

W przebiegu badania ocenie poddawane są również wszystkie widoczne struktury ciała płodu:

• główka: lekarz ocenia ciągłość, kształt i gęstość mineralną czaszki oraz jej rozmiar, strukturę i symetrię mózgu, ilość płynu mózgowo-rdzeniowego,
• twarz: szczegółowa analiza jej budowy oraz profilu, wiele wad genetycznych łączy się z nieprawidłowościami w strukturze twarzy,
• szyja: możliwe jest rozpoznanie m.in. wola tarczycowego oraz obrzęków karku,
• klatka piersiowa: sprawdzana jest budowa serca (funkcje zastawek, wady anatomiczne) i płuc (wady anatomiczne), a także krzywizna żeber,
• jama brzuszna: oceniane jest unaczynienie pępowiny, wielkość i budowa żołądka, budowa pęcherza moczowego i nerek, budowa i echogeniczność jelit,
• narządy rodne: sprawdzane są potencjalne wady wrodzone, np. niezróżnicowane narządy płciowe albo guzy, na życzenie rodziców lekarz w większości przypadków może już określić płeć dziecka,
• kończyny: sprawdzana jest ruchomość kończyn górnych i dolnych oraz liczba paliczków palców u rąk i stóp,
• kręgosłup: możliwe jest rozpoznanie rozszczepu kręgosłupa oraz innych nieprawidłowości w jego budowie.

USG połówkowe – jakie wady może wykryć?

W większości przypadków badanie przebiega pomyślnie, a lekarz nie ma dla rodziców złych wiadomości, jednak lista potencjalnych nieprawidłowości możliwych do wykrycia w USG połówkowym jest długa, a każda z wad musi być odpowiednio opisana. Pośród tych częściej rozpoznawanych znajdują się wady serca i nerek, wady kończyn, wodogłowie, przepuklina, rozszczepienia (kręgosłupa, wargi, podniebienia), zarośnięcie przełyku czy atrezja dwunastnicy. Lekarz wykonujący badanie zawsze poddaje ocenie grupę markerów wad genetycznych, czyli m.in. grubość fałdu karkowego, długość kości nosowej i udowej, szerokość miedniczek nerkowych, echogeniczność jelit czy torbiele splotów naczyniówkowych, mogących wskazywać na takie wady chromosomalne, jak np. zespół Downa, Turnera czy Edwardsa.

Trzeba pamiętać, że wynik i interpretacja USG połówkowego jest subiektywną opinią lekarza opartą na jego wiedzy i doświadczeniu, a dokładność badania zależna jest także od jakości sprzętu, na którym jest wykonywane. Prawidłowy wynik USG połówkowego nie daje gwarancji, że dziecko urodzi się całkowicie zdrowe – nawet jeśli badanie jest wykonane prawidłowo, na świetnej aparaturze i przez bardzo doświadczonego lekarza, pozostaje pewna grupa wad wrodzonych, których nie da się wykryć w ten sposób i na tym etapie ciąży. Z kolei wynik nieprawidłowy zawsze powinien być zweryfikowany w powtórnym badaniu.

Warto wiedzieć: Paciorkowiec w ciąży – objawy, leczenie. Zakażenie paciorkowcem a poród naturalny

USG połówkowe – cena, refundacja

Badanie USG połówkowe to jedno z badań kobiet ciężarnych znajdujące się w koszyku świadczeń refundowanych przez NFZ – inne bezpłatne badania dla przyszłych mam to m.in. USG w I i III trymestrze (11-14 tydzień ciąży oraz 40 tydzień ciąży), morfologia krwi, badanie ogólne moczu, cytologia, glikemia na czczo, pomiar TSH, testy w kierunku kiły, HIV, HCV, toksoplazmozy, różyczki i inne.

Pacjentki, którym zależy na USG połówkowym wykonanym na sprzęcie wysokiej klasy, mogą wykonać to badanie prywatnie. Ceny USG mogą być różne w zależności od miejscowości, renomy i popularności kliniki, jakości sprzętu oraz oczywiście doświadczenia i umiejętności wykonujących je lekarzy, a przyszli rodzice powinni liczyć się z kosztem od 200 do 500 zł. Tradycyjne badanie 2D dające obraz dwuwymiarowy jest tańsze od nowocześniejszych badań w 3D i 4D (dających obraz przybliżony do rzeczywistego, statyczny lub ruchomy), co nie znaczy, że jest gorsze i mniej wiarygodne – najważniejsza jest wiedza przeprowadzającego badanie lekarza i dobry sprzęt. 

Autor: Redakcja