Metody antykoncepcji powinny być dobrane bardzo indywidualnie, w zależności od wieku kobiety, jej stanu zdrowia, oczekiwań, wywiadu położniczego. Antykoncepcja oznacza najczęściej zastosowanie środka chemicznego lub hormonalnego, który może mieć swoje działania niepożądane.
Co to jest antykoncepcja?
Antykoncepcja to ogół metod, które mają zabezpieczyć przed niechcianą ciążą. Decyzja o posiadaniu potomstwa powinna być w pełni świadoma, gdyż jej konsekwencje będą ponoszone przez całe życie. Ważne, aby wiedzieć, że nie ma skutecznego w stu procentach sposobu zapobiegania ciąży. Wybierając daną metodę, należy wziąć pod uwagę kilka czynników, m.in: skuteczność, bezpieczeństwo, odwracalność, brak wpływu na doznania seksualne, prosty sposób stosowania, akceptację przez obojga partnerów.
W wielu przypadkach jakość zabezpieczenia jest uzależniona od przestrzegania zaleceń lekarskich podczas stosowania danego środka. Mimo że antykoncepcja dotyczy również mężczyzn, w Polsce to przede wszystkim na panie spada obowiązek zapobiegania ciąży, np. poprzez stosowanie pigułek, plastrów itp. Mężczyźni zwykle zdają się na prezerwatywy, które nie są skomplikowane w użyciu, chronią przed chorobami zakaźnymi przenoszonymi drogą płciową, a przede wszystkim nie wymagają recepty.
Bardzo istotna jest edukacja dotycząca możliwości i skuteczności antykoncepcji, a także chorób przenoszonych drogą płciową – to zadanie zarówno ginekologa, jak i lekarza pierwszego kontaktu. Specjalista powinien przedstawić wszelkie dostępne metody antykoncepcji oraz pomóc kobiecie wybrać metodę spełniającą jej oczekiwania i potrzeby.
Metody antykoncepcji
Podział metod antykoncepcji:
- metody naturalne,
- antykoncepcja hormonalna,
- wkładki wewnątrzmaciczne,
- inne metody mechaniczne dla kobiet,
- środki plemnikobójcze,
- prezerwatywy,
- sterylizacja chirurgiczna.
Wśród dostępnych w Polsce rozwiązań najpopularniejszą metodą antykoncepcji jest antykoncepcja hormonalna, najczęściej stosowana w postaci tabletek doustnych. Dawniej większość preparatów zawierała tabletki jednofazowe dwuskładnikowe (estrogen + gestagen) w schemacie 21 + 7, tzn. 21 tabletek + 7 dni przerwy. Aktualnie mamy coraz więcej preparatów dwuskładnikowych, które stosuje się przez 28 dni. Wiąże się to z wydłużeniem czasu stosowania steroidów, co zwiększa skuteczność i zmniejsza ilość działań niepożądanych. Dostępne są również tabletki jednoskładnikowe zawierające jedynie gestagen. Działanie antykoncepcyjne jest warunkowane przez gestagen, dlatego też istnieje możliwość stosowania jedynie tego składnika jako skutecznej metody antykoncepcji.
Ani syntetyczne progestageny, ani estrogeny nie są środkami, których regularne stosowanie pozostaje bez wpływu na organizm. Ich przyjmowanie może wiązać się z występowaniem powikłań, w tym tak niebezpiecznych, jak choroba zakrzepowo- zatorowa. Dla kobiet z grupy podwyższonego ryzyka dostępne są tzw. minipigułki, czyli tabletki jednoskładnikowe (zawierają tylko jedną substancję czynnną – gestagen – w bardzo niskim stężeniu). Nie wpływają negatywnie na układ krzepnięcia. Ich zaletą jest również możliwość stosowania przez kobiety karmiące piersią. Działanie polega na hamowaniu owulacji oraz zwiększaniu lepkości śluzu szyjkowego i zmniejszaniu jego przepuszczalności dla plemników.
Niektóre panie decydują się na globulki antykoncepcyjne dopochwowe, czyli metodę chemiczną, dostępną bez recepty. Globulki i inne wkładki typu pianki lub tampony, nasączone płynem plemnikobójczym, uniemożliwiają przedostanie się plemników do kanału szyjki macicy. Specjaliści zalecają tę metodę jako uzupełniającą, np. przy używaniu prezerwatyw. Nie jest ona rekomendowana jako sposób na podstawowe zabezpieczenie, ponieważ środki mają ograniczone działanie – do około godziny po umieszczeniu w pochwie. Trzeba pamiętać nie tylko o ich odpowiedniej aplikacji, ale również o tym, że mogą wypłynąć podczas stosunku, przez co antykoncepcja ma zmniejszoną skuteczność.
Naturalne metody antykoncepcji
Wiele par stosuje naturalne metody planowania rodziny, jednak należy pamiętać, że nie odznaczają się one tak dużą skutecznością jak np. pigułki. Naturalne metody antykoncepcji opierają się na objawach zapowiadających okres płodny u kobiety. Podstawę stanowi znajomość długości życia komórki jajowej (1–2 dni) oraz długości życia plemników (2–6 dni). Jest to metoda możliwa do stosowania jedynie u kobiet prowadzących zrównoważony tryb życia, mających regularne cykle menstruacyjne oraz niemające problemów z nawracającymi infekcjami.
Podział metod naturalnych:
- kalendarzowa,
- termiczna,
- śluzowa,
- objawowo- termiczna,
- samodzielne badanie szyjki macicy,
- stosunek przerywany.
Nie jest to najłatwiejszy sposób, ponieważ wyznaczenie dni płodnych odbywa się na podstawie obserwacji własnego organizmu – przede wszystkim wydzieliny z pochwy, jej ilości oraz zmieniającej się konsystencji. Kobiety powinny ponadto regularnie mierzyć temperaturę ciała i być w stanie rozpoznać symptomy zbliżającej się owulacji.
Niestety, organizm nie zawsze będzie reagował w ten sam sposób – na cykl mogą mieć wpływ różne czynniki, takie jak intensywność aktywności fizycznej, choroby, przyjmowane leki, a nawet stosowanie diety odchudzającej i suplementów ziołowych. Z tego powodu skuteczność naturalnych metod antykoncepcji nie jest wysoka i zaleca się je tylko parom, które dopuszczają możliwość posiadania dziecka.
Autor: Redakcja
