Neurastenia – co to jest?
Neurastenia to zaburzenie, którego podstawowym objawem jest męczliwość – zarówno fizyczna, jak i psychiczna. Termin neurastenia nie jest często używany w środowisku medycznym i w wielu krajach wyszedł już z użycia. Objawy towarzyszące temu zaburzeniu obecnie często przypisuje się zespołowi przewlekłego zmęczenia. Czasami nadal można się jednak spotkać z pojęciami takimi jak nerwica neurasteniczna czy osobowość neurasteniczna.Ze względu na trudności diagnostyczne częstość występowania neurastenii nie jest dokładnie znana. Ocenia się, że zaburzenie to może dotyczyć ok. 0,5–1% populacji.
Objawy neurastenii
U pacjentów z neurastenią może dominować męczliwość psychiczna – występują wówczas problemy z utrzymaniem skupienia, zapamiętywaniem i wykonywaniem trudniejszych zadań umysłowych. Zmęczenie pojawia się po zwiększonym wysiłku intelektualnym, a pacjent skarży się na mniej efektywne myślenie.Na pierwszy plan może wysuwać się też męczliwość fizyczna. Pacjent zauważa osłabienie sprawności fizycznej, czuje się wyczerpany nawet po niewielkim wysiłku, a sen nie zapewnia mu regeneracji sił.
W literaturze wyróżnia się trzy typy neurastenii. Zwykle u pacjentów dominują objawy jednego z typów, ale obecne są również dolegliwości charakterystyczne dla pozostałych odmian tego zaburzenia.
- Neurastenia hiposteniczna – charakteryzuje ją występowanie zmęczenia, niepokoju, lęku i problemów z koncentracją.
- Neurastenia hipersteniczna – objawia się niekontrolowanymi wybuchami emocji, nadwrażliwością na bodźce (np. hałas, światło) i rozdrażnieniem.
- Neurastenia asteniczna – typowa w jej przypadku jest niechęć do wysiłku i szybkie pojawianie się zmęczenia.
- bóle mięśni,
- napięciowe bóle głowy,
- zawroty głowy;
- zamartwianie się stanem swojego zdrowia,
- obniżony nastrój,
- anhedonia (obniżona zdolność do odczuwania radości).
Neurastenia a sen
W przebiegu neurastenii często obserwuje się też zaburzenia snu – bezsenność, nadmierną senność, trudności w zasypianiu albo płytki sen. Pacjent budzi się rano i czuje się zmęczony, jakby wcale nie spał, mimo że poprzedniego dnia położył się do łóżka wcześnie. Aby poprawić jakość nocnego wypoczynku, warto przestrzegać zasad higieny snu i podjąć leczenie neurastenii.Neurastenia a depresja
Występowanie objawów takich jak ciągłe zmęczenie, rozdrażnienie i problemy z koncentracją może wskazywać na początek różnych zaburzeń psychicznych. Ze względu na podobieństwo symptomów neurastenię należy różnicować z depresją, a także z uogólnionym zaburzeniem lękowym, zaburzeniem somatyzacyjnym i hipochondrią.Przyczyny neurastenii
W rozwoju neurastenii znaczenie mają:- czynniki osobowościowe,
- czynniki środowiskowe,
- podłoże genetyczne.
Objawy neurastenii mogą też być skutkiem np. przebytej infekcji wirusowej lub bakteryjnej, zatrucia, guza mózgu. Zanim zostanie postawione rozpoznanie, konieczna jest dokładna diagnostyka w kierunku chorób somatycznych, które mogą odpowiadać za odczuwane przez pacjenta dolegliwości.
Jak leczyć neurastenię?
Główną metodą leczenia neurastenii jest psychoterapia. Skupia się ona na ustaleniu źródeł stresu w życiu pacjenta i zwiększeniu jego możliwości radzenia sobie z napięciem. Pacjent poznaje techniki relaksacyjne i uczy się inaczej postrzegać otaczającą go rzeczywistość. Jedynie psychoterapia przynosi trwałą poprawę u osób z neurastenią. Farmakoterapia (leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI) jest stosowana pomocniczo.Korzyści może też przynieść prowadzenie zdrowego trybu życia (regularna aktywność fizyczna, wysypianie się, odpowiednio zbilansowana dieta) i – jeśli jest taka możliwość – zmiana otoczenia.
Nieleczona neurastenia przechodzi w postać przewlekłą i prowadzi do pogorszenia funkcjonowania w wielu obszarach życia. Z tego powodu warto zgłosić się po pomoc.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
1. Bilikiewicz A., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
2. Gałecki P., Szulc A., Psychiatria, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018.
