Co to są nicienie?
Nicienie to inaczej robaki obłe, o podłużnym ciele zbudowanym z oskórka, nabłonka i warstwy mięśniowej. Pod względem wielkości są zróżnicowane w zależności od gatunku.Środowisko życia nicieni to przede wszystkim woda, ale również gleba. Wiele z nich jest pasożytami roślin, zwierząt i ludzi. Robaki te występują w krajach o wilgotnym i ciepłym klimacie – głównie w Azji, Afryce czy Ameryce Południowej i Środkowej, choć niektóre gatunki żyją też na całym świecie.
Czy nicienie są groźne dla ludzi?
Nicienie są postrzegane jako szczególnie groźne dla człowieka szkodniki, które mają niszczycielskie działanie. Poniekąd tak właśnie jest – nicienie powodują liczne choroby, w tym również takie, które mogą doprowadzić do śmierci. Warto jednak mieć świadomość, że występują też nicienie, które nie są pasożytami. Co więcej, pożyteczne gatunki nicieni są wykorzystywane do biologicznej/integrowanej ochrony roślin.Nicienie pasożytnicze – przykłady
W zależności od środowiska, w którym pasożytują robaki, wyróżnia się ich dwa rodzaje: nicienie jelitowe oraz nicienie tkankowe.Nicienie w jelitach
Przedstawiciele nicieni w jelitach to np.:- glista ludzka;
- owsik ludzki;
- węgorek jelitowy.
Nicienie w tkankach
Nicienie pasożytujące w tkankach to m.in.:- robak medyński;
- włosień kręty.
Pasożyt nicień – drogi zakażenia
W zależności od gatunku nicieni drogi zakażenia są różne:- glista ludzka – zakażenie poprzez spożycie inwazyjnych jaj pasożyta z pożywieniem, np. niedokładnie umytymi warzywami lub skażoną wodą pitną;
- owsik ludzki – zakażenie poprzez spożycie inwazyjnych larw pasożyta z pożywieniem, w wyniku przeniesienia larw na palcach do ust z zanieczyszczonych zabawek lub z okolicy odbytu;
- węgorek jelitowy – zakażenie poprzez chodzenie bez butów po zanieczyszczonym podłożu;
- robak medyński – zakażenie poprzez spożycie wody zanieczyszczonej oczlikami;
- włosień kręty – zakażenie poprzez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa (wieprzowiny lub dziczyzny), w którym znajdują się inwazyjne larwy pasożyta.
Nicienie – choroby
Nicień, pasożyt człowieka, może wywoływać takie choroby, jak:- glista ludzka – glistnica lub askarioza;
- owsik – owsica lub enterobioza;
- węgorek jelitowy – węgorczyca lub strongyloidoza;
- robak medyński – drakunkuloza;
- włosień kręty – trychineloza.
Objawy chorób wywołanych przez nicienie
- Glistnica – zakażenie może być bezobjawowe. W trakcie intensywnej inwazji pasożyta pojawiają się objawy m.in. ze strony układu oddechowego: silny kaszel, duszności, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, krwioplucie. Dodatkowo może wystąpić niewysoka gorączka i dolegliwości bólowe brzucha.
- Owsica – silny świąd okolicy odbytu, nasilający się wieczorem i w nocy. Może on prowadzić do utraty apetytu, spadku masy ciała, zaburzeń nerwowych czy nawet opóźnienia rozwoju.
- Węgorczyca – głównie zmiany skórne (zaczerwienienie, bolesność, świąd, obrzęk) oraz dolegliwości ze strony układu oddechowego (kaszel, zapalenie płuc) i pokarmowego (ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka).
- Drakunkuloza – zakażenie zwykle jest bezobjawowe. Jeśli pasożyt przemieści się w kierunku powierzchownej warstwy skóry nogi, pojawi się obrzęk, gorączka i ból.
- Trychineloza – obserwowane objawy to najpierw podwyższona temperatura ciała, ból brzucha, nudności, wymioty i biegunka, później zaś zesztywnienie oraz ból mięśni, duszności i trudności w oddychaniu, gorączka oraz wysypka skórna.
Nicienie – diagnostyka i leczenie
- Glistnica – badanie kału, wymiocin lub testy serologiczne. Leczenie obejmuje zastosowanie leków przeciwpasożytniczych (pyrantel, mebendazol, albendazol), podawanych w jednej dawce.
- Owsica – badanie w kierunku jaj owsika, najczęściej wymaz z odbytu. W terapii stosuje się leki przeciwpasożytnicze (pyrantel, mebendazol, albendazol) stosowane doustnie w jednej dawce. Leczenie powinno być powtórzone kilkukrotnie.
- Węgorczyca – badanie kału albo treści pokarmowej pobranej bezpośrednio z dwunastnicy lub testy serologiczne. Do leczenia stosuje się leki przeciwpasożytnicze (np. mebendazol, albendazol, iwermektyna).
- Drakunkuloza – diagnozę stawia się zwykle na podstawie objawów. Leczenie obejmuje chirurgiczne usunięcie samicy nicienia z tkanki podskórnej.
- Trychineloza – rozpoznanie ustala się na podstawie obecności larw w bioptatach mięśni oraz przy pomocy testów serologicznych. W leczeniu wykorzystuje się leki przeciwpasożytnicze – mebendazol i albendazol, podawane w połączeniu z prednizolonem.
Autor: Redakcja
