Pelagra – co to jest?
Pelagra (rumień lombardzki) jest chorobą, której nazwa pochodzi od włoskiego wyrażenia pelle agra, czyli „szorstka skóra”. Po raz pierwszy została opisana w 1735 r. jako stan chorobowy obejmujący objawy takie jak zapalenie skóry, biegunka i demencja. Uważano ją za schorzenie dotyczące przede wszystkim ludzi ubogich.Przez kilkadziesiąt lat pelagra była chorobą śmiertelną, na którą umierało nawet 70 proc. chorych.
Charakterystyka pelagry
Pelagrę zalicza się do grupy fotodermatoz endogennych – w jej przypadku nadwrażliwość na światło jest wywołana działaniem światłouczulającej substancji o pochodzeniu endogennym, co jest uwarunkowane genetycznie lub występuje na skutek niedoboru witamin. Najwięcej zachorowań na pelagrę notuje się w okresie wiosennym i letnim.Kogo dotyka pelagra?
O ile w Polsce i krajach rozwiniętych pelagra występuje rzadko, to wciąż zbiera żniwo w rejonach, gdzie panuje niedożywienie, np. w Afryce. W krajach europejskich pelagra stanowi zagrożenie zwłaszcza dla osób nadużywających alkoholu. Ryzyko zachorowania występuje także u osób cierpiących na choroby przebiegające z przewlekłą biegunką, np. chorobę Leśniowskiego-crohna.Przyczyny pelagry
Główną przyczyną pelagry jest zbyt niski poziom witaminy B3 w organizmie; na jej występowanie wpływają też w pewnym stopniu braki witamin A i C. Do awitaminozy prowadzi nieprawidłowa dieta lub głodzenie.Za rozwój pelagry odpowiada także niewłaściwa przemiana TRP w niacynę – może to być spowodowane występowaniem zespołu rakowiaka, choroby Crohna, choroby Hartnupów, nowotworów z komórek wewnątrzwydzielniczych lub stanem po wystąpieniu gruźlicy leczonej izoniazydem.
Pelagra – objawy
Objawy pelagry występują na skórze, ale obejmują też układ pokarmowy i nerwowy. Z tego względu pelagra bywa nazywana „chorobą 3D”.- Zmiany skórne – na początku choroby pojawiają się zmiany takie jak przebarwienia, pęcherze, wysypki, egzemy, rumień i zgęstnienie skóry, które przypominają poparzenie słoneczne. Występują one przede wszystkim na odkrytych częściach ciała, jak dłonie, stopy, szyja, nos, czoło, ale też na przedramionach i podudziach oraz w okolicach intymnych.
- Objawy ze strony układu pokarmowego – w przebiegu choroby mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunki i dolegliwości bólowe w obrębie brzucha.
- Objawy neuropsychiatryczne – dodatkowo pojawiają się zmiany nastroju, apatia, zmęczenie i depresja lub wprost przeciwnie – nadmierne pobudzenie, drażliwość, wybuchy złości. Choremu dokuczają częste bóle głowy, występują kłopoty z koncentracją i pamięcią. Charakterystyczne dla pelagry jest też osłabienie napięcia mięśniowego, zaburzenie chodu, urojenia, lęk, dezorientacja i psychozy.
Diagnostyka pelagry
Rozpoznanie pelagry opiera się zazwyczaj na zestawieniu charakterystycznych objawów z wywiadem wskazującym na niewłaściwą dietę. Dotyczy to przede wszystkim osób skrajnie niedożywionych.Celem potwierdzenia wstępnie postawionej diagnozy wykonuje się test z niacyną. Polega on na włączeniu doustnej suplementacji witaminy PP i obserwacji stanu zdrowia. Jeśli z biegiem czasu następuje stopniowa poprawa kliniczna, przesądza to o rozpoznaniu pelagry.
Niedobór witaminy B3 można wykryć przy pomocy badania krwi. Najbardziej miarodajny wynik daje badanie metodą chromatografii cieczowej, sprzężonej ze spektrometrią mas.
Leczenie pelagry
Dobra informacja jest taka, że pelagra jest w pełni uleczalna (pod warunkiem postawienia właściwej diagnozy). Leczenie polega na podawaniu dużych dawek witaminy B3; zastosowanie znajdują też leki doustne i preparaty pozajelitowe.Chory musi dodatkowo stosować zbilansowaną dietę, bogatą w produkty zawierające niacynę. Należą do nich m.in.:
- mięso,
- wątroba,
- zboża,
- drożdże,
- migdały,
- orzechy ziemne,
- kawa,
- herbata,
- ryby,
- brzoskwinie,
- banany.
Autor: Redakcja
