Awitaminoza – czym jest, przyczyny. Jakie objawy daje awitaminoza?

Co to jest awitaminoza?

Osoba, u której stwierdza się awitaminozę, ma znaczący niedobór jednej bądź kilku witamin lub całkowity ich brak. To groźny stan dla naszego organizmu. Schorzenie to może mieć dwie postacie:

• awitaminoza pierwotna – nie dostarczamy organizmowi odpowiedniej ilości danej witaminy,
• awitaminoza wtórna – podaż jest odpowiednia, ale w wyniku chorób lub nieodpowiedniego stylu życia witaminy są nieprawidłowo przyswajane lub dochodzi do ich utraty.

Awitaminoza a hipowitaminoza

Czym się różni awitaminoza od hipowitaminozy? Hipowitaminoza to również zbyt mała ilość konkretnej witaminy bądź kilku witamin w naszym organizmie, jednak awitaminoza to stan zdecydowanie bardziej zaawansowany (w tym przypadku mamy znaczny niedobór bądź brak witamin).

Przyczyny awitaminozy

Najczęstsze przyczyny awitaminozy to:

• źle zbilansowana dieta (np. zbyt restrykcyjna, monotonna, ze zbyt małą ilością warzyw i owoców, z przewagą żywności przetworzonej),
• odchudzanie się na własną rękę (np. głodówka, dieta jednoskładnikowa),
• zaburzenia wchłaniania i trawienia (np. w wyniku alkoholizmu, zespołu złego wchłaniania, choroby Leśniowskiego-Crohna lub innych schorzeń).

Awitaminoza u dzieci

Dzieci muszą mieć regularnie dostarczane wszystkie witaminy i minerały. Ich niedobór jest nie tylko szkodliwy dla zdrowia maluchów, ale może również prowadzić do nieodwracalnych szkód (np. krzywicy). Nawet niewielkie braki witamin wpływają negatywnie na układ nerwowy, kostno-stawowy czy immunologiczny. Warto pamiętać, że awitaminozy u dzieci pojawiają się szybciej niż u dorosłych.

Objawy awitaminozy

Objawy awitaminozy są zależne od tego, jakiej witaminy nam brakuje:

Awitaminoza witaminy A

Objawy:

• zaburzone widzenie po zmroku (kurza ślepota, ślepota zmierzchowa),
• tzw. zespół suchego oka,
• osłabiona odporność,
• zmęczenie,
• łamliwe włosy i paznokcie.

Awitaminoza witaminy D

Objawy:

• krzywica,
• osteoporoza,
• złamania i skrzywienia,
• osłabiona odporność,
• problemy z zębami i przyzębiem.

Awitaminoza witaminy C

Objawy:

• szkorbut,
• zaburzenia wchłaniania żelaza,
• zmniejszona synteza kolagenu,
• trudności w gojeniu się ran,
• zaburzenia odporności.

Awitaminoza witaminy E

Objawy:

• niedokrwistość,
• osłabienie mięśni,
• rozdrażnienie,
• spadek koncentracji,
• wolniej gojące się rany,
• ryzyko chorób serca,
• pogorszenie wzroku,
• szybsze starzenie się skóry.

Awitaminoza witaminy B12

Objawy:

• niedokrwistość,
• utrata wagi,
• utrata smaku,
• zaburzenia czucia i widzenia,
• objawy psychiatryczne.

Objawy skórne awitaminozy     

Awitaminoza witaminy D i B6 może się przyczynić do stanów zapalnych skóry, witaminy E – do szybszego jej starzenia, a witaminy B3 – do szorstkości. Brak witaminy B5 powoduje przedwczesne starzenie i zmiany skórne, brak B7 – zmiany łojotokowe, a brak witaminy C – zmarszczki związane ze zmniejszoną syntezą kolagenu.

Awitaminoza paznokci

Awitaminoza witaminy B7 objawia się m.in. rozdwojonymi paznokciami, a awitaminoza witaminy A ich kruchością.

Awitaminoza – jakie badania?

By stwierdzić niedobory witaminowe, warto najpierw zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu. Specjalista może zlecić wykonanie badań laboratoryjnych, np. poziomu witamin C, E, A, D czy witamin z grupy B.

Jak zapobiegać awitaminozie?

Co robić, by zapobiegać niedoborowi witamin? Przede wszystkim warto codziennie spożywać owoce i duże ilości warzyw (najlepiej na surowo – obróbka termiczna niszczy niektóre witaminy) wraz z niewielką ilością zdrowych tłuszczów. Oprócz tego należy unikać monotonnych, restrykcyjnych diet. Dobrym pomysłem jest odchudzanie się pod okiem dietetyka; ze specjalistą warto skonsultować się również wtedy, gdy planujemy przejść na dietę wegańską lub wegetariańską.

Leczenie awitaminozy

Po zdiagnozowaniu awitaminozy lekarz prawdopodobnie zleci nam przyjmowanie preparatów witaminowych. Będziemy musieli również regularnie badać parametry krwi. Jeżeli jednak awitaminoza pojawi się u nas mimo właściwego odżywiania, być może konieczne będą dalsze badania mające na celu ustalenie przyczyny nieprawidłowego wchłaniania witamin.