Przełyk Barretta – przyczyny, diagnostyka, leczenie. Przełyk Barretta bez dysplazji i z dysplazją

Metaplazja – co to znaczy?

Metaplazja to określenie odnoszące się do zmian w tkance łącznej lub nabłonkowej. Nazywa zjawisko, które polega na przekształcaniu się jednego dojrzałego typu komórek w inny, odmienny pod względem funkcji i budowy.

Ze zjawiskiem metaplazji mamy do czynienia między innymi w przypadku przełyku Barretta. Wewnętrzna powierzchnia przełyku jest wyścielona nabłonkiem wielowarstwowym płaskim. Pełni on funkcję ochronną, cechuje się odpornością na uszkodzenia mechaniczne związane z transportem fragmentów pożywienia. W wyniku częstego zarzucania kwaśnej treści pokarmowej z żołądka do przełyku u osób z chorobą refluksową przełyku dochodzi do zastąpienia prawidłowego dla przełyku nabłonka wielowarstwowego płaskiego nabłonkiem walcowatym, który jest charakterystyczny dla żołądka. To tzw. metaplazja Barretta.

Przełyk Barretta a rak przełyku

Pojawienie się nabłonka walcowatego w przełyku sprzyja dysplazji przełyku – stanowi mogącemu prowadzić do rozwoju raka gruczołowego przełyku. Przełyk Barretta zwiększa ryzyko wystąpienia raka przełyku o 0,5% rocznie. Z tego względu konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz wykonywanie okresowych badań kontrolnych.

Przełyk Barretta – przyczyny, czynniki ryzyka, objawy

Przełyk Barretta najczęściej stwierdza się u mężczyzn chorujących od wielu na refluks żołądkowo-przełykowy. Metaplazja wiąże się wtedy z przewlekłym drażnieniem przez sok żołądkowy dolnej części przełyku.

Do innych czynników ryzyka przełyku Barretta zalicza się:

• wiek powyżej 50 lat,
• rasę białą,
• BMI powyżej normy,
• otyłość typu brzusznego,
• przepuklinę rozworu przełykowego.

U osób z przełykiem Barretta mogą występować objawy choroby refluksowej przełyku (m.in. zgaga, poranna chrypka, suchy kaszel, ból w klatce piersiowej). Należy jednak pamiętać, że przełyk Barretta rozwija się także w przypadku bezobjawowej postaci tej choroby.

Rozpoznanie przełyku Barretta

Podstawowym badaniem pozwalającym na rozpoznanie metaplazji Barretta jest badanie endoskopowe z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Mężczyznom powyżej 60 r.ż. z objawami refluksu występującymi dłużej niż 10 lat zaleca się wykonywanie endoskopii przesiewowej.

Leczenie przełyku Barretta

Metody leczenia przełyku Barretta zależą od rozpoznania histopatologicznego – tego, czy stwierdzono dysplazję, a jeśli tak, to w jakim stopniu. Przełyku Barretta nie można jednak wyleczyć, tj. odwrócić zmian, które zaszły w nabłonku.

U chorych z przełykiem Barretta bez dysplazji stosuje się leczenie właściwe dla choroby refluksowej przełyku (zmiana stylu życia, przyjmowanie leków). Dysplazja małego stopnia może się cofać samoistnie, ale w niektórych sytuacjach zaleca się leczenie endoskopowe. W przypadku przełyku Barretta z dysplazją dużego stopnia leczenie endoskopowe jest nieodzowne; można też rozważyć wycięcie przełyku.

Leczenie endoskopowe polega na usunięciu lub zniszczeniu zmienionej błony śluzowej falami radiowymi lub za pomocą terapii fotodynamicznej.

Przełyk Barretta – dieta

Prawidłowe leczenie refluksu – w tym stosowanie odpowiedniej diety – może opóźnić wystąpienie przełyku Barretta, a nawet mu zapobiec. Zaleca się spożywanie posiłków częściej, ale w mniejszych porcjach. Należy unikać potraw tłustych i mocno przyprawionych, kawy, napojów gazowanych, cytrusów, mięty i czekolady, a poza tym odstawić alkohol oraz tytoń. Wskazana jest również zmiana sposobu przygotowywania posiłków – pieczenie i gotowanie zamiast smażenia.

Kwestię diety zalecanej przy przełyku Barretta i chorobie refluksowej przełyku warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.

Bibliografia:

Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020, s. 996–997.
Czarzasty W., Chybicki J., Współczesne metody rozpoznawania i leczenia przełyku Barretta, „Cancer Surgery” 2011, nr 1.