Tętniak aorty brzusznej – jak wykryć? Objawy i leczenie. 

Czym jest tętniak aorty brzusznej? 

Tętniak aorty brzusznej charakteryzuje się zwiększeniem średnicy aorty o 50% w porównaniu do średnicy jej zdrowego odcinka zlokalizowanego bezpośrednio powyżej poszerzenia.  

Aorta brzuszna to odcinek aorty znajdujący się poniżej przepony. Doprowadza krew z serca do kończyn dolnych, miednicy i narządów znajdujących się w tej okolicy ciała m.in.:  

• jelit,  
• nerek,  
• wątroby.  

Kilka istotnych informacji o tętniaku aorty brzusznej: 

• najczęściej tętniak aorty brzusznej tworzy się w odcinku tętnicy zlokalizowanym tuż poniżej nerek; 
• zmiana występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet (od 3-8% częściej) i dotyczy około 4,5% osób po 40 roku życia; 
• prawdopodobieństwo pojawienia się tętniaka aorty brzusznej rośnie wraz z wiekiem –najwięcej przypadków notuje się w grupie wiekowej powyżej 80 roku życia; 
• czynniki, które mogą wpływać na rozwój schorzenia to m.in.  
  • niezdrowy tryb życia prowadzący do chorób serca (miażdżyca, nadciśnienie),  
  • predyspozycje genetyczne. 

Czytaj także: Tętniak – rodzaje tętniaków, przyczyny ich powstawania i leczenie. Czy pęknięcie tętniaka zawsze jest niebezpieczne?

Tętniak aorty brzusznej – przyczyny 

Tętniak aorty może tworzyć się na różnych jej odcinkach, jednak najczęściej zmiany stwierdza się w obrębie aorty brzusznej.  

Czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju tętniaka to: 

1. historia tętniaków aorty w rodzinie – według badań możliwe jest genetyczne podłoże choroby. Predyspozycje do powstawanie tętniaka aorty występują u osób z mutacją chromosomu 9p21. 
2. płeć męska – wśród mężczyzn stwierdza się więcej przypadków tętniaka; 
3. przewlekła obturacyjna choroba płuc – jest to nieuleczalne schorzenie, które utrudnia przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Główne przyczyny to palenie tytoniu i przebywanie w środowisku o dużym stopniu zanieczyszczenia powietrza; 
4. choroby układu sercowo-naczyniowego: 
   • hipercholesterolemia,  
   • miażdżyca,  
   • nadciśnienie tętnicze,  
   • choroba zarostowa tętnic obwodowych. 

Tętniak aorty brzusznej – objawy 

Tętniak zwykle przez długi czas pozostaje niezdiagnozowany, gdyż nie powoduje żadnych dolegliwości.  

Objawy odczuwane przez niektóre osoby z tętniakiem aorty brzusznej to m.in.: 

• ból brzucha po posiłku (związany jest z niedokrwieniem jelit); 
• dyskomfort w podbrzuszu (opisywany jako gniotący, tępy ból); 
• uczucie pulsowania w jamie brzusznej; 
• ból pleców w odcinku lędźwiowym (może być mylnie diagnozowany jako objaw towarzyszący schorzeniom kręgosłupa). 

Wraz ze zwiększaniem średnicy tętniaka mogą pojawiać się dodatkowe symptomy spowodowane naciskiem na sąsiadujące narządy. U pacjenta można zaobserwować: 

• wymioty i zaburzenie przepływu treści pokarmowej; 
• ból w pachwinach, udach, kroczu; 
• trudności w wydalaniu moczu (dochodzi do zastoju moczu w nerkach); 
• zaburzenia krążenia (ograniczony odpływ krwi z kończyn dolnych u niektórych osób może doprowadzić do zakrzepicy żył głębokich). 

Tętniak aorty brzusznej – leczenie 

Leczenie tętniaka aorty brzusznej obejmuje następujące elementy: 

1. Stosowanie się do zasad profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych – schorzenia takie jak nadciśnienie, miażdżyca czy niewydolność krążenia mogą przyczyniać się do rozwoju tętniaków. Pacjent powinien ograniczyć tłuste, niezdrowe jedzenie, zrezygnować z palenia tytoniu i zadbać o codzienną aktywność fizyczną. Przed rozpoczęciem leczenia wskazana jest konsultacja kardiologiczna, aby sprawdzić, czy dodatkowo nie występuje choroba niedokrwienna serca.  
2. Kuracja farmakologiczna – polega na doustnym przyjmowaniu leków z grupy beta-blokerów. Dzięki temu tętniak o średnicy >4 cm wolniej powiększa się, jednak co ważne – leki nie eliminują ryzyka pęknięcia tętniaka.  
3. Operacja – jeśli nie ma przeciwskazań zdrowotnych, lekarz może podjąć decyzję o przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego. Kluczowe czynniki, które wpływają na to, czy zastosować leczenie operacyjne to: wielkość tętniaka, jego położenie, dolegliwości, które odczuwa pacjent, a także to jak szybko tętniak rozszerza się.  

Tętniak aorty brzusznej – operacja 

Podstawową metodą leczenia jest operacja – w trakcie zabiegu usuwany jest zmieniony chorobowo fragment tętnicy. W tym miejscu wszywana jest proteza naczyniowa, która zastępuje wycięty odcinek aorty.  

Kiedy operować? 

Operacja wykonywana jest zazwyczaj w przypadku: 

• tętniaków aorty brzusznej o średnicy powyżej 55 mm lub 60 mm; 
• tętniaków aorty brzusznej szybko powiększających średnicę;  
• tętniaków aorty brzusznej powodujących objawy (zwykle są to duże tętniaki, które mogą uciskać narządy, sploty nerwowe i inne struktury znajdujące się wokół); 
• pęknięcia tętniaka aorty brzusznej – jest to nagły stan zagrażający życiu pacjenta wymagający pilnej interwencji chirurgicznej. 

Tętniak aorty brzusznej – powikłania 

Może powodować powikłania – szczególnie niebezpieczne jest pęknięcie, gdyż może doprowadzić do śmierci pacjenta. 

Tętniak może pęknąć do: 

• jamy otrzewnej – występują objawy typowe dla wstrząsu krwotocznego takie jak: omdlenia, tachykardia, spadek ciśnienia krwi, utrata przytomności. Szanse na przeżycie są niskie – kluczowa jest szybka interwencja medyczna; 
• przestrzeni zaotrzewnowej – wiąże się z silnym bólem jamy brzusznej i tyłu pleców, można zaobserwować objawy wstrząsu, tworzy się krwiak moszny i krocza. Śmiertelność jest niższa niż w przypadku pęknięcia tętniaka do jamy otrzewnej; 
• dwunastnicy – zdarza się rzadko. Jeśli tętniak pęknie do dwunastnicy pojawia się obfite krwawienie. 

Tętniak aorty brzusznej – rokowania 

Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej następuje nagle i wiąże się z silnym bólem – po zaobserwowaniu objawów, należy niezwłocznie wezwać pogotowie. Pacjent przewożony jest do szpitala i poddawany zabiegowi chirurgicznemu w trybie pilnym. 

Operacja przy pęknięciu tętniaka jest konieczna, aby uratować życie pacjenta. Warto jednak pamiętać, że niestety śmiertelność takich zabiegów wynosi ok. 50%. 

Tętniak aorty brzusznej – jak wykryć? 

W początkowej fazie zazwyczaj nie daje objawów – z tego powodu najczęściej wykrywany jest przy okazji rutynowych badań kontrolnych lub gdy pacjent diagnozowany jest pod kątem innych schorzeń.   

Tętniak aorty brzusznej – badania 

Ultrasonografia (USG jamy brzusznej) to podstawowe badanie, w którym widoczna jest zmiana średnicy naczynia, co pozwala wykryć tętniaka.  

Dodatkowo lekarz może zlecić wykonanie angiografii klasycznej lub angio-TK – obie metody polegają na uwidocznieniu stanu tętnic i żył, a także monitorowaniu przepływu krwi.  

Dzięki tym technikom diagnostycznym można ocenić wielkość tętniaka, a także jego położenie względem innych okolicznych struktur i narządów. 

To również może Cię zainteresować:

Choroba wieńcowa – czy grozi zawałem? Przyczyny, leczenie, profilaktyka