Tężyczka – objawy, przyczyny i leczenie. Skąd się bierze tężyczka?

Tężyczka – co to za choroba?

Tężyczka to choroba objawiająca się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, objawiającą się mrowieniami, drżeniami i bolesnymi skurczami mięśni. Choroba ta wiąże się z zaburzeniami elektrolitowymi (głównie magnez i wapń) i/lub wzrostem pH krwi, do którego dochodzi w wyniku hiperwentylacji (zasadowica oddechowa).

Wyróżnia się dwie postacie choroby:

• tężyczka jawna;
• tężyczka utajona.

Co wywołuje tężyczkę?

Do wystąpienia tężyczki przyczyniają się zaburzenia elektrolitowe dotyczące gospodarki wapniowej, magnezowej, potasowej i/lub zasadowica oddechowa.

Każda z dwóch postaci choroby wywoływana jest przez nieco inne czynniki. Wśród przyczyn tężyczki jawnej (hipokalcemicznej) wyróżnia się przede wszystkim:

• brak równowagi hormonalnej (usunięcie przytarczyc lub choroby autoimmunologiczne upośledzające ich pracę – zaburzenia wydzielania parathormonu);
• upośledzone wchłanianie jelitowe (niedobór wapnia i witaminy D);
• radioterapię (przede wszystkim okolic szyi);
• wypłukiwanie elektrolitów (przyjmowanie silnych leków moczopędnych, alkoholizm);
• zaburzenia pracy nerek.

W przypadku postaci utajonej tężyczki, przyczyny obejmują przede wszystkim hiperwentylację (występującą u niektórych w sytuacjach stresowych), która doprowadza do wzrostu pH krwi (zasadowica oddechowa), czasowych zaburzeń funkcjonowania gospodarki wapniowej i może oddziaływać na pracę mózgu. Tężyczka utajona może występować przy prawidłowym poziomie wapnia w surowicy i wynikać z niedoboru magnezu i potasu.

Tężyczka – objawy

Początkowo tężyczka objawia się łagodnymi dolegliwościami, które mogą dotyczyć zarówno sfery psychicznej (nerwowość, niepokój, obniżenie nastroju, poczucie nadmiernego zmęczenia, kłopoty ze snem, zaburzenia koncentracji i pamięci), jak i fizycznej (mrowienia, drżenia, skurcze).

Z czasem objawy mogą się jednak nasilać, a skurcze w kończynach stają się coraz boleśniejsze i w kolejnym etapie dochodzą do nich skurcze w obrębie barków i klatki piersiowej. W ciężkich przypadkach może dochodzić nawet do drgawek i utraty przytomności (co bardzo przypomina atak padaczki), bólu w klatce piersiowej, a nawet zagrażającemu życiu skurczu krtani.

Tężyczka jawna – objawy

Ta postać tężyczki wynika zazwyczaj z zaburzeń hormonalnych, chorób autoimmunologicznych, niewystarczającej podaży wapnia (nieprawidłowa dieta, wchłanianie, niedobory witaminy D) lub wycięcia przytarczyc.

Napad tężyczki jawnej (hipokalcemicznej) może mieć ciężki przebieg (skurcz krtani, trudności z oddychaniem, utrata przytomności), więc w przypadku jej podejrzenia albo objawów charakterystycznych należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, udać się na SOR lub wezwać pogotowie ratunkowe.

Tężyczka utajona – objawy

Ta postać choroby może występować wtedy, gdy stężenie wapnia we krwi jest prawidłowe, ale stężenie potasu i magnezu jest niewystarczające. U pacjentów z tężyczką utajoną (spazmofilią) występują niespecyficzne objawy takie jak:

• ogólne dolegliwości bólowe;
• parestezje (drętwienia, mrowienia);
• pogorszenie samopoczucia (bezsenność, męczliwość, obniżony nastrój);
• dolegliwości sercowe (bóle, kołatania);
• dolegliwości brzuszne (wzdęcia, kolki, bóle);
• wzmożone napięcie nerwowe (tężyczka nerwicowa).

W trakcie badania lekarskiego u pacjentów zauważa się objaw Chwostka (gwałtowny skurcz mięśni twarzy następujący po uderzeniu młoteczkiem w okolicę policzka) oraz objaw Trousseau (tzw. ręka położnika – prowokowane niedokrwienie powoduje przykurcz palca serdecznego i małego przy wyproście pozostałych palców).

Zaobserwowanie u siebie wyżej wymienionych objawów powinno być wskazaniem do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu, który może wystawić skierowanie na badania krwi (podstawowe oraz badania Ca, Mg, K) oraz najprawdopodobniej skierowanie do neurologa.

Diagnostyka – badania na tężyczkę

Ze względu na niespecyficzne objawy, choroba jest bardzo trudna do zdiagnozowania. Ponieważ tężyczka związana jest z nadpobudliwością nerwowo-mięśniową, najbardziej miarodajnym badaniem jest elektromiografia (EMG), za pomocą której, dzięki stymulacji elektrycznej nerwu, można ocenić stopień pobudliwości mięśnia. Dodatkowo, aby wykluczyć inne dolegliwości wywołujące objawy charakterystyczne dla tężyczki, pacjent może mieć wykonane badanie EKG, EEG oraz echokardiografię serca.

Czy tężyczka jest wyleczalna?

W przypadku tężyczki, leczenie uzależnione jest od przyczyn – jeśli wyniki badań wykazują zaburzenia elektrolitowe, leczenie tężyczki opiera się na uzupełnianiu niedoborów. Jeżeli zaś dojdzie do ataku choroby, leczenie opiera się na podawaniu pacjentowi roztworów wapnia i magnezu. W zapobieganiu atakom tężyczki stosuje się wapń lub magnez, witaminę D oraz często witaminę B6.

Autor: Redakcja