4. miesiąc ciąży – wygląd brzucha i rozwój dziecka

Kiedy zaczyna się 4. miesiąc ciąży? 

4. miesiąc ciąży to początek II trymestru ciąży.

Umownie liczony jest od 14. do 17. tygodnia, choć niektóre kalendarze ciąży wliczają też 18. tydzień – przyczyną są różnice w metodach liczenia tygodni i miesięcy ciąży, gdyż część kalendarzy zaokrągla miesiące do pełnych tygodni, co prowadzi do niewielkich przesunięć.  

Jak wygląda dziecko w 4. miesiącu ciąży, tydzień po tygodniu?  

• 14. tydzień ciąży – płód mierzy około 8-9 cm (na tym etapie ciąży podaje się długość ciemieniowo-siedzeniową) i waży około 45 gramów. Można powiedzieć, że jest wielkości połowy brzoskwini. Jego twarz nabiera bardziej wyraźnych, ludzkich rysów, a ciało zaczyna pokrywać delikatny meszek (lanugo), który zapewnia ochronę przed oddziaływaniem wód płodowych.   
• 15. tydzień ciąży – płód osiąga długość około 10 cm i waży ok. 70 gramów i jest teraz wielkości sporej cytryny. Rozwijają się u niego kosteczki słuchowe, a uszy przesuwają się ku bocznym partiom głowy, przygotowując do pełnienia funkcji słuchowych. Powierzchnię ciała pokrywa drobny meszek zwany lanugo, który chroni skórę przed działaniem wód płodowych.    
• 16. tydzień ciąży – długość ciała płodu wynosi około 11-12 cm, a jego masa może dochodzić do 100 gramów i jest wielkości małego jabłka. Powoli zaczyna rozwijać się u niego koordynacja ruchowa, dzięki czemu jego ruchy stają się bardziej płynne i regularne, choć zwykle nie są jeszcze wyczuwalne przez mamę. Na twarzy płodu można już zaobserwować odruchy mimiczne, które są rezultatem intensywnego rozwoju mięśni twarzy.   
• 17. tydzień ciąży – płód mierzy około 12-13 cm, osiągając masę między 120 a 150 gramów, jest więc już wielkości pomarańczy. Choć jeszcze jest drobniutki, zaczyna gromadzić tkankę tłuszczową i będzie to robić aż do porodu, by możliwe było utrzymywanie temperatury ciała poza organizmem mamy. Jego skóra nadal jest bardzo cienka, przezroczysta i pokryta meszkiem płodowym (lanugo), który zapewnia ochronę przed wodami płodowymi i pomaga utrzymać ciepło. Na palcach rąk i stóp formują się już paznokcie, a dłonie potrafią już zaciskać się w pięść. 

4. miesiąc ciąży – objawy 

W 4. miesiącu ciąży większość mam odczuwa ulgę w związku z ustępującymi całkowicie lub częściowo porannym mdłościami, zwykle zauważają też przypływ energii i nie potrzebują już ucinać sobie kilku drzemek w ciągu dnia. Jakich dolegliwości mogą się teraz spodziewać? 

Do najczęstszych objawów ciąży w 4. miesiącu należą:

• zwiększony apetyt – po ustąpieniu mdłości wiele kobiet zauważa wzrost apetytu, co jest naturalną odpowiedzią organizmu na zwiększone zapotrzebowanie energetyczne. Może pojawić się ochota na konkretne produkty lub wzmożona potrzeba jedzenia pełnowartościowych posiłków. To właśnie teraz mama zaczyna przybierać na wadze,  
• zaokrąglenie brzucha – powiększająca się macica zaczyna wypychać brzuch ku górze, co sprawia, że staje się on bardziej widoczny. Zaokrąglony brzuszek ciążowy na tym etapie ciąży zauważalny jest zwłaszcza u kobiet, które już wcześniej rodziły,  
• zmiany pigmentacyjne – na skutek działania hormonów ciążowych mogą wystąpić przebarwienia, takie jak ciemnienie otoczek sutkowych lub pojawienie się linii ciemnej (linea nigra) biegnącej od pępka do spojenia łonowego. U części kobiet obserwuje się również bardziej uwidocznione naczynka krwionośne na skórze (tzw. pajączki),  
• zwiększona wrażliwość piersi – zwiększony przepływ krwi oraz rozwój gruczołów mlecznych sprawiają, że piersi stają się pełniejsze, bardziej napięte i wrażliwsze na dotyk,  
• problemy trawienne – wzrost poziomu progesteronu może powodować spowolnienie perystaltyki jelit i prowadzić do zaparć. Dodatkowo ucisk rosnącej macicy na układ pokarmowy może przyczyniać się do występowania wzdęć lub zgagi, choć problemy te staną się znacznie bardziej nasilone w III trymestrze,   
• parcie na pęcherz – powiększająca się macica może zacząć wywierać nacisk na pęcherz moczowy, co może skutkować częstszą potrzebą oddawania moczu. To uczucie będzie nasilało się stopniowo w drugim trymestrze, a w trzecim jest już zwykle bardzo uciążliwe,  
• przypływ energii – w drugim trymestrze wiele kobiet odczuwa przypływ energii, co jest efektem ustabilizowania się poziomu hormonów i adaptacji organizmu do ciąży. Wiele kobiet odczuwa teraz większą motywację do podejmowania codziennych działań, aktywności fizycznej czy realizowania różnych planów, 
• poprawa stanu włosów – wiele mam zauważa, że drugi trymestr to doskonały czas dla ich włosów, które stają się teraz gęstsze, bardziej lśniące i mniej skłonne do wypadania. To efekt wzrostu poziomu estrogenu, który wydłuża fazę wzrostu włosów oraz wpływa na ich lepsze nawilżenie i elastyczność.  

Sprawdź: Lekarz ginekolog w Świecie Zdrowia

Jak wygląda brzuch w 4. miesiącu ciąży? [zdjęcie]

W 4. miesiącu ciąży brzuch zaczyna stawać się bardziej widoczny, ale jego wielkość i kształt mogą się znacznie różnić w zależności od indywidualnych cech kobiety. Powiększająca się macica zaczyna wychodzić ponad miednicę i wypełniać dolną część brzucha, dlatego zaokrąglenie początkowo pojawia się poniżej pępka. U kobiet, które są w kolejnej ciąży, brzuch może być bardziej widoczny niż u tych, które będą rodzić po raz pierwszy. W czwartym miesiącu naturalny i prawidłowy jest więc zarówno widoczny, zaokrąglony brzuszek, jak i brzuch, po którym jeszcze nie widać ciąży.  

Rozwój płodu w 4. miesiącu ciąży 

W 4. miesiącu ciąży płód przechodzi przez intensywną fazę wzrostu i dalszej specjalizacji narządów. W tym okresie rozwijają się funkcje układu nerwowego, a także doskonalą się układy krążenia i wydalniczy. Płód mierzy teraz około 8-13 cm, a jego narządy zaczynają pełnić bardziej skoordynowane funkcje, choć ich dojrzewanie nadal trwa. Twarz płodu nabiera ludzkich rysów, rozwijają się mięśnie twarzy, a jego ciało pokrywa się lanugo – delikatnym meszkiem ochronnym. Wśród najważniejszych zmian zachodzących w organizmie płodu w czwartym miesiącu ciąży warto wymienić: 

• intensywny wzrost i rozwój układu kostnego – kości ulegają dalszemu kostnieniu, zwiększa się ich twardość i wytrzymałość. Rozwijają się stawy, umożliwiając bardziej skoordynowane ruchy kończyn,  
• rozwój układu nerwowego i zmysłów – mózg intensywnie się rozwija, tworząc nowe połączenia nerwowe. Pojawiają się pierwsze odruchy, takie jak ssanie i połykanie. Oczy przesuwają się na przód twarzy, a uszy na boki głowy, zbliżając się do ostatecznego położenia. Płód zaczyna reagować na bodźce zewnętrzne, takie jak światło i dźwięk, choć jego powieki pozostają zamknięte,   
• kształtowanie się rysów twarzy i owłosienia – twarz nabiera bardziej ludzkich cech, formują się brwi, rzęsy i włosy na głowie. Ciało pokrywa delikatny meszek płodowy zwany lanugo, który chroni skórę przed działaniem płynu owodniowego,   
• funkcjonowanie układu krążenia i narządów wewnętrznych – serce bije regularnie z częstotliwością około 140-150 uderzeń na minutę pompując krew przez rozwijający się układ krwionośny. Nerki zaczynają produkować mocz, który jest wydalany do płynu owodniowego,     
• rozwój genitaliów – narządy płciowe są już na tyle rozwinięte, że podczas badania USG można próbować określić płeć dziecka. U dziewczynek formują się jajniki zawierające pierwotne komórki jajowe, a u chłopców jądra zaczynają zstępować z jamy brzusznej w kierunku moszny,   
• aktywność ruchowa płodu – dziecko jest bardzo aktywne, wykonuje ruchy kończynami, obraca się i zmienia pozycję. Choć mama zwykle nie odczuwa jeszcze tych ruchów, są one istotne dla rozwoju mięśni i stawów.   

Sprawdź: Badanie USG ciąży w Świecie Zdrowia

Jakie badania w 4. miesiącu ciąży? 

Jesteś już po pierwszym USG genetycznym przeprowadzanym między 11. a 14. tygodniem ciąży, a przed USG połówkowym, które zwykle ma miejsce około 20 tygodnia ciąż. W 4. miesiącu ciąży czekają Cię natomiast badania, których celem będzie monitorowanie prawidłowego rozwoju płodu oraz Twojego zdrowia. Na obecnym etapie, zgodnie z zaleceniami, powinnaś wykonać:   

• badanie ogólne moczu – to badanie wykonywane jest rutynowo co miesiąc i pozwala wykryć infekcje dróg moczowych oraz monitorować funkcjonowanie nerek. W wynikach zwraca się uwagę na obecność w moczu białka, glukozy oraz leukocytów, 
• morfologia krwi – badanie to pomaga ocenić poziom hemoglobiny i liczbę czerwonych krwinek, co jest ważne dla wykrywania anemii, częstej u ciężarnych. Analizuje się także liczbę białych krwinek i płytek krwi, co pozwala monitorować stan ogólny organizmu,  
• oznaczenia glukozy we krwi na czczo – w celu monitorowania ryzyka cukrzycy ciążowej, 
• pomiar ciśnienia krwi – regularny pomiar ciśnienia tętniczego pozwala wykryć nadciśnienie ciążowe, które może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak stan przedrzucawkowy,  
• grupa krwi i czynnik Rh oraz badanie na obecność przeciwciał anty-Rh, 
• pomiar masy ciała i obwodu brzucha.

Lekarz może zlecić również badanie pH wydzieliny pochwowej (badanie to pozwala na ocenę stanu bakteriologicznego pochwy i szyjki macicy) oraz ocenić wysokość dna macicy.

Między 15. a 20. tygodniem ciąży można wykonać tzw. test potrójny, który ocenia ryzyko wad genetycznych płodu. Badanie jest zalecane pacjentkom, u których test podwójny nie był wykonywany pod koniec I trymestru lub na początku II trymestru (10-14 tydzień ciąży) lub jeśli istnieje zwiększone ryzyko wad genetycznych. W takich przypadkach lekarz może zalecić również badania NIPT (non-invasive prenatal testing), które analizują DNA płodowe we krwi matki w kierunku oceny ryzyka trisomii i innych wad genetycznych.  

Czytaj także: Konflikt serologiczny – na czym polega i kiedy występuje?