Bezmocz jest alarmującym objawem, świadczącym najczęściej o poważnym zaburzeniu pracy układu moczowego. W anurii chory wydala poniżej 100 ml moczu na dobę. Dla porównania: zdrowa, dorosła osoba wydala w tym czasie od 600 ml do 2500 ml moczu.
Oliguria, anuria, poliuria – czym się różnią?
- oliguria (inaczej skąpomocz) – to sytuacja, w której chory oddaje poniżej 500 ml moczu na dobę, a więc objawy nie są tak nasilone, jak w bezmoczu;
- poliuria – chory oddaje powyżej 2,5 l moczu na dobę, objaw występuje wraz ze wzmożonym pragnieniem;
- dyzuria – to również objaw zaburzeń układu moczowego, w tej przypadłości oddawanie moczu jest bolesne, połączone z pieczeniem i jest często efektem zakażenia cewki moczowej lub układu moczowego.
Przyczyny bezmoczu
Przyczyny bezmoczu dzieli się na przednerkowe, nerkowe i pozanerkowe.
Przednerkowe to:
- odwodnienie spowodowane biegunką, wymiotami lub rozległymi oparzeniami;
- sepsa;
- wstrząs kardiologiczny;
- duża utrata krwi.
Nerkowe to:
- zatrucie lekami i toksynami (np. antybiotykami, lekami przeciwzapalnymi i przeciwbólowymi, lekami przeciwnowotworowymi, alkoholem metylowym, ziołami nieznanego pochodzenia oraz toksynami, takimi jak glikol etylowy występujący w płynach do spryskiwaczy);
- zatrucie środkami wykorzystywanymi do kontrastu;
- przebyta infekcja;
- rzucawka;
- transfuzja;
- choroby nerek, takie jak choroba miąższu nerek, niedokrwienie nerek, choroby miedniczek nerkowych.
Pozanerkowe to:
- kamienie nerkowe;
- przerost prostaty i rak prostaty;
- guzy.
Bezmocz – jakie leczenie?
Leczenie objawów anurii polega na usunięciu przyczyn ostrego zapalenia nerek lub ich przewlekłej choroby. Prowadzi się je najczęściej w warunkach szpitalnych, wykonując wiele badań u chorego, takich jak badanie rentgenowskie wykrywające kamienie nerkowe i guzy, badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, badanie moczu oraz krwi. Jeśli na tej podstawie nie można ustalić przyczyny, lekarz może zalecić wykonanie biopsji nerek. Leczenie polega na stosowaniu leków w odpowiedniej dawce, a także na codziennej kontroli:
- bilansu przyjmowanych i wydalanych płynów;
- wagi ciała;
- białek i węglowodanów w diecie.
Anuria u noworodka
Noworodek wydala dziennie około 50–60 ml moczu (6–8 pieluch dziennie). Z każdym dniem życia ilość ta zwiększa się do około 100–150 ml. W drugim miesiącu u zdrowego dziecka ilość wydalanego moczu osiąga objętość 250 ml. Roczne dziecko oddaje około 450–500 ml moczu. Jeśli ilość moczu na dobę spada poniżej 1 ml na kilogram masy ciała, to jest to powód do niepokoju, ponieważ świadczy o skąpomoczu. Jeśli dzieje się tak, pomimo że dziecko normalnie przyjmuje płyny, należy udać się jak najszybciej do lekarza – szczególnie jeśli towarzyszą temu inne objawy, takie jak podwyższona temperatura ciała, ból brzucha czy płaczliwość.
Bezmocz u dzieci, a więc całkowite zatrzymanie moczu, występuje rzadziej niż u dorosłych. Jego najczęstsze przyczyny to:
- zmiany w obrębie zewnętrznych narządów płciowych i stany zapalne (stulejka u chłopców, zrośnięcie warg sromowych u dziewczynek);
- zakażenie układu moczowego;
- wady układu moczowego powodujące zastój moczu;
- zaburzenia funkcji pęcherza moczowego uniemożliwiające opróżnianie;
- zakażenie i stany zapalne układu moczowego;
- zaparcia;
- zaburzenia neurogenne ze zmianami w układzie nerwowym, takie jak urazy, guzy nowotworowe, wylew;
- guzy uciskające pęcherz moczowy;
- ciała obce w pęcherzu lub cewce moczowej;
- torbiel ujścia moczowodu (ureterocele);
- kamica układu moczowego;
- leki i toksyny;
- przyczyny psychogenne;
- zapalenie gruczołu krokowego (rzadkie u dzieci).
Dziecko, u którego wystąpiło zatrzymanie moczu, wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Najczęściej potrzebna jest również hospitalizacja.
