Cesarskie cięcie – co to za zabieg?
Cesarskie cięcie (inaczej poród przez cesarskie cięcie, potocznie: cesarka) jest to zabieg chirurgiczny, który polega na wydobyciu dziecka poprzez nacięcie w powłokach brzusznych i macicy. Lekarz może zdecydować o zakończeniu ciąży poprzez cesarskie cięcie, gdy wystąpią komplikacje w trakcie porodu naturalnego (cesarskie cięcie w trybie pilnym). Operacja może być także zaplanowana z wyprzedzeniem w czasie ciąży pacjentki (cesarskie cięcie planowane) – są to przypadki, w których poród siłami natury jest z różnych przyczyn ryzykowny dla zdrowia matki lub dziecka.
Historia cesarskiego cięcia
Historia cesarskiego cięcia sięga starożytności. Oto najważniejsze informacje:
- Pierwsze wzmianki o zabiegu można znaleźć m.in. w zapisach pochodzących z Egiptu (papirus z 2000 r. p.n.e.).
- Operacja była wykonywana w starożytnym Rzymie – prawo nakazywało, aby w przypadku śmierci ciężarnej kobiety wyciągnąć z jej łona dziecko poprzez cesarskie cięcie. Dopiero po przeprowadzonym zabiegu mógł odbyć się pogrzeb.
- Pierwsza nowoczesna technika cesarskiego cięcia pojawiła się w XIX w, a jej twórcą był włoski położnik Eduardo Porro.
- Metoda ta polegała na wszywaniu kikuta szyjki macicy w powłoki brzuszne, co pozwalało zmniejszyć ryzyko infekcji oraz śmiertelność w trakcie zabiegu.
Skąd wzięła się nazwa cesarskie cięcie?
Nazwa cesarskie cięcie pochodzi od łacińskiego słowa caedere, które oznacza „ciąć”, „pruć”.
Czasem nazwa ta kojarzona jest z Juliuszem Cezarem – według niektórych źródeł rzymski dyktator, właśnie w ten sposób miał przyjść na świat. Historia ta nie jest jednak do końca potwierdzona – matka Juliusza Cezara dożyła jego dorosłości, a zgodnie z panującym wtedy prawem cesarskie cięcie wykonywane było tylko w przypadku śmierci ciężarnej kobiety.
Cesarskie cięcie – rodzaje
Cesarskie cięcie może być zaplanowane przed porodem po konsultacji z ginekologiem prowadzącym ciążę – w trakcie wizyt kontrolnych (tzw. cesarskie cięcie planowane).
W niektórych sytuacjach decyzja o zabiegu zapada tuż przed lub w trakcie porodu, najczęściej w wyniku występujących komplikacji – wyróżnia się wtedy trzy dodatkowe tryby wykonania operacji: cesarskie cięcie pilne, nagłe lub natychmiastowe.
Jeśli lekarz wyznaczył termin cesarskiego cięcia, przed zgłoszeniem się do szpitala warto zapoznać się ze szczegółami dotyczącymi zabiegu. Pamiętaj, aby sprawdzić, jak wygląda cesarskie cięcie, nawet gdy planujesz poród naturalny (na wypadek nagłej potrzeby przeprowadzenia operacji).
Czytaj także: Tokofobia – czym jest lęk przed porodem i jak go leczyć?
Cesarskie cięcie – jak wygląda zabieg?
Jak przebiega zabieg? Oto najważniejsze informacje, które pozwolą odpowiednio przygotować się przed zabiegiem. Pamiętaj, aby wszelkie pytania i wątpliwości dodatkowo omówić z lekarzem prowadzącym ciążę.
Cesarskie cięcie krok po kroku
Krok 1
W przypadku cesarskiego cięcia planowego, po konsultacji z lekarzem ginekologiem ustalany jest termin zabiegu. Najczęściej cesarka wykonywana jest w 38 lub 39 tygodniu ciąży – pacjentka zgłasza się do szpitala dzień wcześniej, aby odpowiednio przygotować się do operacji.
Krok 2
W czasie poprzedzającym operację (zwykle 6 godzin przed) pacjentka nie powinna przyjmować pokarmów – zabieg wykonywany jest na czczo.
Krok 3
Przed zabiegiem należy umyć ciało antyseptycznym płynem do kąpieli oraz ogolić podbrzusze – tak aby lekarz mógł z łatwością wykonać nacięcie. Odpowiednie przygotowanie skóry do zabiegu to ważny etap – ogolona, czysta skóra ma wpływ na późniejsze gojenie się rany (może pomóc zmniejszyć ryzyko infekcji i zakażeń).
Krok 4
Po konsultacji z anestezjologiem proponowany jest rodzaj znieczulenia – zwykle jest to jeden z dwóch dostępnych wariantów: znieczulenie podpajęczynówkowe (znieczulenie od pasa w dół) lub ogólne (wprowadzenie w stan narkozy – pacjentka pozostaje nieprzytomna).
Krok 5
Po podaniu znieczulenia i upewnieniu się, że zaczęło działać, lekarz wykonuje nacięcie – pionowo (od pępka w dół wzdłuż podbrzusza) lub poziomo (nad spojeniem łonowym). Następnie rozchyla powłoki brzuszne aż do macicy i wyciąga dziecko (najpierw sięgając ręką pod główkę płodu).
Krok 6
W kolejnym etapie lekarz stara się zatamować krwawienie, wydobywa łożysko, a na koniec warstwa po warstwie zszywa przecięte tkanki. Na ranę zakładany jest opatrunek chirurgiczny.
Krok 7
Po cesarskim cięciu pacjentka przebywa na sali pooperacyjnej (zwykle ok. 6-8 godzin) – w tym czasie przyjmuje leki przeciwbólowe i wybudza się ze znieczulenia (w przypadku znieczulenia ogólnego). Personel medyczny monitoruje ogólny stan zdrowia matki, a także sprawdza wrażliwość na bodźce od pasa w dół, jeśli podane było znieczulenie podpajęczynówkowe.
Cesarskie cięcie – znieczulenie
Cesarskie cięcie to operacja chirurgiczna w trakcie której nacinane są powłoki brzuszne. Przed jej rozpoczęciem niezbędne jest podanie znieczulenia – oto najważniejsze informacje:
- Przy cesarskim cięciu wykonuje się dwa rodzaje znieczulenia: znieczulenie ogólne lub znieczulenie podpajęczynówkowe;
- O tym jaki rodzaj znieczulenia zastosować decyduje anestezjolog po konsultacji z pacjentką oraz wykonaniu niezbędnych badań (m.in. morfologia krwi, parametry krzepnięcia – INR, APTT, jonogram);
- W niektórych sytuacjach może być możliwe podanie tylko jednego typu znieczulenia (np. ze względu na ogólny stan zdrowia matki i dziecka).
Cesarskie cięcie – znieczulenie ogólne
Znieczulenie ogólne to inaczej cesarskie cięcie wykonywane pod narkozą – co oznacza, że pacjentka w trakcie operacji pozostaje nieprzytomna (zapada w głęboki sen, nie odczuwa bólu).
Ten rodzaj znieczulenia zwykle stosuje się, gdy operacja wykonywana jest w trybie natychmiastowym. Mogą wystąpić także przeciwwskazania do podania znieczulenia podpajęczynówkowego (schorzenia przewlekłe lub ogólny stan zdrowia pacjentki). W takiej sytuacji lekarz zwykle decyduje się na zabieg ze znieczuleniem ogólnym.
Cesarskie cięcie – znieczulenie podpajęczynówkowe
W przeciwieństwie do znieczulenia ogólnego – pacjentka jest świadoma, tego co dzieje się na sali operacyjnej i może obserwować przebieg operacji.
- Metoda ta pozwala na zniesienie bólu w dolnych partiach ciała;
- Jeśli termin zabiegu jest uzgodniony wcześniej (planowane cesarskie cięcie), zwykle stosuje się znieczulenie podpajęczynówkowe;
- Zaletą tego typu znieczulenia jest możliwość uczestniczenia w narodzinach – zwykle jeszcze na sali operacyjnej możliwy jest kontakt matki z dzieckiem (tzw. skóra do skóry). Pacjentka może przytulić noworodka, słyszy jego pierwszy krzyk.
Ile trwa cesarskie cięcie?
Cesarskie cięcie zwykle trwa 30-60 minut – czas od momentu przecięcia powłok brzusznych do wyciągnięcia malucha to zazwyczaj około 10 minut. Dodatkowo należy pamiętać, że przygotowanie do zabiegu również wymaga czasu (wykonywane są niezbędne badania, podłączana jest aparatura KTG, pielęgniarka zakłada wenflon i cewnik, skóra dezynfekowana jest specjalnym bakteriobójczym płynem).
Rana i blizna po cesarskim cięciu
Sposób wykonania nacięcia w trakcie zabiegu może się różnić – może być poziomy lub pionowy, jednak obecnie najczęściej stosowana jest technika poziomego rozcinania powłok brzusznych.
Rana po cesarskim cięciu ma ok. 15 cm i znajduje się tuż nad spojeniem łonowym – w tym miejscu lekarz zakłada szwy, które zwykle ściąga się po około 6-10 dniach. Czas ten jest zawsze ustalany indywidualnie na podstawie obserwacji tego, czy rana goi się prawidłowo.
Jak dbać o ranę po cesarskim cięciu?
Na początku rana po cesarskim cięciu może być lekko zaczerwieniona – z każdym dniem powinna blednąć, aż w miejscu nacięcia pozostanie słabo widoczna blizna. Aby nie dopuścić do zakażenia po operacji, ważna jest odpowiednia higiena:
- W pierwszych dniach należy nosić opatrunek. Ważne, żeby w tym czasie opatrunek nie miał kontaktu z wodą – powinien być suchy i czysty – jeśli stanie się wilgotny lub zabrudzi się, ściągnij go i załóż nowy;
- Pamiętaj o tym, aby przy kontakcie z raną zawsze mieć czyste ręce;
- Zwykle po kilku dniach od zabiegu można ściągnąć opatrunek – dostęp powietrza przyśpiesza gojenie rany;
- Ranę po cesarskim cięciu należy codziennie przemywać wodą z szarym mydłem, delikatnie osuszać papierowym ręcznikiem, a następnie stosować preparat do odkażania ran (środek antyseptyczny).
Pamiętaj! Szczegółowe wskazówki dotyczące pielęgnacji blizny po zabiegu, uzyskasz od personelu przeprowadzającego operację. Obserwuj miejsce, w którym wykonano nacięcie, a każdy niepokojący sygnał skonsultuj z lekarzem.
Czytaj także: Zaopiekuj się swoją raną po cesarce
Skierowanie na cesarskie cięcie – wskazania
Zwykle decyzję o przeprowadzeniu zabiegu podejmuje ginekolog prowadzący ciążę – bierze on pod uwagę ułożenie płodu, stan zdrowia matki i dziecka, a także inne czynniki, które mogłyby utrudnić poród naturalny.
Przy schorzeniach przewlekłych mogą być konieczne dodatkowe konsultacje z lekarzami innych specjalizacji. Często cesarskie cięcie jest wykonywane ze względu na wskazania okulistyczne (np. odwarstwienie siatkówki, retinopatia cukrzycowa), neurologiczne (np. padaczka) lub ortopedyczne (niektóre choroby kręgosłupa np. znaczna dyskopatia).
W takim wypadku warto uzyskać pisemną opinię od specjalisty i przedstawić ją ginekologowi prowadzącemu ciążę.
To również może Cię zainteresować:
