Badanie na krzepliwość krwi (koagulogram) – co to jest?
Koagulogram to badanie oceniające krzepliwość krwi, umożliwiające rozpoznanie chorób związanych z zaburzeniami krzepliwości. Stanowi pakiet dziewięciu szczegółowych oznaczeń, na których podstawie można dokonać oceny stanu układu krzepnięcia krwi w organizmie. W przypadku wykrycia zaburzeń krzepnięcia zawsze powinno się pogłębić zakres testów laboratoryjnych celem ustalenia dokładnej przyczyny ich występowania.
Jak przygotować się do badania na krzepliwość krwi?
Badanie na krzepliwość krwi wykonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Pacjent powinien być na czczo przez ok. 8 godzin. Zaleca się zjedzenie ostatniego posiłku wieczorem i wykonanie badania rano. Badanie oprócz tego nie wymaga dodatkowego przygotowania.
Badanie na krzepliwość krwi (koagulogram) – parametry
Koagulogram obejmuje takie parametry jak:
- Czas koalionowo-kefalinowy (APTT) – czas częściowej tromboplastyny po aktywacji. Bada etap zwany wewnątrzpochodnym szlakiem krzepnięcia. Norma wynosi od 28 do 34 sekund (w zależności od laboratorium). APTT poniżej normy występuje przy nadkrzepliwości, natomiast APTT powyżej normy może występować w przypadku wrodzonych niedoborów niektórych czynników krzepnięcia lub przy zbyt silnym działaniu leków przeciwzakrzepowych.
- Czas protrombinowy (PT) – czas, w jakim aktywuje się tzw. zewnątrzpochodny układ aktywacji protrombiny, który stanowi jeden z pierwszych etapów krzepnięcia krwi. Norma wynosi 13–17 s lub 0,9–1,3 INR (zakres terapeutyczny: INR 2–4) lub 80–120 proc. (wskaźnik Quicka). PT poniżej normy występuje przy trombofilii i zakrzepicy, natomiast PT powyżej normy może świadczyć o niedoborze witaminy K, chorobach wątroby, białaczce, chorobie Addisona-biermera lub mocznicy.
- Czas trombinowy (TT) – pozwala ocenić końcowy etap procesu hemostazy. Norma wynosi ok. 15–20 s. TT poniżej normy – wtedy krew za szybko krzepnie, co jest związane z wieloma chorobami i zaburzeniami, TT powyżej normy występuje przy zespole rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego, marskości i innych chorób wątroby, a także przy leczeniu inhibiotorami trombiny (heparyna).
- Czas batroksobinowy (reptylazowy – RT) – jest to czas krzepnięcia osocza po aktywacji trombinopodobnym enzymem (reptylazą). Norma wynosi 16–22 s.
- Fibrynogen – to α2-globulina syntetyzowana w wątrobie, która bierze udział w procesie tworzenia skrzepu. Norma wynosi 1,8–3,5 g/l. Fibrynogen poniżej normy może pojawić się przy marskości wątroby, niewydolności wątroby, zespole wykrzepiania śródnaczyniowego – DIC – kuracji asparaginazy oraz przy nabytym lub wrodzonym defekcie biosyntezy fibrynogenu. Fibrynogen powyżej normy wskazuje na choroby nerek (np. kłębuszkowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy, zespół hemolityczno-mocznicowy), zawał serca, udar mózgu, choroby nowotworowe, a także występuje podczas stosowania niektórych leków, w tym środków antykoncepcyjnych. Podwyższone stężenie fibrynogenu występuje podczas miesiączki i w ciąży.
- Antytrombina III (AT III) – naturalna glikoproteina produkowana w wątrobie, jest inhibitorem proteaz serynowych. Norma: aktywność na poziomie 75–150%. AT III powyżej normy występuje przy wirusowym zapaleniu wątroby, niedoborze witaminy K oraz przy leczeniu sterydami anabolicznymi, AT III poniżej normy wskazywać może na niewydolność nerek, uszkodzenie wątroby, nowotwór, zatorowość płucną lub zakrzepicę naczyń.
Koagulogram – wskazania do badania
Badanie na krzepliwość krwi przeprowadza się w przypadku:
- kwalifikacji pacjenta do zabiegu operacyjnego (badanie pozwala ocenić ryzyko wystąpienia nadmiernych krwawień podczas zabiegu),
- podejrzenia nadkrzepliwości krwi,
- występowania siniaków lub wybroczyn na skórze i w obrębie błon śluzowych,
- przedłużających się krwawień po zranieniu,
- występowania częstych i przedłużających się krwawień, np. z nosa lub dziąseł,
- występowania obfitych miesiączek lub krwawień pozamiesiączkowych,
- stosowania antykoncepcji hormonalnej,
- przyjmowania przez pacjenta leków zmniejszających krzepliwość krwi (celem monitorowania efektywności leczenia).
Ile kosztuje badanie na krzepliwość krwi?
Badanie na krzepliwość krwi jest finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Chcąc je wykonać za darmo, trzeba mieć skierowanie od lekarza. Istnieje także możliwość zrobienia koagulogramu w prywatnym laboratorium diagnostycznym. Wtedy koszt zależy od cennika. Zwykle cena za badanie na krzepliwość krwi wynosi ok. 50 zł.
