Co to jest inhalator i do czego służy?
Inhalator, zwany też nebulizatorem, jest urządzeniem potrzebnym do wykonania zabiegu inhalacji, czyli tzw. leczenia wziewnego, polegającego na wdychaniu pary roztworów leków, wód mineralnych lub aerozoli. Inhalacja to popularny sposób na walkę z katarem i kaszlem. Zabieg pomaga pozbyć się utrudniającej oddychanie wydzieliny, odetkać zatkany nos i złagodzić dolegliwości bólowe.
Lek w inhalatorze ulega rozpadowi na maleńkie cząsteczki. Działanie wykorzystanego do inhalacji roztworu zależy od wielkości cząsteczek trafiających do układu oddechowego:
- cząsteczki o wielkości powyżej 8 µm – są wchłaniane w górnych drogach oddechowych (nos i gardło);
- cząsteczki o wielkości od 5 µm do 8 µm – są wchłaniane w tchawicy i oskrzelach;
- cząsteczki o wielkości od 2 µm do 5 µm – są wchłaniane w oskrzelach i oskrzelikach;
- cząsteczki o wielkości od 0,5 µm do 3 µm – są wchłaniane w pęcherzykach płucnych.
Polecamy: Inhalacje na katar – jak je zrobić?
Budowa inhalatora
Inhalator składa się z kilku części. Do najważniejszych należą:
- kompresor – ma za zadanie tłoczyć powietrze do komory nebulizacyjnej;
- komora nebulizacyjna – to miejsce, do którego wlewa się roztwór przeznaczony do inhalacji (w komorze następuje proces zmiany leku w aerozol, wykorzystujący zjawisko sprężania powietrza);
- filtr powietrza – służy do oczyszczania powietrza pobieranego przez kompresor z otoczenia;
- akcesoria dodatkowe – m.in. maseczka, ustnik czy końcówka donosowa.
Jak korzystać z inhalatora?
Przygotowanie inhalacji jest dość proste, jednak warto pamiętać o kilku zasadach, dzięki którym zabieg ten będzie skuteczny. Istotne jest:
- umycie i osuszenie dłoni;
- podłączenie wszystkich części inhalatora zgodnie z instrukcją;
- podłączenie urządzenia do prądu;
- odmierzenie odpowiedniej dawki leku;
- sprawdzenie najmniejszej objętości płynu niezbędnej do działania inhalatora (zbyt małą ilość leku rozcieńcza się solą fizjologiczną);
- wstrząśnięcie ampułki z lekiem i dodanie jej do inhalatora;
- włączenie urządzenia i inhalowanie się przy pomocy maseczki lub ustnika.
Inhalacja powinna być prowadzona do momentu skończenia się leku znajdującego się w komorze urządzenia. Zabieg zwykle trwa ok. 5-10 minut.
Inhalatory – rodzaje
Wyróżnia się 5 podstawowych rodzajów inhalatorów.
Inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem
To urządzenia ciśnieniowo-dozujące zbudowane z pojemnika pod ciśnieniem zawierającego substancję leczniczą i gaz oraz ustnika wyposażonego w mechanizm uwalniający lekarstwo. Inhalatory tego rodzaju są zaprojektowane tak, aby przy naciśnięciu uwolnić określoną dawkę leku w postaci sprężonego gazu. Inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem są stosunkowo tanie i nie wymagają prądu do działania. Przy ich używaniu trzeba pamiętać o koordynacji wdechu z momentem uwolnienia leku, dlatego mogą być trudne w obsłudze dla dzieci.
Polecamy: Inhalacje w ciąży – czy są bezpieczne?
Inhalatory proszkowe
Są specjalnie zaprojektowane do inhalacji określonych substancji leczniczych, mianowicie takich, które ulegają przekłuciu lub rozgnieceniu. Zwykle zamknięty w kapsułce lek uwalnia się dzięki temu w komorze i po zaciągnięciu siłą wdechu zostaje zdeponowany w płucach. Wielkość uwolnionej dawki jest uzależniona od siły wdechu pacjenta.
Do zalet należy niski koszt inhalatora proszkowego i brak konieczności podłączania do prądu. Urządzenie jest jednak trudne w obsłudze przez małe dzieci.
Inhalatory ultradźwiękowe
To urządzenie, w którym aerozol jest uzyskiwany dzięki energii ultradźwięków wytwarzanych przez generator. Rozmiar cząsteczek wytwarzanych w inhalatorze ultradźwiękowym wynosi poniżej 5 µm. Aerozol jest podawany z dużą szybkością, w zakresie 1-2 ml/min.
Inhalatory ultradźwiękowe są bardzo ciche, ale dość duże. Można je zasilać bateriami. Przeznaczone są do podawania określonych rodzajów leków – nie nadają się do inhalacji z wykorzystaniem antybiotyków ani glikokortykosteroidów. Sprawdzają się za to przy podawaniu mukolityków i w leczeniu mukowiscydozy. Mogą być stosowane u dzieci po ukończeniu 1. roku życia.
Warto wiedzieć: Etapy rozwoju niemowląt – czego się spodziewać?
Inhalatory pneumatyczne (sprężarki)
To przenośne lub stacjonarne urządzenia tłoczące powietrze, w których sprężarka jest połączona z nebulizatorem za pomocą gumowego wężyka. Tłoczone jest w nich sprężone powietrze, dzięki któremu lek zostaje rozbity na aerozol do inhalacji. Inhalatory pneumatyczne są wykorzystywane do podawania praktycznie wszystkich rodzajów leków.
Inhalatory pneumatyczne są tanie, ale za to bardzo głośne. Właśnie ze względu na głośną pracę raczej nie nadają się do przeprowadzania inhalacji u dzieci. Spora część sprężarek nie jest też przystosowana dla chorych z mukowiscydozą.
Inhalatory MESH (membranowo-siateczkowe)
Podczas pracy wykorzystują drgającą, perforowaną membranę, która wytwarza wysokiej jakości aerozol. Są przeznaczone do używania z każdym rodzajem leków. Inhalatory MESH cechują się cichą i bardzo wydajną pracą. Często są zasilane wyłącznie bateriami. To nowoczesne, zaawansowane i kompaktowe urządzenia, które są jednak dość drogie. Właśnie ze względu na wysoką cenę są polecane przede wszystkim osobom zmagającym się z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze inhalatora?
Przy zakupie inhalatora warto zwrócić uwagę na takie aspekty, jak:
- wskaźnik MMAD – wielkość cząsteczek, do jakich rozpylany jest lek;
- frakcja respirabilna (%) – wskaźnik procentu cząstek o odpowiedniej wielkości generowanych przez inhalator;
- objętość martwa (rezydualna) – to ilość roztworu leku, która pozostaje w urządzeniu po skończonej inhalacji;
- przepływ gazu;
- możliwy maksymalny czas inhalacji;
- możliwość regulowania czasu pracy;
- tempo rozpylania leków;
- rodzaj leków, jakie można stosować;
- głośność urządzenia;
- cena.
Wskazania do używania inhalatora
Inhalacja określonego produktu leczniczego jest wskazana w przewlekłych i niektórych ostrych chorobach górnych i dolnych dróg oddechowych zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Specjaliści najczęściej zalecają korzystanie z inhalatora w przebiegu takich chorób, jak:
- astma;
- przewlekła obturacyjna choroba płuc;
- mukowiscydoza;
- zapalenie oskrzeli;
- zapalenie oskrzelików;
- rozstrzenie oskrzeli;
- zespół nieruchomych rzęsek;
- przewlekły nieżyt nosa i gardła;
- zapalenie zatok przynosowych;
- ostre zapalenie nagłośni;
- ostre zapalenie krtani;
- bakteryjne zapalenie krtani, tchawicy i oskrzeli;
- nadciśnienie płucne;
- zapalenie płuc u chorych z obniżoną odpornością.
Zaleca się także korzystanie z inhalatora w celach profilaktycznych – zwłaszcza przez osoby, które często przebywają przez długi czas w miejscach, gdzie powietrze jest bardzo zanieczyszczone.
Polecamy: Suchość w nosie – jak sobie z nią radzić?
Inhalacja – przeciwwskazania
Nie wszyscy pacjenci zmagający się z chorobami dróg oddechowych mogą korzystać z inhalatora. Do najważniejszych przeciwwskazań należą:
- uczulenie na związki występujące w parze wodnej;
- wysoka gorączka;
- krwotoki z dróg oddechowych;
- gruźlica;
- niewydolność serca;
- przewlekłe, ciężkie choroby układu oddechowego (np. nowotwór);
- ataki astmy oskrzelowej;
- niewydolność krążenia.
Jak dbać o inhalator?
Aby korzystanie z inhalatora było bezpieczne dla zdrowia, a urządzenie służyło nam możliwie jak najdłużej, trzeba o nie dbać. Pamiętajmy przede wszystkim o:
- dokładnym myciu i odkażaniu poszczególnych akcesoriów po każdym zastosowaniu inhalatora;
- czyszczeniu i dezynfekcji maseczki oraz ustnika;
- regularnej wymianie filtrów powietrza.
Zalecenia dotyczące czyszczenia inhalatora można znaleźć w dołączonej do niego instrukcji obsługi.
Autor: Redakcja
