Dlaczego kichamy?
Kichanie to jeden z mechanizmów obronnych organizmu. Wywoływane jest najczęściej przez podrażnienie śluzówki nosa. Pojawienie się drobnoustrojów, alergenów lub pyłków na błonie śluzowej powoduje przekazanie informacji do mózgu. W efekcie czego dochodzi do zaciśnięcia mięśni klatki piersiowej po wdechu, wzrostu ciśnienia wewnętrznego i gwałtownego nacisku na struny głosowe. Doprowadza to do intensywnego wyrzutu powietrza przez nos, czemu towarzyszy charakterystyczny odgłos.
Polecamy: Zapalenie zatok – objawy, leki. Jakie antybiotyki na zapalenie zatok?
Co wywołuje kichanie?
Chociaż napady kichania zazwyczaj wiążą się z alergią, obecnością drobnoustrojów (infekcja wirusowa, bakteryjna lub grzybicza), mogą być również wywoływane przez inne czynniki. Lista rzeczy, przez które kichamy, jest naprawdę długa. Niektóre bodźce są uniwersalne (np. wąchanie pieprzu), inne mogą dotyczyć tylko niektórych osób (np. kichanie z głodu). Niezależnie od częstotliwości występowania w populacji i przyczyn można wyróżnić:
- kichanie infekcyjne (bakteryjne, grzybicze, wirusowe, np. kichanie przy covidzie);
- kichanie alergiczne (szczególnie w przypadku częstego kichania przyczyny dotyczą zwykle występowania uczulenia na określone substancje znajdujące się w otoczeniu);
- kichanie wynikające z obecności ciała obcego w nosie (owad, paproch, pyłek);
- kichanie wskutek podrażnienia intensywnymi zapachami;
- kichanie spowodowane przesuszeniem śluzówki nosa i gardła (sezon grzewczy, odwodnienie);
- kichanie jako reakcja na gwałtowną zmianę temperatury;
- kichanie spowodowane patrzeniem na intensywne światło (tzw. kichanie na słońce) — zespół ACHOO, w którym odruch kichania powiązany jest z nerwem wzrokowym;
- kichanie po alkoholu / kichanie po jedzeniu (związane z uwalnianiem histaminy).
Polecamy: Powiększone migdałki – rozpoznanie i leczenie. Kiedy konieczny jest zabieg chirurgiczny?
Jak wywołać kichanie?
Zdarza się, że swędzenie w nosie i kichanie nie idą ze sobą w parze. Kręcenie i kłucie w obrębie błony śluzowej nosa bez możliwości kichnięcia i pozbycia się substancji drażniących mogą być naprawdę dokuczliwe i męczące. Można wówczas wypróbować parę sposobów na wywołanie ataku kichania.
- Wąchanie mielonego pieprzu — zawarta w nim piperyna działa drażniąco na błony śluzowe nosa i może wywołać atak częstego kichania bez kataru.
- Skubanie włosów z nosa, poruszanie w nim piórkiem (lub rogiem chusteczki) — samodzielne drażnienie wrażliwego wnętrza nosa wywołuje te same reakcje, które naturalnie wywołuje kichanie.
- Uciskanie brwi lub wyrywanie pojedynczych włosów z brwi — przez okolice brwi przebiega część nerwu nosowego, jego stymulacja może wywołać kichnięcie.
Co oznacza kichanie?
Kichanie zazwyczaj ma związek z obecnością czynników drażniących wewnątrz jamy nosowej, dlatego pojawienie się nadmiernego kichania może wskazywać na alergię lub początek infekcji.
Wodnisty katar i kichanie wynikają zazwyczaj z alergii. Objawom może wówczas towarzyszyć swędzenie oczu (katar, łzawienie oczu, kichanie).
Gęsty, uporczywy katar i kichanie często wiążą się z infekcją i obecnością drobnoustrojów. Jeśli objawy nie mijają i nie zmniejszają się po upływie tygodnia, należy skontaktować się ze specjalistą. Ciągły katar i kichanie mogą sygnalizować przewlekłą chorobę zatok, obecność polipa, guza lub inne schorzenia (np. zaburzenia w obrębie układu krążenia).
Polecamy: Anosmia – co to jest i jak wpływa na życie? Przyczyny utraty węchu
Kichanie u dziecka
Częste kichanie u dzieci, podobnie jak u osób dorosłych, wynika zazwyczaj z alergii lub przeziębienia. Inne czynniki mogą odpowiadać za częste kichanie u noworodków lub niemowląt, które zazwyczaj niepokoi rodziców. Tymczasem kichanie u noworodka świadczy zazwyczaj o prawidłowo funkcjonujących reakcjach obronnych i służy oczyszczeniu błony śluzowej nosa. Kurz, pyłki i samo oddychanie powietrzem są nowością dla nowonarodzonego dziecka, dlatego może się zdarzyć, że będzie kichało dość często. Wraz z upływem czasu noworodek kicha coraz rzadziej, chociaż niemowlę kicha jeszcze zdecydowanie częściej niż starsze dziecko. Kichanie u niemowlaka wynika z wielkości i niepełnej dojrzałości dróg oddechowych. Nos małego dziecka łatwiej ulega zatykaniu i podrażnieniu, co wiąże się z potrzebą jego oczyszczenia. Kichanie u niemowląt może również wynikać z dostawania się do nosa mleka w czasie karmienia piersią. U niektórych maluchów obserwuje się kichanie przy ząbkowaniu. Zwykle towarzyszą mu kaszel i stan podgorączkowy.
Kichanie w ciąży
Zdarza się, że w ciąży, w wyniku nasilonego przepływu krwi przez błonę śluzową, dochodzi do obrzęku śluzówki i tzw. ciążowego nieżytu nosa. Występujące wówczas zatkanie nosa i katar mogą wywoływać kichanie u ciężarnych.
Często przyszłe mamy zastanawiają się, czy kichanie w ciąży jest niebezpieczne i co czuje dziecko w brzuchu podczas kichania matki. Nie ma powodu do niepokoju, dziecko unoszące się w płynie owodniowym jest bezpieczne i nie może zagrozić mu nawet bardzo częste kichanie w ciąży.
Jak powstrzymać kichanie?
Wstrzymywanie kichania nie jest zalecane, ponieważ jest to reakcja obronna organizmu, mająca doprowadzić do oczyszczenia błony śluzowej nosa. Zatrzymanie kichnięcia doprowadza do gwałtownego wzrostu ciśnienia w drogach oddechowych.
Jeśli może wystąpić ból podczas kichania (np. ból w klatce piersiowej przy kichaniu po złamaniu lub pęknięciu żebra lub ból kręgosłupa przy kichaniu związany z ostrą dyskopatią), warto zatrzymać odruch kichania (to nie to samo, co zatrzymanie kichnięcia!). Uniknięcie kichnięcia to przerwanie całego mechanizmu i związanego z nim wzrostu ciśnienia. Najprostszym sposobem jest zadarcie palcem czubka nosa w momencie pojawienia się przepowiadającego kręcenia w nosie.
Chcąc zmniejszyć częstotliwość odruchu, warto stosować najprostsze domowe sposoby na kichanie, takie jak nawilżanie i oczyszczanie śluzówek nosa (aerozole z wody morskiej), stosowanie inhalacji (sól fizjologiczna), dbanie o właściwe nawilżanie pomieszczeń (nawilżacze) i odporność organizmu.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
