Miód wielokwiatowy – właściwości, działanie i zastosowanie

Z czego składa się miód? Właściwości miodu wielokwiatowego

Miód to naturalna, płynna, lepka i słodka substancja wytwarzana przez pszczoły miodne. W zależności od pochodzenia może przyjmować barwę od jasnej do ciemnobursztynowej. Ze względu na wielokwiatowe pochodzenia jest on również najczęściej spotykaną odmianą miodu. 

Pszczoły do wytworzenia miodu wielokwiatowego wykorzystują nektar kwiatowy, który jest zbierany, przekształcany w plastrach w ulu, gdzie dojrzewa.

Na skład miodu wpływa zarówno rasa pszczół, które go wytwarzają, jak i źródło nektaru, pochodzenie geograficzne roślin oraz dalsze przetwarzanie po zbiorze. Sprawia to, że w zależności od pasieki miód wielokwiatowy może różnić się smakiem, barwą i zawartością substancji dodatkowych.  

Za miód wielokwiatowy uznaje się produkt pszczeli powstający z nektaru pozyskanego z więcej niż jednego gatunku roślin miododajnych.

Składa się on głównie z: 

• mieszaniny cukrów (80–85%) – przede wszystkim glukozy i fruktozy, 
• wody (15–17%), 
• białek (0,1–0,4%), 
• enzymów – m.in. inwertazy, amylazy i katalazy, 
• kwasów organicznych, 
• witamin – głównie z grupy B oraz witamin C i E, 
• minerałów – wapnia, magnezu, żelaza, miedzi, cynku, potasu i sodu, 
• związków fenolowych – polifenoli i flawonoidów. 

Jakie właściwości zdrowotne ma miód? 

Miód tradycyjnie stosowano w łagodzeniu problemów związanych z: 

• chorobami oczu, 
• astmą oskrzelową, 
• infekcjami gardła, 
• gruźlicą, 
• zmęczeniem, 
• zawrotami głowy, 
• problemami z wątrobą, 
• zaparciami, 
• egzemą, 
• wrzodami i ranami skóry. 

Ponadto miodowi przypisuje się właściwości: 

• przeciwutleniające, 
• przeciwdrobnoustrojowe, 
• przeciwzapalne, 
• przeciwproliferacyjne, 
• przeciwnowotworowe, 
• korzystnie wpływające na układ sercowo-naczyniowy, pokarmowy i nerwowy. 

Korzystne właściwości miodu wykorzystywane są także w kosmetyce, gdzie może on wspierać naturalne procesy zachodzące w skórze oraz pomagać w utrzymaniu jej odpowiedniego nawilżenia. 

Działanie miodu wielokwiatowego – składniki odżywcze i zastosowanie miodu

Aktywność przeciwutleniająca miodu 

W organizmie, m.in. w wyniku procesów metabolicznych lub stanów zapalnych, powstają tzw. wolne formy tlenu. Są to wysoce reaktywne cząsteczki, które mogą wchodzić w reakcje z lipidami błon komórkowych, białkami czy DNA, prowadząc do uszkodzeń komórek i rozwoju różnych chorób. 

Aby ograniczyć to zjawisko, organizm wykorzystuje przeciwutleniacze. Polifenole i flawonoidy obecne w miodzie zaliczane są do naturalnych antyoksydantów, których spożycie może zmniejszać negatywne oddziaływanie wolnych rodników. 

Miód działa antybakteryjnie 

Miód wykazuje również właściwości bakteriostatyczne i bakteriobójcze. Ze względu na wysoką zawartość cukrów oraz niskie pH ma właściwości higroskopijne, czyli wiąże wodę z otoczenia. W kontakcie z drobnoustrojami powoduje to „wyciąganie” wody z komórek bakteryjnych, co hamuje wzrost kolonii bakterii. 

Dodatkowo miód zawiera nadtlenek wodoru (składnik m.in. wody utlenionej) który wzmacnia jego działanie przeciwbakteryjne. 

Miód w leczeniu ran 

Miód od wieków stosowany był w leczeniu ran i oparzeń. Jak wykazano, zmniejszał ryzyko infekcji oraz zapewniał odpowiednią wilgotność rany. 

Obecnie nie stosuje się już bezpośrednio miodu na ranę, a wykorzystuje się specjalne hydrożele lub opatrunki zawierające odpowiednio oczyszczony miód. Dzięki temu może on wspierać proces gojenia, a forma podania zapewnia odpowiedni poziom bezpieczeństwa. 

Miód a właściwości przeciwnowotworowe 

Badania wskazują, że spożywanie miodu może zmniejszać ryzyko rozwoju chorób nowotworowych dzięki właściwościom proapoptotycznym, czyli zdolności do stymulowania komórek do wejścia w proces programowanej śmierci. Mechanizm ten organizm wykorzystuje m.in. do eliminacji zbędnych lub uszkodzonych komórek, w tym komórek nowotworowych. 

Miód a odporność 

Od dawna zaleca się stosowanie miodu podczas infekcji. Z jednej strony liczy się jego działanie przeciwbakteryjne, z drugiej może on łagodzić podrażnienia błony śluzowej gardła dzięki właściwościom adhezyjnym. 

Miód a układ krążenia 

Polifenole i flawonoidy obecne w miodzie, oprócz właściwości przeciwutleniających, mogą korzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy. Związki te mogą zmniejszać ryzyko niewydolności serca oraz wykazywać działanie przeciwzakrzepowe. 

Dodatkowo składniki miodu mogą poprawiać rozszerzanie naczyń wieńcowych, zmniejszać zdolność płytek krwi do krzepnięcia oraz obniżać stężenie lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), których wysokie poziomy zwiększają ryzyko miażdżycy. W efekcie może to korzystnie wpływać na przepływ wieńcowy i ukrwienie serca. 

Miód a układ nerwowy 

Miodowi przypisuje się także właściwości przeciwdepresyjne, przeciwlękowe i przeciwdrgawkowe. Wynika to ponownie z obecności związków fenolowych, które mogą działać neuroprotekcyjnie na komórki układu nerwowego. 

Czy miód wielokwiatowy jest bezpieczny? 

Miód może być spożywany przez większość osób, jednak powinny go unikać osoby uczulone na produkty pszczele. 

Ponadto naturalnego miodu nie należy podawać dzieciom poniżej pierwszego roku życia. Wynika to z ryzyka wystąpienia botulizmu niemowlęcego, czyli rzadkiej, lecz poważnej choroby objawiającej się m.in. zaparciami i obniżonym napięciem mięśniowym. Choroba wywoływana jest przez toksynę bakterii Clostridium botulinum, która może rozwijać się w niedojrzałym układzie pokarmowym niemowląt. Jej główną przyczyną jest spożycie przetrwalników bakterii, najczęściej wraz z miodem lub kurzem. 

Miód miodowi nierówny – jak rozpoznać dobry miód wielokwiatowy

Warto pamiętać, że o korzystnych właściwościach miodu, w tym miodu wielokwiatowego,  można mówić jedynie w odniesieniu do miodu naturalnego. Miody sztuczne lub silnie przetworzone, choć słodkie i o charakterystycznym smaku, nie zawierają enzymów, witamin czy związków fenolowych, które warunkują prozdrowotne właściwości.  

Dlatego chcąc korzystać z pełnego bogactwa miodu, warto zwracać uwagę na jego pochodzenie, informacje na etykiecie oraz dane dotyczące pasieki lub regionu produkcji. 

Warto również wiedzieć, że skrystalizowany miód nie oznacza utraty jego właściwości zdrowotnych ani smakowych. Krystalizacja jest naturalnym procesem zachodzącym w miodzie. Miody wielokwiatowe krystalizują zazwyczaj w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy od zbioru, a sam proces można traktować jako oznakę wysokiej jakości produktu. 

Ciekawostką jest także to, że proces krystalizacji można odwrócić. Wystarczy podgrzać słoik z miodem, aby go rozkrystalizować. Najlepiej zanurzyć słoik w naczyniu z ciepłą wodą, nie powinna ona jednak przekraczać temperatury 38–40°C. Podgrzanie miodu do wyższej temperatury powoduje bowiem denaturację i rozkład enzymów oraz białek obecnych w miodzie, co ogranicza jego korzystne właściwości.