Pierwsza wizyta u psychiatry – czego się spodziewać?

Kto potrzebuje wizyty u psychiatry? 

To mit, że do gabinetu lekarza psychiatry trafiają wyłącznie osoby w bardzo złym stanie psychicznym, z poważnymi chorobami i zaburzeniami zagrażającymi bezpieczeństwu ich samych lub osób postronnych.  

W Polsce mamy obecnie ponad 4 tys. czynnych lekarzy psychiatrów, których pacjentami są zwyczajni ludzie – pracujący na różnych stanowiskach, prowadzący mniej lub bardziej udane życie osobiste, zdrowi lub chorujący na uciążliwe choroby przewlekłe, zmagający się z przeróżnymi problemami dnia codziennego.  

Łączy ich jedno – poczucie, że z ich stanem psychicznym nie jest tak dobrze, jak być powinno, dlatego zdecydowali się zadbać o siebie i zgłosić po poradę i pomoc.  

Czytaj także: Higiena życia – jak zadbać o zdrowie psychiczne?

Jak znaleźć lekarza psychiatrę? 

Lekarz psychiatra to jeden z pięciu specjalistów, do których w Polsce można zarejestrować się bez konieczności posiadania odpowiedniego skierowania od lekarza POZ pozostali to:  

• ginekolog,  
• dentysta,  
• wenerolog,  
• onkolog.  

Każdy ubezpieczony pacjent ma prawo samodzielnie wybrać poradnię psychiatryczną, a w dostępnym na stronie internetowej: Informatorze o Terminach Leczenia NFZ może znaleźć te, do których są aktualnie najkrótsze kolejki.  

Możesz również szybko i wygodnie zapisać się przez Konto Pacjenta:

Każdy pacjent może oczywiście wybrać również gabinet prywatny (koszt pierwszej wizyty w dużych miastach to średnio 300 zł), a w sytuacjach szczególnych, wymagających natychmiastowej pomocy psychiatrycznej (np. w razie myśli i prób samobójczych) pacjenta przyjmie szpital psychiatryczny (przyjęcie w trybie nagłym) lub ośrodek interwencji kryzysowej (odpowiedni dla miejsca zamieszkania).     

Ile trwa pierwsza wizyta u psychiatry? 

Standardowy czas trwania konsultacji psychiatrycznej w prywatnym gabinecie to 40-60 min.  

Długość trwania pierwszej wizyty w poradni z kontraktem z NFZ może być różna, zależna od wielu czynników, takich jak indywidualne potrzeby pacjenta, liczba oczekujących osób w poczekalni, wcześniejsze opóźnienia, a także podejście samego lekarza.  

Zazwyczaj jednak psychiatra potrzebuje od 30 do 60 minut, by poznać nowego pacjenta i dowiedzieć się o nim wystarczająco dużo, by móc zaproponować mu odpowiednie leczenie.    

Pierwsza wizyta u psychiatry – o co zapyta lekarz?  

Pierwsza wizyta u lekarza psychiatry ma na celu ustalenie, z jakimi trudnościami zmaga się pacjent, w jaki sposób wpływają one na jego życie i co może być ich przyczyną.  

Nie każdego pacjenta cechuje łatwość w mówieniu o swoich emocjach i doświadczeniach życiowych, ale lekarze są do tego przyzwyczajeni i potrafią poprowadzić rozmowę w taki sposób, by uzyskać potrzebne im informacje.  

Pacjent może usłyszeć pytania:  

• o wiek, ogólny stan zdrowia, historię leczenia u innych lekarzy specjalistów, 
• o obecną sytuację życiową (gdzie pacjent pracuje, z kim mieszka, jaki jest jego stan cywilny, czy ma dzieci, jaka jest jego sytuacja prawna itp.), 
• o aktualne samopoczucie i tryb życia (używki, nałogi, aktywność fizyczna, dieta itp.), 
• o niepokojące go objawy (np. zaburzenia snu, rozdrażnienie, smutek, brak motywacji i chęci do życia, różnego typu lęki, myśli samobójcze itp.), 
• o przypadki chorób i zaburzeń psychicznych w rodzinie, 
• o doświadczenia z dzieciństwa i młodości (czy pacjent doświadczał wówczas przemocy, nadużyć ze strony osób dorosłych, czy radził sobie w szkole, jak wyglądały jego relacje rodzinne, czy w rodzinie występował problem uzależnień, samobójstw itp.), 

Zobacz również: Depresja – jak jej zapobiegać? Profilaktyka depresji

Jak mówić o swoich problemach? 

Przede wszystkim – nie bać się. Lekarz psychiatra jest sprzymierzeńcem pacjenta, a nie osobą, która będzie oceniać jego zachowanie czy karać go za niewłaściwe decyzje.  

Choć odpowiadanie na tak wiele szczegółowych pytań może być trudne, bardzo ważne jest, by mówić szczerze i nie ukrywać faktów, które w danej chwili mogą wydawać się pacjentowi zawstydzające.  

Warto też pamiętać, że wszystkie ujawnione lekarzowi informacje są poufne i objęte tajemnicą zawodową.  

Jak więc odpowiedzieć na pytanie „co pana/panią do mnie sprowadza?”.  

Oczywiście – zgodnie z prawdą, być może korzystając z poniższych zwrotów: 

• „ostatnio czuję, że sobie nie radzę” – bezradność to jedna z powszechnych przyczyn wizyt u lekarza psychiatry. Nie każdy człowiek potrafi sobie samodzielnie poradzić z przeciążeniem obowiązkami, przewlekłym stresem, męczącą rutyną czy nawarstwiającymi się problemami, szukanie pomocy w takiej sytuacji jest jak najbardziej uzasadnione,   
• „ostatnio w moim życiu coś się wydarzyło” – trudne lub wręcz traumatyczne zdarzenia to częsta przyczyna nagłego pogorszenia zdrowia psychicznego. Śmierć kogoś bliskiego, utrata pracy, niespodziewana choroba czy padniecie ofiarą przestępstwa to sytuacje, w których psychiatra może udzielić szybkiej i skutecznej pomocy farmakologicznej oraz pokierować np. na krótkoterminową terapię zespołu stresu pourazowego,  
• „często dokucza mi smutek, lęk, przygnębienie, zniechęcenie” – zaburzenia nastroju i zaburzenia lękowe to stany, które nie mijają samoistnie tylko dlatego, że pacjent długo je ignoruje. Wręcz przeciwnie, pogłębiają się i nawarstwiają, jeśli pacjent nie zgłosi się po pomoc, 
• „nie śpię dobrze, budzę się przed świtem, chodzę niewyspany” – zaburzenia snu to częsty objaw depresji i innych zaburzeń, a higiena snu czy dostępne bez recepty tabletki nasenne nie zawsze radzą sobie z tym problemem, 
• „podejrzewam, że mogę mieć…” – po tych słowach najczęściej pada słowo „depresja”, gdyż jest to najbardziej powszechne zaburzenie o dość jasnych, często omawianych w mediach objawach. Ta autodiagnoza nie zawsze okazuje się trafna, ale jest dla lekarza wskazówką, jak czuje się pacjent i jakiej poprawy stanu zdrowia oczekuje. Pacjent może oczywiście podejrzewać u siebie również inne choroby, np. zespół lęku uogólnionego, neurastenię czy schizofrenię, a lekarz zawsze powinien usłyszeć, co zdaniem pacjenta na to wskazuje,   
• „mam myśli samobójcze, chciałbym umrzeć” – ocena nasilenia myśli samobójczych i związanego z nimi ryzyka stanowi jeden z trudniejszych elementów pracy lekarza psychiatry, jest jednak jej nieodłącznym elementem i wcale nie zdarza się tak rzadko, jak sądzą pacjenci. Postępowanie obejmuje zazwyczaj pilne rozpoczęcie farmakoterapii lub psychoterapii, a podwyższone ryzyko realizacji działań suicydalnych może być wskazaniem do hospitalizacji psychiatrycznej.  

Czy psychiatra wypisze receptę na pierwszej wizycie?   

To, czy pacjent wyjdzie z gabinetu psychiatry z receptą na leki, zależy od wielu czynników.  

Zebrane podczas wywiadu informacje mogą stanowić podstawę do pilnej interwencji psychofarmakologicznej, ale mogą też wskazywać na schorzenia o podłożu niepsychiatrycznym, np. neurologicznym lub endokrynologicznym (wówczas pacjent kierowany jest do innych lekarzy specjalistów).  

Wiele zależy również od samego pacjenta – otwarte mówienie o swoich oczekiwaniach, potrzebach i obawach to ważna część wywiadu, a jeśli pacjent bardzo wierzy, że leki poprawią jego nastrój i samopoczucie, prawdopodobnie je otrzyma (o ile nie będzie istotnych przeciwwskazań).  

Recepta podczas pierwszej wizyty nie jest rzadkością (zwłaszcza w takich interwencjach, jak zaburzenia depresyjne), lekarz wyznacza wówczas termin wizyty kontrolnej, podczas której pacjent opowie, jak jego organizm zareagował na leczenie.  

Czy otrzymam zwolnienie z pracy?  

Lekarz psychiatra ma również możliwość wystawienia zwolnienia lekarskiego w czasie pierwszej wizyty, ale zasadność takiego postępowania zależy od jego oceny stanu pacjenta.  

Jeśli istnieją wskazania do wystawienia L4, lekarz zadecyduje, jak długo pacjent powinien przebywać na zwolnieniu (maksymalnie są to 182 dni).  

Może się również zdarzyć, że za najkorzystniejsze dla pacjenta działanie lekarz uzna skierowanie do szpitala psychiatrycznego.

Czytaj także: Zwolnienie na wypalenie zawodowe

To również może Cię zainteresować:

Wypalenie zawodowe – przyczyny i objawy. Jak się przed nim uchronić?