Włośnica – objawy, leczenie, profilaktyka

Czym jest włośnica?

Włośnica to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie z rodzaju Trichinella. Do zakażenia dochodzi wyłącznie po spożyciu mięsa z larwami włośnia krętego (nie możemy zarazić się od drugiego człowieka). W jelitach włosień dojrzewa i zaczyna wytwarzać larwy, które przenikają do krwi, a z nią do innych narządów.

Larwy nicieni mogą znajdować się w mięsie świń, dzików, kóz lub królików. Badanie wieprzowiny jest w Polsce obowiązkowe, dlatego zakażenia występują dosyć rzadko. Można się jednak zarazić, spożywając mięso na przykład dzika, które nie zostało poddane badaniu weterynaryjnemu. W innych krajach przepisy mogą nie być tak restrykcyjne, dlatego podróżując do krajów o niższym standardzie ekonomicznym, powinniśmy bardzo ostrożnie wybierać miejsca, w których jemy. Niezbędna jest odpowiednia obróbka termiczna.

Jak można się zarazić włośnicą?

Do zakażenia dochodzi na skutek zjedzenia mięsa, najczęściej świni, zakażonego larwami. Larwy zostają uwolnione do przewodu pokarmowego i docierają do jelita cienkiego, gdzie po około 3 dniach dojrzewają. W formie dojrzałej są zdolne do rozmnażania się. Po około 5 dniach samice rodzą nawet 1,5 tysiąca żywych larw, które wydostają się z przewodu pokarmowego i trafiają do naczyń krwionośnych oraz chłonnych. Razem z krwią i chłonką są roznoszone po całym organizmie i mogą wnikać do wielu narządów. Dochodzi wówczas do rozwoju stanu zapalnego i martwicy.

Larwy najczęściej osiedlają się w mięśniach poprzecznie prążkowanych, jednak mogą trafić także do mózgu. Następnie otorbiają się i przekształcają się w wągry. W takiej postaci mogą przetrwać wiele lat. Nazwa włosień kręty pochodzi od charakterystycznego wyglądu larwy, która jest otoczona torebką łącznotkankową i zwinięta w spiralę.

Objawy włośnicy

W zależności od liczby zjedzonych larw, indywidualnych predyspozycji, a także rodzajów włośni objawy mogą przebiegać z różnym nasileniem. Przyjmuje się jednak, że im krótszy czas wylęgania larw, tym cięższe objawy i przebieg choroby. Pierwsza faza choroby trwa około 48 godzin i zaczyna się od razu po zakażeniu. Nazywana jest fazą jelitową, ponieważ pasożyty trafiają w tym czasie do jelita cienkiego, powodując objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunki, bóle brzucha, a czasem także gorączkę.

Po kilku dniach, kiedy larwy przenikają do krwioobiegu, rozpoczyna się druga faza włośnicy. Objawy włośnicy w drugiej fazie są bardzo niespecyficzne. Mogą to być:

• objawy alergiczne,
• gorączka i dreszcze,
• nadmierna potliwość,
• bóle mięśni,
• bóle głowy,
• bóle kostne,
• zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
• obrzęki twarzy,
• osłabienie i złe samopoczucie.

Trzecia faza choroby to faza mięśniowa włośnicy. Związana jest z osiedlaniem się larw w mięśniach, stąd głównym objawem są silne bóle mięśni zarówno podczas wysiłku, jak i w spoczynku. Po kilku tygodniach objawy ustępują.

Diagnostyka i leczenie włośnicy

Rozpoznanie polega na wykonaniu badań biochemicznych. Obserwuje się leukocytozę i eozynofilię. Czasami lekarz zaleca wykonanie takich badań, jak CPK oraz LDH. Testy na przeciwciała włośnia są możliwe dopiero po 2–3 tygodniach od zakażenia. Lekarz zazwyczaj stawia rozpoznanie na podstawie wywiadu lekarskiego oraz oceny objawów. Można wykonać również biopsję mięśnia.

W leczeniu wykorzystuje się leki przeciwpasożytnicze, które zapobiegają tworzeniu kolejnych larw. Oprócz tego stosuje się leczenie objawowe, w tym leki przeciwgorączkowe. Bardzo ważny jest odpoczynek. W wyjątkowych przypadkach należy zastosować glikokortykosteroidy. Zazwyczaj leczenie włośnicy odbywa się w szpitalu.

Powikłania po włośnicy

W przypadku zbyt późnego zdiagnozowania i rozpoczęcia leczenia włośnicy mogą rozwinąć się takie powikłania, jak:

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
• niewydolność serca lub zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie mózgu,
• zaburzenia widzenia,
• zatorowość płucna,
• zapalenie płuc.

Profilaktyka włośnicy

W Polsce rutynowe badania mięsa są wykonywane w hodowlach, dlatego ważne jest kupowanie i spożywanie mięsa, szczególnie wieprzowiny i dziczyzny, ze sprawdzonych źródeł. Równie ważne jest unikanie spożywania mięsa surowego. Właściwa obróbka termiczna może zapobiegać chorobom przenoszonym drogą pokarmową. Profilaktyka zakażenia włośniem krętym obejmuje:

• zamrażanie mięsa – włosień ginie w temperaturze -37 stopni Celsjusza,
• obróbkę termiczną – 71 stopni Celsjusza przez 6 minut według ogólnych zaleceń, jednak nicienie giną już po 2 minutach w temperaturze 55–60 stopni, warunkiem jest utrata różowego zabarwienia przez mięso (oznacza to, że jest dobrze wysmażone lub ugotowane).

Autor: Redakcja