Choroba Scheuermanna – jak się objawia i czy można ją wyleczyć? 

Choroba Scheuermanna, zwana również jako młodzieńcza kifoza odcinka piersiowego (lub rzadziej, odcinka lędźwiowego), to postępująca deformacja występująca w okresie dojrzewania, z pierwszymi objawami pojawiającymi się najczęściej między 13 a 16 rokiem życia.  

Choroba dotyczy 0,4 do 8% populacji i dotyka częściej chłopców niż dziewczynek.  

Polega na zaburzeniu rozwoju kręgów poprzez zmniejszenie ich wysokości i degenerację krawędzi, w wyniku czego dochodzi do deformacji: zamiast prawidłowego, prostokątnego kształtu kręgi stają się klinowate, co pogłębia fizjologiczne krzywizny kręgosłupa. Choroba powoduje zmiany zwyrodnieniowe w krążkach międzykręgowych, a często również dysfunkcje:  

• mięśni prostownika grzbietu,  
• mięśnia piersiowego,  
• dźwigacza łopatki i innych.  

W chorobie Scheuermanna odcinek piersiowy kręgosłupa staje się nadmiernie wypukły, pacjent garbi się, może tez odczuwać ból, zwłaszcza podczas wysiłku.  

Choroba Scheuermanna – objawy 

Młodzieńcza kifoza Scheuermanna charakteryzuje się cięższymi deformacjami niż kifoza posturalna, która jest najczęstszą formą kifozy i wynika z nieprawidłowej postawy ciała.  

Pacjenci cierpiący na chorobę Scheuermanna nie mogą świadomie korygować swojej postawy, a deformacje kręgosłupa z czasem się utrwalają.  

Wczesne objawy choroby to przede wszystkim: 

• ból pleców, nasilający się podczas aktywności fizycznej i zmniejszający lub zanikający w spoczynku (ból stwierdza się u 20% pacjentów z kifozą piersiową i nawet u 80% z kifozą lędźwiową), 
• lekka sztywność w obszarze dotkniętym chorobą,  
• subtelne zmiany w postawie, przerysowane krzywizny kręgosłupa, garbienie się. 

Czytaj także: Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, ćwiczenia. Jak zapobiegać skrzywieniom kręgosłupa?

Wraz z rozwojem choroby Scheuermanna, pacjenci mogą odczuwać coraz silniejsze objawy, takie jak: 

• wyraźna, utrwalona kifoza, czyli:  
  • zaokrąglenie, uwypuklenie górnej części pleców,  
  • wysunięcie głowy do przodu, 
• przewlekły ból i zmęczenie pleców, nasilające się zwłaszcza po dłuższym siedzeniu przy biurku lub staniu, 
• ograniczenia w ruchomości kręgosłupa, prowadzące do trudności w wykonywaniu codziennych czynności, w niektórych przypadkach nawet do niepełnosprawności.  

Niektórzy pacjenci zgłaszają objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy czy parestezje kończyn.  

W bardzo rzadkich przypadkach ciężkich deformacji kręgów dochodzi do uszkodzenia rdzenia kręgowego.  

Zobacz: Mielopatia – czym jest? Przyczyny i objawy

Choroba Scheuermanna u dorosłych 

Choroba Scheuermanna to schorzenie rozpoczynające się w wieku nastoletnim, a w momencie zakończenia wzrastania, deformacje utrwalają się.  

Skutki choroby mogą być odczuwalne również u dorosłych, a zwłaszcza u tej części chorych, którzy nie otrzymali leczenia w młodości. W takich przypadkach dorośli mogą doświadczać przewlekłego bólu, zwiększa się też u nich ryzyko dalszego pogłębiania się kifozy oraz rozwoju innych powikłań ortopedycznych, w tym dyskopatii w odcinku piersiowym kręgosłupa.  

Znacznie częściej dorośli pacjenci nie odczuwają żadnych niepokojących objawów, a o zmianach w kręgosłupie wskazujących na przebytą chorobę Scheuermanna dowiadują się przypadkiem podczas badań profilaktycznych.  

Jeśli usztywnienie kręgów i „okrągłe plecy” nie są dla dorosłego pacjenta bolesne i nie utrudniają mu życia, nie wymagają leczenia.    

Choroba Scheuermanna – ćwiczenia i leczenie 

Nastolatek, u którego zaczynają być widoczne deformacje kręgosłupa typowe dla choroby Scheuermana, powinien pilnie trafić na konsultację w poradni ortopedycznej dla dzieci.  

Diagnozę ustala się na podstawie wywiadu oraz badania RTG, na którym widać kręgi w kształcie klinów oraz degenerację krawędzi kręgów.  

U pacjentów z ciężkimi deformacjami zaleca się bardziej szczegółowe badania, takie jak rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.  

Leczenie kifozy młodzieńczej to najczęściej: 

• ćwiczenia wzmacniające gorset mięśniowy, pozwalające utrzymać prawidłową postawę i zwiększające zakresu ruchu, np. metoda Lehnert-Schroth, 
• zabiegi fizykalne przygotowujące tkanki do aktywności fizycznej oraz zmniejszające ból, np.  zmienne pole magnetyczne małej częstotliwości, prądy diadynamiczne, laseroterapia, krioterapia miejscowa, techniki manualne, 
• umiarkowana aktywność fizyczna pozwalająca utrzymać sprawność i kondycję, 
• noszenie gorsetu ortopedycznego mającego za zadanie korygować krzywiznę kręgosłupa,   
• kinesiotaping, czyli plastrowanie dynamiczne, 
• doraźne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków przeciwbólowych, czasami również blokad do kręgosłupa, 
• unikanie pozycji wywołujących ból, 
• spanie na twardym, płaskim łóżku (w zaawansowanych fazach choroby może to być tzw. łóżeczko gipsowe służące do długotrwałego unieruchomienia, odciążenia i korekcji kręgosłupa w pozycji leżącej). 

Choroba Scheuermanna – operacja  

Choroba zazwyczaj ma łagodny przebieg lub przebiega bezobjawowo, a dolegliwości z nią związane można opanować metodami nieinwazyjnymi.  

Nawet jeśli dochodzi do trwałych deformacji i ograniczenia ruchomości kręgosłupa, to w większości przypadków nie uniemożliwia to normalnego funkcjonowania pacjentów.  

Wskazaniami do zbiegu mogą być: 

• pogłębiona kifoza (> 75 stopni) u pacjentów dorosłych, po zakończonej fazie wzrostu, 
• pogłębiona kifoza z tendencją do jeszcze większego pogłębiania się (u pacjentów dorosłych),  
• bardzo silne dolegliwości bólowe w okolicy piersiowo-lędźwiowej kręgosłupa oraz okolicy piersiowej, oporne na leczenie zachowawcze, 
• towarzyszące chorobie zaburzenia neurologiczne (zawroty głowy, mrowienia kończyn). 

Zadaniem chirurga podejmującego się leczenia operacyjnego jest wydłużenie przedniej kolumny kręgosłupa, skrócenie tylnej oraz usztywnienie międzytrzonowe.  

Zabieg polega zazwyczaj na przecięciu zgrubiałego więzadła podłużnego przedniego na poziomach dotkniętych kifozą, dzięki czemu następuje korekta krzywizny kręgosłupa. Kolejne kroki to:  

• usunięcie krążków międzykręgowych,  
• wstawienie autogennych przeszczepów kostnych,  
• zastosowanie prętów Harringtona lub Luque`a umożliwiających utrzymanie efektu korygującego.  

Po zabiegu pacjent przechodzi kompleksową rehabilitację, czasem zalecane jest gorsetowanie jako stabilizacja zewnętrzna dla kręgosłupa.  

Choroba Scheuermanna – czego nie wolno choremu?  

Choroba Scheuermanna najczęściej dotyka młodzieży w wieku szkolnym, a młodzi ludzie z oczywistych względów źle znoszą towarzyszący schorzeniu ból i ograniczenia.   

Lekarze i rehabilitanci zalecają postępowanie z chorobą w taki sposób, by jej objawy były jak najmniej odczuwalne. To przede wszystkim: 

• dbanie o prawidłową postawę ciała i wyrabianie u dziecka prawidłowych nawyków w tym zakresie, 
• ograniczenie intensywnej aktywności fizycznej, a zwłaszcza obciążających ćwiczeń związanych z dźwiganiem, które mogą zwiększać ból i pogłębiać deformację kręgosłupa, 
• unikanie siedzenia przez dłuższy czas w jednej pozycji, gdyż może to nasilać sztywność.  

Ważne jest, aby osoby z chorobą Scheuermanna konsultowały wszelkie plany dotyczące aktywności fizycznej z lekarzem lub fizjoterapeutą, aby dostosować je do swojego stanu zdrowia.  

Bardzo ważne, by chore dziecko było pod opieką poradni ortopedycznej i korzystało ze wsparcia fizjoterapeuty, gdyż od metod postępowania z chorobą Scheuermanna w fazie wzrostu zależy stopień deformacji kręgosłupa w dorosłym życiu.   

To również może Cię zainteresować:

Ból kręgosłupa – jak sobie z nim poradzić? Co pomaga na ból pleców?