Krioterapia ogólnoustrojowa i miejscowa. Na co pomaga? 

Krioterapia – co to jest? 

Krioterapia to metoda leczenia polegający na stosowaniu zimna w celu łagodzenia bólu, zmniejszenia stanów zapalnych i pobudzenia naturalnych procesów regeneracyjnych organizmu.  Zabiegi krioterapii wykorzystywane są głównie podczas rehabilitacji schorzeń narządu ruchu, takich jak: 

• choroby zwyrodnieniowe,  
• spastyczność mięśni,  
• urazy ortopedyczne,  
• leczenie po zabiegach chirurgicznych. 

Z kolei w dermatologii krioterapia to jeden ze sposobów leczenia zmian skórnych – poprzez wymrożenie usuwane są np. brodawki, włókniaki, naczyniaki. 

Zobacz także: Zmiany skórne – przyczyny. Skąd się biorą plamki, bąble, grudki, krostki?

Technika wykonania krioterapii zależy od rodzaju schorzenia. Zabieg może być przeprowadzony na konkretnym obszarze ciała, w którym pacjent odczuwa ból lub dyskomfort – jest to tzw. krioterapia miejscowa.

W przypadku niektórych dolegliwości wskazane może być schłodzenie całego organizmu (krioterapia ogólnoustrojowa). Ten rodzaj krioterapii przebiega z zastosowaniem specjalnej komory, w której chory przebywa przez kilka minut. Temperatura wewnątrz komory wynosi zwykle około -170 stopni Celcjusza. 

Krioterapia – jak przebiega zabieg? 

Technika wykonania zabiegu, czas trwania, a także ilość zabiegów, które należy wykonać, aby uzyskać poprawę – wszystkie te czynniki sprawiają, że krioterapia może przebiegać w różny sposób.

O tym, jak wygląda zabieg decyduje m.in.:  

• ogólny stan zdrowia chorego,  
• rodzaj schorzenia, 
• stopień nasilenia objawów.  

W medycynie wyróżnia się dwa główne typy krioterapii: 

• Krioterapia miejscowa (stosowana w miejscu występowania dolegliwości), 
• Krioterapia ogólnoustrojowa (polega na obniżeniu temperatury całego ciała). 

W ramach krioterapii miejscowej wykorzystywana jest tzw. Kriochirurgia, czyli punktowe wymrażanie patologicznych zmian skórnych. 

Krioterapia miejscowa 

Krioterapia miejscowa może być przeprowadzona przy użyciu aplikatora lub nawiewu pary ciekłego azotu o temperaturze od -100 do -180 stopni Celsjusza. Przed rozpoczęciem zabiegu pacjent odsłania obszar ciała, który wymaga leczenia. Następnie dysza urządzenia do krioterapii nakierowywana jest na to miejsce z odległości około 15-20 cm – nawiew trwa od 1-5 min.

Czas schładzania tkanek może zależeć od rodzaju schorzenia i okolicy poddawanej zabiegowi.  

Co ważne, krioterapia miejscowa nie jest bolesna, choć u niektórych pacjentów może pojawić się przejściowy dyskomfort w postaci swędzenia lub lekkiego pieczenia skóry. W trakcie zabiegu może również wystąpić odczucie chłodu w miejscu ekspozycji na parę wydobywającą się z urządzenia do krioterapii. Wrażenie to zazwyczaj ustępuje po krótkim czasie od zakończenia terapii. 

Krioterapia ogólnoustrojowa 

Krioterapia ogólnoustrojowa (inaczej: kriostymulacja) to zabieg leczenia zimnem z wykorzystaniem komory kriogenicznej. Terapia ma na celu obniżenie temperatury całego ciała, aby przyśpieszyć krążenie krwi i pobudzić procesy regeneracyjne organizmu. Zabieg krioterapii ogólnoustrojowej obejmuje: 

1. Etap przygotowania do krioterapii; 

2. Przebywanie w komorze do krioterapii; 

3. Kinezyterapia (terapia ruchem po wyjściu z komory do krioterapii). 

Krioterapia ogólnoustrojowa – etap przygotowania do zabiegu 

Pacjent przebiera się w strój przystosowany do przebywania w komorze. Zwykle jest to:

• bawełniany top i spodenki,
• długie do kolan skarpety,
• rękawiczki oraz czapka,
• na twarzy powinna znajdować się maseczka ochronna.

Należy pamiętać o ściągnięciu wszystkich metalowych przedmiotów (biżuterii, okularów), gdyż ich kontakt z ciałem przy skrajnie niskich temperaturach może skutkować odmrożeniami. 

Ważne, aby nie wchodzić do kriokomory spoconym i zmęczonym, zwłaszcza bezpośrednio po ćwiczeniach. Jeśli na skórze znajdują się krople potu, należy ją dokładnie wytrzeć do sucha i odczekać chwilę, aby ciało się uspokoiło i ochłodziło. Dodatkowo na kilka godzin przed krioterapią należy unikać stosowania balsamów, kremów i innych kosmetyków, które mogą sprawiać, że skóra będzie wilgotna w momencie wykonywania zabiegów. 

Czytaj także: Ulga rehabilitacyjna 2025 – komu przysługuje i co możesz odliczysz? 

Przebywanie w komorze do krioterapii 

Po przebraniu się w strój do krioterapii, pacjent wchodzi do komory wstępnej o temperaturze około -70 stopni Celsjusza. Jest to rodzaj przedsionka do komory głównej. Ten etap przygotowuje organizm do przebywania w komorze głównej, w której temperatura osiąga znacznie niższe wartości (-170 stopni Celsjusza). Dzięki temu pacjent unika szoku termicznego związanego z nagłą zmianą temperatury ciała. 

Przejście do komory głównej następuje po pojawieniu się sygnału świetlnego i dźwiękowego. Pobyt w tej części trwa zazwyczaj od dwóch do trzech minut. Czas trwania zabiegu ustalany jest indywidualnie na podstawie typu schorzenia, tolerancji na zimno i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Przed zabiegiem lekarz przeprowadza wywiad, aby wykluczyć przeciwwskazania. Może również zapytać o wcześniejsze doświadczenia pacjenta z krioterapią i reakcje organizmu na zastosowane leczenie. 

Kinezyterpia – ćwiczenia po krioterapii ogólnoustrojowej 

Po upływie czasu przeznaczonego na zabieg pacjent wychodzi z komory i przystępuje do ćwiczeń fizycznych. Jest to ważny element krioterapii, mający na celu rozgrzanie organizmu i przywrócenie prawidłowego krążenia. Zwykle pacjent wykonuje ćwiczenia na rowerze stacjonarnym przez 15-30 minut.

Warto wiedzieć, że mięśnie po zabiegu są rozluźnione – dzięki temu wykonywanie ćwiczeń jest zazwyczaj łatwiejsze niż przed krioterapią. 

Krioterapia – efekty 

Korzystne efekty krioterapii uzyskuje się dzięki zjawisku termoregulacji, które przebiega w dwóch fazach. Początkowo, przy kontakcie z zimnem, zwężeniu ulegają naczynia krwionośne, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi w tkankach. Następnie, po zakończeniu krioterapii, naczynia krwionośne ponownie rozszerzają się – w ten sposób zwiększa się przepływ krwi, a do tkanek dostarczanych jest więcej tlenu oraz składników odżywczych. 

Efekty krioterapii ogólnoustrojowej to m.in.

• łagodzenie bólu,
• rozluźnienie mięśni,
• zmniejszenie stanów zapalnych.

Co ciekawe, ta forma leczenia stosowana jest nie tylko u osób zmagających się z różnymi dolegliwościami. Z zabiegów chętnie korzystają osoby zdrowe – przebywanie w komorze stymuluje wydzielanie endorfin, przez co korzystnie wpływa na nastrój i ogólną kondycję organizmu.

Krioterapia jest także często wykorzystywana przez sportowców w celu poprawy wydolności fizycznej oraz szybszej regeneracji i powrotu do formy po intensywnych treningach i zawodach.  

Krioterapia – na co pomaga? 

Krioterapia może wspomóc proces leczenia wielu schorzeń. Wskazania do zastosowania zabiegu to m.in.: 

• stwardnienie rozsiane, 
• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, 
• osteoporoza, 
• urazy ortopedyczne (złamania, skręcenia – krioterapia przyśpiesza regenerację tkanek), 
• spastyczność mięśni, 
• fibromialgia, 
• przeciążenia układu ruchu, 
• neuropatie, bóle neuropatyczne, 
• stany po operacjach (krioterapia może być wskazana jako jeden z elementów rekonwalescencji). 

Warto wiedzieć, że krioterapia ogólnoustrojowa pobudza wydzielanie endorfin, co może przynieść pozytywne efekty w leczeniu zaburzeń nastroju i innych dolegliwości o podłożu psychicznym. Z tego powodu zabiegi są zalecane w przypadku:

• depresji,
• nerwicy,
• bezsenności,
• długotrwałego stresu. 

Krioterapia – przeciwwskazania 

Krioterapia ma szerokie zastosowanie w medycynie. Zabiegi są wykorzystywane w leczeniu wielu dolegliwości ze względu na ich zdolność do pobudzania procesów naprawczych organizmu. Mimo że krioterapia jest uważana za bezpieczny i skuteczny zabieg, istnieją przeciwwskazania do jej stosowania.

Należą do nich m.in.: 

• choroba Raynauda, 
• choroby serca i układu krążenia np. zatory, tętnicze, niewydolność serca, 
• ciężkie infekcje, gorączka, 
• oparzenia, rany, uszkodzenia skóry, 
• nadwrażliwość na zimno, 
• ostre schorzenia dróg oddechowych, 
• klaustrofobia, 
• dusznica bolesna spontaniczna i wysiłkowa, 
• krioglobulinemia, 
• choroby nowotworowe. 

Ważne! Przed zabiegami krioterapii ogólnoustrojowej należy skonsultować się z lekarzem, który oceni ogólny stan zdrowia i wykluczy ewentualne przeciwskazania. Dodatkowo, przed wejściem do komory, każdorazowo pielęgniarka lub lekarz sprawujący opiekę nad pacjentem dokonuje pomiaru pulsu oraz ciśnienia tętniczego krwi.  

To również może Cię zainteresować:

Morsowanie – jak bezpiecznie rozpocząć oraz jak ekspozycja na zimno wpływa na organizm