Hipermobilność stawów, nazywana także nadruchomością lub zespołem hipermobilności jest uważane za łagodne zaburzenie związane z dysfunkcją tkanki łącznej charakteryzujące się nadmierną jej rozciągliwością. Występowanie hipermobilności stawów może dotyczyć jednego lub dwóch stawów.
Należy także pamiętać, że u kobiet w ciąży hormony oddziałują na stawy oraz chrząstki i rozluźniają je, co ma duże znaczenie dla prawidłowego przebiegu porodu.
Hipermobilność stawów może występować wraz z bólem kostno–mięśniowym, natomiast w większości przypadków jest neutralna.
Nie można jej wyleczyć – zmiany w strukturze kolagenu w tkankach stawowych są nieodwracalne.
Hipermobilność stawów powinna być „leczona” poprzez wzmocnienie mięśni, przez co zmniejsza się ryzyko kontuzji. Należy także wprowadzić zdrową i zbilansowaną dietę oraz unikać nadwagi i otyłości, które przyczyniają się w dużej mierze do kontuzji stawów.
Przyczyny hipermobilności stawów
Nadmierna ruchomość stawów może wynikać nie tylko z przyczyn genetycznych, ale także być spowodowana:
- wcześniejszym urazem stawu,
- dietą ubogą w kolagen,
- brakiem ruchu,
- zaburzeniami hormonalnymi,
- nieprawidłową budową tkanki łącznej.
Zobacz także: Układ hormonalny – jak działa? Rodzaje hormonów
Hipermobilność stawów w rzadkich wypadkach może być przyczyną choroby, np. zespołu Downa, zespołu Morquio, zespołu Marfana lub zespołu Ehlersa-Danlosa.
Hipermobilność stawów – jak rozpoznać?
Hipermobilność można rozpoznać samemu – obserwując swoje lub dziecka stawy podczas codziennych czynności.
Na ogół wyginanie stawów ponad ich fizjologiczne możliwości jest szybko wyłapywane. Specjaliści do oceny hipermobilności stawów stosują skalę Sachse’go, która pozwala ocenić ruchomość stawów – zarówno mniejszych, jak i dużych, np. biodrowego. W gabinecie fizjoterapeuty lub ortopedy ruchomość stawów mierzona jest za pomocą goniometru, który pokazuje skalę wiotkości stawów.
Najczęstszym objawem hipermobilności stawów jest przyciąganie kciuka do przedramienia lub położenie całych dłoni na podłożu przy prostych kolanach.
U wielu pacjentów hipermobilność jest wykorzystywana do uprawiania sportów, np. akrobatyki czy gimnastyki lub tańca.
U innych pojawiają się dolegliwości wynikające z nadmiernej ruchomości stawów. Zaliczamy do nich głównie:
- dolegliwości bólowe stawów i mięśni,
- bóle pleców,
- sztywność stawów,
- strzelanie w stawach,
- obecność cienkiej i rozciągliwej skóry.
Hipermobilność może powodować także koślawość stawów kolanowych, wady stóp (płaskostopie), zaburzoną równowagę mięśniową i struktur stawowych, skrzywienie kręgosłupa.
Należy także pamiętać, że osoby z hipermobilnością stawów mają zwiększone ryzyko kontuzji w postaci skręceń, zwichnięć lub złamań.
W przypadku, gdy u pacjenta pojawiają się poza wyżej wymienionymi objawami jeszcze dolegliwości ze strony układu pokarmowego, bóle głowy i omdlenia można mówić o patologicznej hipermobilności uogólnionej.
Hipermobilność stawów – zalecenia postępowania
U większości osób hipermobilność stawów nie będzie powodowała żadnych dolegliwości. Natomiast jeśli pojawiają się trudności w funkcjonowaniu, należy być pod stałą kontrolą lekarza i fizjoterapeuty.
Należy także wdrożyć odpowiednie ćwiczenia, które obudowują staw tkanką mięśniową (zwiększają siłę mięśniową) i poprawiają stabilizację stawów. W celu budowy masy mięśniowej ważna jest także wysokobiałkowa dieta.
Nawet osobom, które nie odczuwają dolegliwości bólowych z powodu nadruchomości stawów dobrze jest wdrożyć zajęcia fizyczne wzmacniające mięśnie, np. pilates, zajęcia na zdrowy kręgosłup, basen lub aqua aerobik.
Z kolei osoby cierpiące na dolegliwości z powodu hipermobilności stawów powinny unikać sportów dodatkowo obciążających stawy, jak np. akrobatyka czy gimnastyka. Należy także utrzymywać prawidłową masę ciała, ponieważ nadwaga i otyłość sprzyjają problemom ze stawami.
Przy hipermobilności stawów należy unikać przebywania w statycznych pozycjach przez długi czas – dotyczy to zwłaszcza pracy siedzącej. Osoby ze schorzeniem muszą pamiętać i pilnować robienia przerw, w trakcie których powinny się lekko rozruszać – nie rozciągać.
Fizjoterapia na hipermobilne stawy
W przypadku hipermobilności stawów wskazana jest konsultacja z fizjoterapeutą oraz zabiegi fizykoterapii z wykorzystaniem elektrostymulacji. Zabiegi można wykonywać prywatnie lub w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia – należy uzyskać skierowanie od lekarza POZ (lekarz rodzinny) lub ortopedy, a następnie zapisać się na konsultację i rehabilitację.
Skorzystaj z opieki POZ na NFZ w Świecie Zdrowia
Wypełnij e-Deklarację
Rozciąganie a nadruchowość stawów
Osoby z hipermobilnymi stawami nie potrzebują dodatkowo rozciągania – może ono tylko pogłębić problem. W czasie konsultacji z fizjoterapeutą warto sprawdzić, czy w przypadku hipermobilności jednego stawu, pozostałe nie rekompensują tej przypadłości i nie są zbyt sztywne.
Osoby ze schorzeniem powinny ćwiczyć zgodnie z zaleceniami eksperta, a nie na własną rękę – dotyczy to również rozciągania.
Trening proprioceptywny
Pacjenci z hipermobilnością stawów bardzo często mają znikomą świadomość swojego ciała w przestrzeni. W takiej sytuacji warto spróbować treningu proprioceptywnego (treningu czucia głębokiego), czyli takiego, który zwiększa świadomość przestrzenną ciała.
Ćwiczenia są bardzo proste, przy czym zwiększają nie tylko świadomość ciała, ale i koordynację ruchową oraz korygują postawę.
Do ćwiczeń proprioceptywnych zaliczane są np. chodzenie z woreczkiem ryżu na głowie tak, aby nie spadł, wykonywanie jaskółki, dotykanie z zamkniętymi oczami nosa lub innych części ciała, a także ćwiczenia na dużej piłce gimnastycznej – np. rolowanie miednicy lub naprzemienne podnoszenie ręki i nogi.
Choć ćwiczenia są łatwe, to osoby z dolegliwościami bólowymi powinny skonsultować ich wykonywanie z fizjoterapeutą.
To również może Cię zainteresować:
