Hirsutyzm – co to jest? Przyczyny, badania, leczenie i dieta 

Hirsutyzm – objawy 

Objawem hirsutyzmu są szorstkie, ciemne i grube włoski, które można zaobserwować na ciele w okolicach wrażliwych na działanie androgenów: 

• nad górną wargą i na brodzie, 
• po wewnętrznej stronie ud, 
• na pośladkach, 
• na rękach, 
• na piersiach i klatce piersiowej, 
• na stopach, 
• na brzuchu, 
• w okolicy lędźwiowej. 

Jeśli hirsutyzmowi towarzyszy znacznie podwyższony poziom androgenów, dodatkowo u kobiet mogą rozwinąć się cechy typowo męskie.  

Jest to schorzenie nazywane wirylizacją i obejmuje następujące objawy:  

• trądzik, 
• obniżenie głosu, 
• łysienie typu męskiego, 
• powiększenie łechtaczki, 
• zmiany w sylwetce (budowa charakterystyczna dla mężczyzn – zwiększa się masa mięśniowa, zmniejszają się piersi), 
• uwypuklenie jabłka Adama. 

Hirsutyzm na piersiach 

Delikatne owłosienie na piersiach u kobiet jest normalnym zjawiskiem – jasne, krótkie włoski, które nie są widoczne, nie są powodem do niepokoju.  

Z kolei grubsze, dłuższe włosy (najczęściej porastające okolice brodawek) są objawem hirsutyzmu – zwłaszcza jeśli pojawiają się nagle u pań, u których wcześniej nie występował problem nadmiernego owłosienia.  

W takich przypadkach przyczyną hirsutyzmu na piersiach najczęściej są zmiany hormonalne np. związane z ciążą lub okresem dojrzewania.  

Szukając źródła problemu warto także przeanalizować przyjmowane ostatnio leki – niektóre z nich mogą zaburzać gospodarkę hormonalną, co z kolei prowadzi do hirsutyzmu.  

Hirsutyzm – przyczyny 

Najczęstszą przyczyną jest nadmiar męskich hormonów płciowych (androgenów). Zwiększona produkcja androgenów, głównie testosteronu, może być wynikiem chorób, które powodują zmiany w gospodarce hormonalnej – są to m.in: 

• zespół policystycznych jajników, 
• hiperprolaktynemia, 
• zespół Cushinga, 
• wrodzony przerost nadnerczy, 
• insulinooporność, 
• niedoczynność tarczycy, 
• akromegalia, 
• guzy jajników lub nadnerczy. (są hormonalnie czynne – co oznacza, że produkują androgeny). 

Hirsutyzm a leki 

Powodem pojawienia się nadmiernego owłosienie mogą być także stosowane leki.  

Jest to niekorzystny efekt uboczny, który może wystąpić w wyniku przyjmowania:  

• leków przeciwpadaczkowych,  
• kuracji hormonalnych,  
• leków sterydowych,  
• niektórych leków przeciwdepresyjnych.  

Hirsutyzm idiopatyczny 

Zdarza się, że pacjentka boryka się z objawami hirsutyzmu, mimo że badania hormonalne nie wskazują odchyleń od normy. W takim przypadku zwykle przyczyną hirsutyzmu jest nadwrażliwość mieszków włosowych na testosteron – cecha ta najczęściej jest uwarunkowana genetycznie. 

Hirsutyzm – diagnostyka  

Diagnostyka hirsutyzmu opiera się na następujących elementach: 

Wywiad lekarski – hirsutyzm idiopatyczny  

W trakcie wizyty ważne jest ustalenie czy hirsutyzm występował w rodzinie – może się okazać, że pacjentka odziedziczyła predyspozycje do hirsutyzmu. W takim przypadku, gdy nie występują zaburzenia hormonalne i nie ma innych nieprawidłowości stwierdzonych w badaniach, zwykle nie ma potrzeby leczenia – jest to tzw. hirsutyzm idiopatyczny. 

Lekarz rozmawiając z pacjentką stara się także uzyskać informacje o ogólnym stanie zdrowia oraz innych towarzyszących jej dolegliwościach – pozwala to ocenić prawdopodobieństwo występowania zaburzeń hormonalnych i ustalić ścieżkę dalszej diagnostyki. 

Hirsutyzm – skala Ferrimana i Gallweya 

Lekarz na podstawie obserwacji stwierdza, czy pacjentka boryka się z hirsutyzmem. Grube, ciemne włosy, które pojawiają się w miejscach typowych dla mężczyzn to hirsutyzm. Jeśli nadmierne owłosienie dotyczy całego ciała – jest to dolegliwość określana jako hipertrychoza.  

Należy odróżnić oba schorzenia, gdyż leczenie w obu przypadkach może przebiegać w odmienny sposób.  

Jeśli wiadomo już, że dolegliwość, z którą zgłasza się pacjentka to hirsutyzm, w kolejnym etapie diagnostyki lekarz ocenia nasilenie problemu.  

Do tego celu używa skali Ferrimana i Gallweya. Jest to schemat, który obrazuje 4 stopnie nadmiernego owłosienia w 9 wrażliwych na działanie endrogenów obszarach ciała:  

1. nad górną wargą,  
2. na brodzie,  
3. na piersiach,  
4. na brzuchu,  
5. na kości łonowej (aż do pępka),  
6. na ramionach,  
7. na wewnętrznej stronie ud,  
8. na karku i plecach,  
9. na pośladkach. 

Hirsutyzm – badania 

Jakie badania na hirsutyzm wykonać? Oto lista badań laboratoryjnych, które może zlecić lekarz, aby wykluczyć zaburzenia hormonalne: 

• Testosteron, 
• Androstendion, 
• Piarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S), 
• Prolaktyna, 
• Hormon luteinizujący (LH), 
• Hormon folikulotropowy (FSH). 

Warto wiedzieć, że hormony mogą mieć dobowe wahania tj. ich ilość we krwi różni się w zależności od pory dnia, dlatego najczęściej zaleca się wykonywać badania rano. 

Hirsutyzm – leczenie 

W zależności od przyczyny leczenie polega na: 

1. Leczeniu choroby, która powoduje nadmiarowy poziom androgenów; 
2. Przyjmowaniu leków hormonalnych na obniżenie stężenia androgenów i uregulowanie gospodarki hormonalnej (antyandrogeny lub tabletki antykoncepcyjne);  
3. Usuwaniu włosków za pomocą dostępnych metod depilacji, co wpływa na komfort pacjentki i polepsza jej samoocenę. 

W przypadku objawów hirsutyzmu o znacznym nasileniu i występujących nagle, należy pilnie zgłosić się do lekarza. Taka sytuacja powinna wzbudzić czujność zwłaszcza, u osób, u których wcześniej nie występowała tendencja do nadmiernego owłosienia.  

Jeśli hirsutyzmowi towarzyszą symptomy wirylizacji, może to wskazywać na rozwijający się nowotwór nadnerczy lub jajnika lub inne poważne schorzenia. Szybkie postawienie diagnozy jest kluczowe dla poprawy rokowań w leczeniu.  

Hirsutyzm – depilacja laserowa 

Niezależnie od przyczyny hirsutyzmu nadmierne owłosienie można usuwać.  

Metodą, która u wielu kobiet sprawdza się najlepiej, gdyż zapewnia najdłużej utrzymujący się efekt gładkiej skóry, jest depilacja laserem.  

Zwykle należy wykonać około 6-8 zabiegów, aby otrzymać rezultat końcowy –zmniejszenie ilości włosów o 70-90%.  

Co ważne, nie ma przeciwskazań do stosowania tego sposobu depilacji przy zaburzeniach hormonalnych.  

Dieta na hirsutyzm 

W ostatnich latach coraz więcej mówi się o możliwości regulowania gospodarki hormonalnej odpowiednio dobraną dietą – podejście to ma zastosowanie także w kuracji hirsutyzmu.  

Zmiana nawyków żywieniowych może pomóc zmniejszyć nadmierne owłosienie, może także korzystnie wpłynąć na samopoczucie nie tylko fizyczne, ale też psychiczne.  

Jest to szczególnie ważne, gdyż osoby borykające się z tą prezypadłością często cierpią na obniżoną samoocenę, a nawet depresję.  

Dieta na hirsutyzm – zasady 

Nadmiar androgenów powiązany jest z wysokim poziomem insuliny – dlatego dieta powinna zawierać produkty o niskim indeksie glikemicznym.  

Dodatkowo zasady diety na hirsutyzm obejmują m.in.: 

1. Spożywanie warzyw i owoców bogatych w antyoksydanty – znajdziesz je głównie w produktach o intensywnych barwach, takich jak np.: papryka, brokuły, szparagi. Wskazane są również owoce jagodowe – maliny, jeżyny, wiśnie. 
2. Wprowadzenie do posiłków składników obfitujących w tłuszcze wielonienasycone – warto dwa, trzy razy w tygodniu spożywać ryby morskie (tuńczyk, łosoś). Dobrym źródłem zdrowych kwasów tłuszczowych jest oliwa, olej lniany, orzechy włoskie, awokado.  
3. Unikanie niezdrowych przekąsek obfitujących w tłuszcze trans (chipsy, słone paluszki) i cukry proste. Zamiast tego włącz do diety węglowodany złożone np. makarony i pieczywo z mąki pełnoziarnistej, brązowy ryż. 
4. Spożywanie posiłków 4-5 razy dziennie o regularnych porach. Pamiętaj także o odpowiednim nawadnianiu organizmu – co ważne, z diety należy wykluczyć wszelkie słodkie napoje – dobrze sprawdzi się woda i napary ziołowe. Warto wiedzieć, że przy diecie na hirsutyzm wskazane jest spożywanie herbaty z mięty – według niektórych badań może pomóc obniżyć poziom testosteronu we krwi.  

To również może Cię zainteresować:

Hiperandrogenizm – przyczyny, objawy, badania. Jak wygląda leczenie?