Histeria – objawy, leczenie, sposoby na ataki histerii 

Czym jest histeria? Definicja i najważniejsze informacje 

Histeryk, histeryczka, osobowość histeryczna – to dawne określenia. Dziś stosowane pojęcie to osobowość histrioniczna.  

Osoba z histrionicznym zaburzeniem osobowości cechuje się nadpobudliwością, skrajną emocjonalnością i zauważalnymi dla otoczenia wahaniami nastroju. 

Histeria, osobowość histrioniczna – 5 najważniejszych informacji: 

1. Histeria to bardzo złożone i szerokie pojęcie – obejmujące wiele zaburzeń nerwicowych oraz dysocjacyjnych; 

2. Istnieje wiele czynników, które mogą powodować ataki histerii – w większości przypadków osobowość histrioniczna (histeryjna) zachowuje się podobnie do innych osób z histerią, ale w każdym przypadku histeria powodowana może być różnymi przyczynami; 

3. Czynniki przyczyniające się do rozwoju histerii, to zarówno czynniki środowiskowe, rodzinne, jak i czynniki genetyczne oraz skłonności do przesadzania w swoich reakcjach; 

4. Osobowość histrioniczna jest diagnozowana na podstawie zestawu objawów powiązanych z przesadną ekspresją i wyrazem emocjonalnym oraz chwiejną uczuciowością – występujących przez dłuższy czas; 

5. Leczenie histerii w większości przypadków polega na zastosowaniu różnego rodzaju terapii (np. terapia poznawczo-behawioralna, terapia psychodynamiczna itp.) 

Uwaga! Co prawda nie każdy epizod impulsywności, nadpobudliwości czy przesadnej reakcji wymaga podjęcia terapii, ale w przypadku częstych ataków histerii lub jeśli występują niepokojące objawy (duszności, przyspieszona akcja serca, kołatanie serca, drgawki, dolegliwości neurologiczne) – należy skonsultować się z lekarzem. 

Jakie są przyczyny histerii? 

Przyczyny ataków histerii nie są precyzyjnie określone, a samo pojęcie dotyka tylu sfer psychologicznych, że trudno o jednoznaczne wskazanie przyczyn czy czynników wpływających na rozwój histerii.  

Każdy przypadek histerii wymaga indywidualnej konsultacji.  

Możliwe przyczyny i czynniki, które wpływają na rozwój histerii to m.in.: 

• traumatyczne przeżycia – szczególnie występujące w dzieciństwie, np. przemoc fizyczna, przemoc seksualna; 

• silny i długotrwały stres – oraz inne czynniki psychospołeczne, takie jak życie w konflikcie, częste kłótnie, problemy w domu, szkole, pracy; 

• presja społeczna – nadmierne oczekiwania mogą powodować ataki histerii; 

• czynniki genetyczne – skłonności do występowania objawów histerii występujące w rodzinie, naśladowanie wzorców i zachowań obserwowanych w dzieciństwie; 

• zaburzenia hormonalne; 

• choroby somatyczne, stany lękowe, nerwica. 

Objawy histerii 

U osób z osobowością histrioniczną występują różnego rodzaju objawy histerii: 

• nadpobudliwość – nadmierne pobudzenie, wykonywanie nerwowych ruchów, płacz; 

• popadanie w skrajne nastroje i emocje – tzw. huśtawka nastrojów, od rozpaczy do euforii; 

• ekstrawertyczne wyrażanie emocji – często w nieadekwatnej, teatralnej formie; 

• skłonność do podejmowania nieracjonalnych decyzji i reakcji. 

W niektórych przypadkach mogą też wystąpić objawy ze strony wielu układów, w tym m.in. neurologicznego, sercowo-naczyniowego, pokarmowego: 

• zaburzenia mowy, 

• zaburzenia widzenia, 

• drętwienie, mrowienie, zaburzenia czucia, 

• drgawki, niedowłady, porażenie ruchu, 

• utrata pamięci, zaburzenia świadomości, 

• omdlenia, 

• zaburzenia miesiączkowania, 

• wymioty, nudności, zaparcia, biegunki, 

• nadmierna potliwość, 

• brak reakcji na ból. 

Jak rozpoznać atak histerii? 

Atak histerii łatwo poznać po stopniu natężenia objawów. U osoby, która doświadcza ataku histerii najczęściej dochodzi do wyrażenia nagłych, silnych emocji.  

W czasie ataku histerii można zaobserwować nagłą rozpacz, złość, agresję, stany lękowe lub wręcz przeciwnie – stany euforyczne.  

Dodatkowo mogą pojawić się objawy somatyczne – drętwienia i drgawki. Niezależnie od tego, jak przebiega atak histerii, to zazwyczaj występuje przesadny wyraz emocjonalny.  

Histeria u dziecka – co robić? 

Histeria u dzieci może występować w różnym wieku, a postępowanie powinno zależeć nie tylko od przyczyn i czynników, które wywołują napady histeryczne, ale też właśnie od wieku dziecka. Najczęściej przyczynami histerii u dziecka mogą być: 

• traumatyczne przeżycia, 

• brak akceptacji, odrzucenie, 

• sytuacje stresowe. 

Pamiętaj! Dziecko w wieku przedszkolnym lub młodsze nie potrafi mówić o emocjach, niezbędne może być wsparcie psychologa dziecięcego, aby dokładnie poznać przyczyny rozchwiania emocjonalnego.  

Histeria u dziecka 2-letniego, 3-letniego 

Jak rozpoznać histerie u dziecka 2- lub 3-letniego? U dziecka w tym wieku mogą wystąpić m.in.:  

• rzucanie przedmiotami, 

• nagły płacz (i ogólnie: płaczliwość), 

• kładzenie się na podłogę i manifestowanie w ten sposób emocji, 

• uderzanie głową o ścianę lub podłogę, 

• omdlenia. 

Jeśli u dziecka występują te lub inne niepokojące objawy, koniecznie skonsultuj się pediatrą. W czasie konsultacji lekarz wykona i zleci badania wykluczające inne choroby.  

Histeria u dziecka 5-letniego, 6-letniego, 7-letniego 

Histeria u nieco starszych dzieci może objawiać się podobnie, jak u dzieci młodszych, ale różnicą mogą być zgłaszane objawy.  

Dziecko w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym może skarżyć się na częste bóle głowy lub inne dolegliwości. Dodatkowo można zaobserwować u dziecka nerwowość, brak panowania nad emocjami.  

Co zrobić w takiej sytuacji?  

• Poza konsultacją z pediatrą należy podejść do problemu ze zrozumieniem; 

• Zapewnij dziecku bezpieczne miejsce, w którym będzie się czuło dobrze i swobodnie;  

• Jeśli dziecko ma atak histerii, należy zachować spokój – skrajne emocje u rodzica mogą potęgować problem; 

• Uspokój dziecko – mów spokojnym głosem, zapewnij, że jest bezpieczne, postaraj się zmienić temat i porozmawiać o czymś neutralnym;  

• Nie bagatelizuj napadów histerii – warto wypracować sobie metody z pediatrą lub psychologiem dziecięcym, które będą skuteczne.  

Histeria u dorosłego – jak się zachowuje dorosły histeryk? Jak mu pomóc? 

Osoba dorosła przeżywająca pierwszy atak histerii lub kolejne ataki może wykazywać różne objawy, a w skrajnych przypadkach może się stać zagrożeniem dla otoczenia. Nadmierna teatralność, trudności w utrzymaniu równowagi i chęć zwrócenia na siebie uwagi mogą prowadzić do sytuacji, w których łatwo o utratę kontroli.  

Jak w takiej sytuacji pomóc dorosłemu histerykowi? Warto zachęcić go do terapii, a nawet udać się na pierwszą wizytę u psychologa razem. Tego typu rozmów nie warto prowadzić w momencie ataku histerii.  

Przede wszystkim:  

• zachowaj spokój; 

• słuchaj uważnie i obserwuj; 

• udziel wsparcia, okaż ciepło i zrozumienie.  

Histeria – do jakiego iść lekarza? 

W przypadku objawów wskazujących na osobowość histrioniczną należy udać się do lekarzy różnych specjalizacji (wykluczenie innych chorób) oraz psychologa (terapia).  

Lista lekarzy i specjalistów, którzy mogą udzielić wsparcia w zależności od potrzeb: 

• lekarz rodzinny – pierwsza pomoc, skierowanie do odpowiednich specjalistów, skierowanie na badania; 

• psycholog – ocena psychologiczna, dobór terapii w zależności od potrzeb:

• pediatra – w przypadku histerii u dziecka; 

• psychiatra – dodatkowe wsparcie farmakologiczne w przypadku zaburzeń psychicznych. 

Diagnostyka histerii – jak rozpoznać histerię? 

Czy w przypadku podejrzenia histerii wykonywane są badania?  

Najczęściej tak – głównie po to, aby wykluczyć inne choroby.  

W procesie diagnostyki najczęściej kluczowe są:  

• szczegółowy wywiad lekarski – zebranie nie tylko historii medycznej, ale też szczegółowych informacji o objawach;  

• testy laboratoryjne – badania z krwi w celu diagnostyki innych możliwych chorób; 

• badania fizykalne i neurologiczne – wykluczenie chorób somatycznych; 

• testy psychologiczne – ocena stanu psychicznego. 

Jak leczyć histerię? 

Podstawą leczenia histerii jest zazwyczaj terapia u psychologa. Metody dobierane są indywidualnie. Celem jest wypracowanie metod radzenia sobie w sytuacjach stresowych i dotarcie do źródeł histerii.

Na tej podstawie opracowywana jest strategia radzenia sobie z problemem i metody radzenia sobie z atakami histerii.  

Leczeniem uzupełniającym może być terapia grupowa, terapia par oraz stosowanie technik relaksacyjnych.

Pomocna może być medytacja, joga, wprowadzenie zdrowych nawyków, umiarkowana aktywność fizyczna.

W niektórych przypadkach uzupełnieniem może być farmakoterapia – leki uspokajające, leki przeciwlękowe, antydepresanty. 

Histeria i osobowość histrioniczna – odpowiedzi na często zadawane pytania: 

Czy histeria to choroba? 

Histeria nie jest odrębną jednostką chorobową – dziś pojęcie „histeria” jest pojęciem potocznym określającym osobowość histrioniczną.  

Z kolei osoba z histrionicznym zaburzeniem osobowości może mieć szereg zaburzeń nerwicowych różnego rodzaju.  

Nagłe ataki złości a histeria – różnice 

Nagłe ataki złości są naturalną reakcją organizmu na stres – mogą też wskazywać na impulsywny charakter. W przypadku histerii istnieją konkretne kryteria diagnostyczne, takie jak płytka uczuciowość, dramatyzowanie, teatralność, uleganie wpływom, dążenie do bycia w centrum uwagi, nadmierne koncentrowanie się na atrakcyjności fizycznej.

Histeria jest więc zestawem różnego typu objawów i zaburzeń – w przeciwieństwie do sporadycznych ataków złości, które są odpowiedzią na konkretny problem lub stresującą sytuację.   

Histeryczny śmiech – jakie są przyczyny i co robić? 

Histeryczne napady śmiechu mogą być cechą osobowości histrionicznej. Do histerycznego śmiechu mogą prowadzić dokładnie te same czynniki, które prowadzą do skrajnej rozpaczy – czyli np. stany lękowe, stresujące sytuacje lub nieprzewidziane zdarzenia.  

Histeria dziecka u lekarza – co robić? 

Przede wszystkim: nie panikować i starać się zachować spokój, w innym wypadku nerwowość, krzyk, agresywne zachowanie rodzica mogą doprowadzić do pogłębienia problemu. Warto spokojnie porozmawiać z dzieckiem, gdy ma atak histerii przed wizytą u dentysty czy lekarza – i wyjaśnić, że nic mu nie zagraża.

Po tego typu epizodzie warto też skonsultować się z pediatrą – przede wszystkim w celu wykluczenia innych problemów zdrowotnych lub traum wywołujących skrajne i nieadekwatne do sytuacji zachowania.  

To również może Cię zainteresować:

Psychoza – jak się objawia i jak się ją leczy?