Przewlekła niewydolność żylna – dlaczego żylaki tak trudno się leczy? 

Co to jest niewydolność żylna? 

Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) to powszechne schorzenie układu naczyniowego, w Polsce rozpoznawane średnio u co drugiej dorosłej kobiety (40-60%) oraz u mniej niż co trzeciego mężczyzny (15-30%).

Choroba znana jest również jako:  

• niewydolność żylna (NŻ),  
• przewlekła choroba żylna (PChŻ),  
• chronic venous insufficiency (CVI).  

Wynika z utrudnionego odpływu krwi żylnej z kończyn dolnych.  

Zachorowalność na przewlekłą niewydolność żylną rośnie z wiekiem i dotyczy przede wszystkim osób po 40. roku życia, jednak coraz częściej diagnozowana jest u osób młodych, głównie kobiet.  

W rzadkich przypadkach objawy niewydolności żylnej, najczęściej w postaci widocznych żylaków, pojawiają się nawet na nogach kilkulatków, najczęściej tych z problemem nadwagi i chorobą żylną w rodzinie.  

Niewydolność żylna – przyczyny i czynniki ryzyka 

Bezpośrednią przyczyną przewlekłej niewydolności żylnej jest refluks żylny żył głębokich oraz żył powierzchniowych kończyn dolnych, czyli po prostu wsteczny przepływ krwi w żyłach stwierdzany u około 90% pacjentów z PNŻ.  

W zdrowym układzie żylnym krew płynie od kończyn dolnych w kierunku serca, czyli do góry, pomimo siły grawitacji, co jest możliwe dzięki dwóm kluczowym mechanizmom: 

• pompie mięśniowej (mięśnie kurczą się podczas ruchu i ściskają żyły, przesuwając krew ku górze), 
• zastawkom żylnym (struktury wewnątrz naczyń otwierające się, by umożliwić przepływ krwi w górę i zamykające, by nie dopuścić do jej cofania).  

Mechanizmy te mogą jednak zawodzić, najczęściej w wyniku uszkodzenia lub dysfunkcji zastawek żylnych, ale również niewystarczającej pracy mięśni nóg. Efekt to gromadzenie się krwi w kończynach dolnych, wzrost ciśnienia w łożysku naczyń żylnych powodujący ich poszerzenie oraz przeciekanie płynu do sąsiednich tkanek.

Pośród możliwych przyczyn tych patologii w obrębie naczyń kończyn dolnych wymieniane są m.in.:  

• zakrzepicę żył głębokich i powierzchniowych – w naczyniach tworzą się zakrzepy, które uszkadzają zastawki żylne i ograniczają przepływ krwi, 
• żylaki kończyn dolnych – powstające z różnych przyczyn, nieleczone, w zaawansowanym stadium, 
• pierwotna (wrodzona) niewydolność zastawek żylnych,  
• nabyta niewydolność zastawek żylnych (postać wtórna),  
• niewydolność żylna miednicy,   
• żylne zespoły uciskowe (fizjologicznie w ciąży w segmencie biodrowym, ale też np. zespół usidlenia tętnicy podkolanowej i zespół Maya-Thurnera (zespół ucisku żyły biodrowej). 

Sprawdź produkty na: Żylaki i obrzęki nóg

Nie każdy człowiek jest w równym stopniu narażony na rozwój przewlekłej niewydolności żylnej, a do czynników ryzyka zalicza się: 

• wiek (>40 roku życia), 
• płeć żeńska, 
• uwarunkowania genetyczne (niewydolność żylna w rodzinie), 
• nadwaga i otyłość, 
• ciąża, 
• siedzący tryb życia (praca biurowa, brak aktywności fizycznej), 
• praca stojąca (np. fryzjerzy, sprzedawcy), 
• bardzo wysoki wzrost, 
• płaskostopie, 
• noszenie szpilek powodujących nienaturalne napięcie mięśni łydek, 
• problemy jelitowe, zwłaszcza częste zaparcia, 
• zaburzenia hormonalne (w przebiegu menopauzy, ciąży lub podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej), 
• palenie papierosów.  

Przewlekła niewydolność żylna – objawy 

Najwcześniejsze objawy niewydolności żylnej, które zauważają u siebie pacjenci, to najczęściej: 

• opuchnięte kostki,  
• uczucie ciężkości i „pełności” nóg, odczuwane zwłaszcza wieczorami i zmniejszające się po odpoczynku z kończynami uniesionymi do góry. 

Pierwszy etap PNŻ może trwać wiele tygodni i nie alarmować nadmiernie pacjenta, który objawy te traktuje jako naturalny stan przemęczenia nóg po całym dniu pracy i innych obowiązków. Bardziej niepokoją zazwyczaj kolejne objawy niewydolności żylnej, pojawiające się po jakimś czasie u większości chorych:  

• świąd i ból podudzi, 
• skurcze łydek, nasilające się zwłaszcza nocą,  
• parestezje, czyli nieprzyjemne mrowienie i drętwienie kończyn dolnych,  
• widoczne zmiany na skórze – początkowo drobne, pajączkowate poszerzenia żył śródskórnych i podskórnych (teleangiektazje), które z czasem zmieniają się wypukłe, poskręcane i sine żylaki.  

Pacjenci z zaawansowaną niewydolnością żylną mogą skarżyć się również na: 

• potężne obrzęki podudzi, 
• hiperpigmentację (rdzawobrązowe przebarwienia skórne),
• stwardnienia skórno-tłuszczowe, 
• wtórny obrzęk limfatyczny, 
• owrzodzenia i wypryski żylakowe, 
• uciążliwy świąd,  
• nadkażenia bakteryjne zmian skórnych.

Jak rozpoznaje się niewydolność żylną? 

Pacjent z podejrzeniem przewlekłej niewydolności żylnej często diagnozowany jest na podstawie badania fizykalnego oraz wywiadu, gdyż objawy choroby są często bardzo specyficzne. Podstawowym badaniem potwierdzającym rozpoznanie jest ultrasonografia dopplerowska (USG z kolorowym dopplerem), dzięki której możliwe jest sprawdzenie wydolności żył, ustalenie, które zastawki żylne uległy uszkodzeniu lub wykrycie skrzepliny blokującej przepływ krwi. Badanie USG konieczne jest również w przypadku zaawansowanej niewydolności żylnej przebiegającej z owrzodzeniami podudzi oraz jako kwalifikacja pacjenta do zabiegu chirurgicznego usuwania żylaków.  

Narzędziem przydatnym w określaniu stopnia zaawansowania przewlekłej niewydolności żylnej jest skala CEAP (od angielskich słów Clinical, Etiology, Anatomy, Pathology). Pacjent może zobaczyć w swoich wynikach poniższe parametry:  

• Wskaźnik C0 – C10, czyli ocenę objawów klinicznych zmian na podudziach, gdzie 0 oznacza zmiany niewidoczne i niewyczuwalne, a 10 to czynne owrzodzenia 
• Wskaźnik E oznaczające etiologię choroby, np. Ec (zespoły wrodzone) 
• Wskaźnik A oznaczający lokalizację chorych żył, np. AS 1-10 dla różnych typów żył powierzchniowych 
• Wskaźnik P oznaczający przyczyny patofizjologiczne choroby, np. PR (refluks żylny) 

Czy niewydolność żylną można leczyć? 

Leczenie niewydolności żylnej zawsze powinno być kompleksowe i uzależnione od przyczyny rozwoju choroby, lekarze podkreślają jednak, że żadna terapia nie da gwarancji wyleczenia, jeśli pacjent nie zdecyduje się na modyfikację swojego stylu życia. Leczenie choroby żylnej obejmuje: 

Leczenie zachowawcze polegające na: 

1. zmianie stylu życia, czyli przede wszystkim:  

• redukcji nadwagi,  
• włączeniu aktywności fizycznej,  
• rzuceniu palenia,  
• zmianie nawyków żywieniowych,  
• odstawieniu leków hormonalnych,  
• zmianie obuwia,  
• unikaniu długich gorących kąpieli,  
• korekcie postawy,  
• wprowadzeniu krótkich przerw na gimnastykę nóg itp.  

2. farmakoterapię, najczęściej lekami zawierającymi flawonowe pochodne benzopirenu uzyskiwane z surowców roślinnych lub syntetyczne (rutyna i jej pochodne, hesperydyna, diosmina), saponiny (escyna), dobesylan wapnia czy wyciągi z pestek winogron lub owoców cytrusowych  

3. kompresoterapię, czyli stosowanie odzieży uciskowej (podkolanówki, pończochy, rajstopy, opaski) ściskającej rozciągnięte żyły, zmniejszającej ich pojemność i umożliwiającej zamykanie się zastawek, dzięki czemu przywracany jest prawidłowy przepływ krwi, a także masaż pneumatyczny z użyciem nadmuchiwanych mankietów 

Sprawdź: Pończochy uciskowe

Leczenie inwazyjne mające na celu ablację chorych naczyń. Najpopularniejsza metoda zabiegowa to skleroterapia, polegająca na podaniu do żyły leku powodującego jej chemiczne podrażnienie, miejscowy stan zapalny i w konsekwencji jej zwłóknienie i zanik. Inne metody to działanie termiczne (laser, radiofrequency, krioobliteracja) oraz metody chirurgiczne, takie jak stripping żyły piszczelowej (inaczej Operacja Babcocka) polegający na usunięciu chorego naczynia przez nacięcie w pachwinie oraz inne rodzaje cięć (m.in metoda Van der Strichta, Mullera, Varadyego).

To również może Cię zainteresować:   

Widoczne żyły na nogach – jak się ich pozbyć? Przyczyny i leczenie