Przyczyny wymiotów
Wymioty powstają na skutek nagłych skurczów żołądka, za które odpowiada ośrodek wymiotny. Skurcze mięśni brzucha i przepony powodują wzrost ciśnienia w żołądku, a kiedy jest ono wyższe niż ciśnienie w przełyku, możliwe jest nagłe wyrzucenie treści pokarmowej z żołądka przez jamę ustną. Zazwyczaj następuje wstrzymanie oddechu, a więc zamknięcie głośni, dzięki czemu wymioty nie dostają się do układu oddechowego.
Wymioty u dzieci i osób nieprzytomnych mogą jednak przedostać się do płuc i utrudnić (lub uniemożliwić oddychanie). Przedostanie się treści żołądkowej do płuc może także wywołać tzw. zachłystowe zapalenie płuc.
Warto wiedzieć, czym różnią się wymioty od nudności. Nudności to nieprzyjemnie, niebolesne uczucie potrzeby zwymiotowania. Wymioty to z kolei gwałtowne wyrzucenie treści pokarmowej do jamy ustnej w wyniku silnych skurczów mięśni brzucha. Nudności i wymioty mogą występować niezależnie do siebie.
Wymioty powstają w odpowiedzi na bodźce fizjologiczne, ale również patologiczne. Odruch fizjologiczny ma znaczenie w ostrych zatruciach i innych sytuacjach, gdy chroni organizm przed szkodliwymi substancjami, które zostały połknięte. Częściej jednak wymioty są objawem chorób przewodu pokarmowego lub innych narządów.
Wymioty mogą wystąpić:
- przy zatruciu pokarmowym,
- przy chorobach infekcyjnych,
- jako reakcja na stres lub nieprzyjemny zapach,
- przy zatruciu toksynami lub lekami,
- jako objaw stanu zapalnego w obrębie układu pokarmowego,
- przy chorobach serca i płuc,
- przy chorobach błędnika,
- jako objaw kolki,
- przy migrenie,
- w konsekwencji zatrucia metabolicznego (przy niewydolności wątroby, mocznicy, zatruciu ciałami ketonowymi),
- we wczesnej fazie ciąży,
- przy zapaleniu wyrostka robaczkowego,
- podczas radioterapii,
- przy nowotworach.
Wymioty – leczenie
Najważniejsze jest ustalenie przyczyny wymiotów i leczenie choroby, która je wywołuje. Podczas diagnostyki należy ustalić czas trwania wymiotów, czas między posiłkiem a wystąpieniem wymiotów, a także charakter wymiocin.
W przypadku zatrucia lub częstych wymiotów bardzo ważne jest uzupełnianie płynów. Jest to szczególnie istotne u małych dzieci, które szybko mogą się odwodnić. W przypadku zatrucia pokarmowego wodę (najlepiej z elektrolitami) należy popijać małymi łykami, aby nie prowokować wymiotów.
Lekarz może przepisać leki przeciwwymiotne, np. leki przeciwhistaminowe czy leki z grupy antagonistów receptorów serotoninowych.
Jak wywołać wymioty?
Wymioty są naturalną reakcją obronną organizmu, najczęściej pojawiają się przy zatruciu, kiedy organizm dąży do usunięcia toksyn powodujących złe samopoczucie. Wymiotów nie powinno się jednak wywoływać przy zatruciu substancjami żrącymi (np. odkamieniaczem).
Ośrodek wymiotny odpowiedzialny za wywołanie wymiotów znajduje się w rdzeniu przedłużonym, gdzie odbiera sygnały z mózgu oraz innych stref ciała.
Wymioty powodują:
- podrażnienia śluzówki gardła,
- zapalenia przewodu pokarmowego,
- nieprzyjemne zapachy (podrażnienie węchomózgowia),
- zaburzenia równowagi, np. problemy z błędnikiem i choroba lokomocyjna,
- podrażnienia ośrodków asocjacyjnych kory mózgowej – w związku z tym wymioty mogą być wywołane przez sytuacje i zdarzenia budzące obrzydzenie.
Do powikłań częstych wymiotów zaliczamy:
- odwodnienie,
- zaburzenia gospodarki elektrolitowej,
- pęknięcie ściany przełyku,
- niedożywienie.
Rodzaje wymiotów
Wymiotowanie żółcią
Wymioty żółcią, zieloną treścią zdarzają się bardzo często. Wymioty tego typu pochodzą z dwunastnicy. Pojawiają się przy zatruciu, ataku migreny, typowych wymiotach ciężarnych, refluksie.
Wymiotowanie krwią
Krew w wymiocinach może być spowodowana przez: żylaki przełyku, marskość wątroby, pęknięcie błony śluzowej przełyku, krwotok w żołądku, chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, raka żołądka, żylaki dna żołądka. Wymioty mogą zawierać zarówno świeżą krew, jak i przetrawioną – tzw. fusowate wymioty.
Wymiotowanie kałem
Bardzo rzadko, ale może się zdarzyć – wymiotowanie kałem oznacza niedrożność jelit.
Zespół cyklicznych wymiotów
To rodzaj zaburzenia występujący u dzieci. Pojawia się najczęściej około 5 r.ż. i ustępuje wraz z osiągnięciem dorosłości. Zespół cyklicznych wymiotów charakteryzuje się nawracającymi atakami uporczywych wymiotów bez żadnych objawów pomiędzy atakami. Zespół cyklicznych wymiotów może być powodowany migrenowymi bólami głowy.
Autor: Redakcja
