Wyrostek robaczkowy znajduje się na ogół po prawej stronie brzucha, bliżej biodra, w tzw. dole biodrowym. Wyrostek jest częścią układu pokarmowego. Ma postać ślepo zakończonej wypustki, cewki, o długości ok. 8–10 cm, a jego średnica to 3–7 mm. Odchodzi od kątnicy, części jelita grubego, dlatego mogą zalegać w nim masy kałowe.
Wyrostek robaczkowy może jednak ułożyć się pomiędzy jelitami czy za pęcherzem moczowym, przez co często trudno samemu zdiagnozować stan zapalny wyrostka.
Czy wyrostek robaczkowy jest nam potrzebny?
Jego rola do dziś nie jest do końca znana. Wnętrze wyrostka robaczkowego jest pokryte tkanką limfatyczną, w związku z czym niektórzy badacze przypisują mu rolę pomocniczą w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Wycięcie wyrostka nie przynosi jednak żadnych skutków ubocznych (poza faktem, że nacina się powłoki brzuszne, jest to bowiem operacja). Wyrostek robaczkowy odgrywa istotną rolę wyłącznie na etapie życia płodowego.
Przyczyny zapalenia wyrostka robaczkowego
Ze względu na bardzo małą średnicę przyczyną zapalenia wyrostka robaczkowego zwykle jest jego zatkanie. Najczęściej jest ono wynikiem zalegania mas kałowych, pojawienia się guza lub owrzodzenia. Zapalenie wyrostka robaczkowego często powodują także pasożyty.
Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego
Szacuje się, że problemy związane z zapaleniem wyrostka robaczkowego najczęściej dotyczą pacjentów w wieku od 5 lat do 40 lat. Bardzo rzadko pojawiają się u dzieci poniżej 2. roku życia.
Pierwszym objawem zapalenia wyrostka robaczkowego jest ból brzucha. Ból stopniowo się nasila, ciężko go zlokalizować, choć zazwyczaj boli podbrzusze, okolica pępka oraz miejsce nad dołem pachwinowym po prawej stronie. Ból jest bardzo intensywny, trudny do wytrzymania i nie daje się złagodzić lekami.
Do pozostałych objawów zaliczamy:
- nudności,
- brak apetytu,
- wymioty,
- biegunkę lub zaparcia,
- podwyższoną temperaturę ciała (37,5–38,5°C),
Objawy niedrożności wyrostka robaczkowego:
- uczucie nacisku na pęcherz,
- częste oddawanie moczu,
- naprzemiennie pojawiający się i ustępujący ból brzucha,
- skoki temperatury ciała.
Uwaga! Jeśli silnemu bólowi zaczynają towarzyszyć zaparcia, nie należy w żadnym wypadku podawać środków przeczyszczających, ponieważ może to prowadzić do perforacji wyrostka.
Ból brzucha w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego jest trudny do zignorowania i skłania pacjenta do szukania pomocy u lekarza. Nie warto zwlekać z wizytą, ponieważ zbyt późne rozpoznanie stanu zapalnego grozi pęknięciem wyrostka i rozlaniem się jego treści po jamie brzusznej. Konsekwencją pęknięcia wyrostka robaczkowego może być zapalenie otrzewnej, które jest stanem zagrażającym życiu.
Zapalenie wyrostka robaczkowego – rozpoznanie i leczenie
Lekarz zazwyczaj bada pacjenta palpacyjnie, a także zleca wykonanie badania krwi w kierunku poziomu białka CRP. Może także zlecić USG lub tomografię komputerową jamy brzusznej. Lekarz diagnozuje zapalenie wyrostka na podstawie:
- Bolesności w punkcie McBurneya – 1/3 odległości pomiędzy przednim górnym kolcem biodrowym a pępkiem.
- Wykrycia dodatniego objawu Rovsinga, czyli silnego bólu w prawym podbrzuszu pod uciskiem lewego podbrzusza, na skutek wzrostu ciśnienia gazów jelitowych w okrężnicy.
- Stwierdzenia dodatniego objawu Jaworskiego – ocenia się go, kiedy pacjent leży, a jego prawa dolna kończyna wyprostowana w kolanie jest opuszczana; lekarz jednocześnie uciska okolicę wyrostka, co wyzwala u pacjenta silny ból.
- Jeśli lekarz stwierdza także dodani objaw Blumberga, czyli występowanie silnego bólu w momencie gwałtownego zwolnienia ucisku brzucha przez badającego, to pacjent ma prawdopodobnie rozlany wyrostek i doszło do zapalenia otrzewnej.
U kobiet w przypadku występowania silnego bólu brzucha zaleca się również badanie ginekologiczne, ponieważ podobne objawy daje pęknięcie torbieli.
Zapalenie wyrostka robaczkowego leczy się tylko poprzez jego usunięcie. Nie ma innej metody – operacje wykonuje się także u kobiet w ciąży bez względu na stopień jej zaawansowania. Pozostawienie wyrostka robaczkowego w stanie zapalnym jest niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjenta.
Wyrostek robaczkowy usuwa się podczas laparotomii, czyli operacji tradycyjnej, polegającej na przecięciu powłok brzusznych. Coraz częściej wyrostek jest usuwany poprzez zabieg laparoskopii, czyli mniej inwazyjny sposób operowania. Po operacji należy stosować lekkostrawną dietę przez minimum 3 tygodnie.
