Zespół antyfosfolipidowy — co to takiego?
Zespół antyfosfolipidowy (zwany inaczej zespołem Hughesa) jest chorobą autoimmunologiczną, wywołaną przez działanie przeciwciał, które atakują kompleksy białkowo-fosfolipidowe w organizmie. Objawami tej choroby są zakrzepica żylna lub tętnicza, a u kobiet dochodzi także do niepowodzeń położniczych. W szczególności groźny jest zespół antyfosfolipidowy w ciąży, ponieważ istnieje wówczas większe ryzyko poronienia lub obumarcia płodu. Z tego powodu pacjentki z ASP powinny zadbać o odpowiednią opiekę położniczą i dopasować leczenie, co poprawia stan ciąży, a także zapobiega wielu powikłaniom.
Zespół antyfosfolipidowy — przyczyny
Zespół antyfosfolipidowy to choroba, w której kluczową rolę odgrywają przeciwciała. Jak dotąd nie są znane przyczyny, z powodu których te przeciwciała się nie pojawiają. Znane są natomiast czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju zespołu antyfosfolipidowego. Są nimi:
- infekcje wirusowe,
- cukrzyca,
- ciąża,
- nadciśnienie tętnicze,
- hipercholesterolemia,
- otyłość,
- palenie tytoniu,
- przyjmowanie doustnych preparatów antykoncepcyjnych,
- przyjmowanie hormonalnej terapii zastępczej,
- rozległe zabiegi chirurgiczne.
Zespół antyfosfolipidowy — objawy
Symptomy zespołu antyfosfolipidowego są zależne od lokalizacji, w jakiej dochodzi do pojawienia się zakrzepów. Można wyróżnić, takie objawy jak:
- zmiany skórne — tzw. siność siatkowata; są to fioletowe zmiany skórne przypominające siatkę; czasami dochodzi do wystąpienia owrzodzeń na skórze,
- objawy ze strony układu nerwowego i narządów wzroku — zalicza się do nich udary niedokrwienne, a także postępujące otępienie,
- objawy będące rezultatem uszkodzenia nerek — np. nadciśnienie tętnicze,
- objawy sercowo-płucne — dochodzi do nagłej lub narastającej duszności, krwioplucia, kaszlu, zawału serca,
- niepowodzenia położnicze — w 80% przypadków dochodzi do utraty ciąży u kobiet z nieleczonym ASP,
- objawy zakrzepicy naczyń kończyn,
- objawy związane z układem ruchu.
Zespół antyfosfolipidowy — diagnostyka
W celu rozpoznania choroby, jaką jest zespół antyfosfolipidowy, należy udać się do lekarza. Specjalista przeprowadza dokładny wywiad z pacjentem, a u kobiet również wywiad ginekologiczny. Przede wszystkim pyta o choroby towarzyszące, przyjmowane leki oraz ewentualne obciążenia rodzinne. Następnie bada pacjenta i zleca wykonanie bardziej szczegółowych badań, które pomogą wykluczyć lub potwierdzić diagnozę zespołu antyfosfolipidowego. Badaniem podstawowym jest morfologia krwi z oceną układu krzepnięcia. Ponadto zaleca się wykonanie badanie krwi na obecność przeciwciał antyfosfolipidowych (APLA), a także przeciwciał przeciw ß2-glikoproteinie I i antykoagulantu toczniowego.
Czytaj także: Antykoagulant toczniowy – norma, badanie. Czym jest antykoagulant tocznia?
Diagnostyka zespołu antyfosfolipidowego powinna być uzupełniona o wykonanie dodatkowych badań obrazowych, takich jak:
- USG dopplerowskiego kończyn dolnych i górnych,
- badanie dna oka,
- echokardiografia,
- USG jamy brzusznej,
- tomografia komputerowa głowy.
Rezonans magnetyczny ujawnia drobne zakrzepy w naczyniach, a badanie echokardiograficzne informuje o zmianach zakrzepowych na zastawkach serca.
Warto pamiętać, że chorobie, jaką jest zespół antyfosfolipidowy, towarzyszą często inne nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, takie jak:
- przeciwciała przeciwjądrowe we krwi (w 45%),
- małopłytkowość (u 30% pacjentów),
- anemia hemolityczna (u 10% chorych),
- białkomocz jako wynik uszkodzenia nerek.
Zespół antyfosfolipidowy — leczenie
Niejasna etiologia schorzenia sprawia, że zespół fosfolipidowy leczony jest wyłącznie objawowo. Chory na ASP musi więc przewlekle stosować leki blokujące leków powstawanie przeciwciał. Ponadto leczenie zespołu antyfosfolipidowego polega na przyjmowaniu leków przeciwkrzepliwych, które ograniczają tworzenie groźnych dla zdrowia i życia zakrzepów.
Autor: Redakcja
