Depresja organiczna i endogenna
Zaburzenia depresyjne, które mają konkretną przyczynę fizyczną, nazywamy depresją na podłożu organicznym. Obok nich wyróżnia się typową depresję, tak zwaną endogenną, czyli samoistną, która zaczyna się sama z siebie bez zauważalnego powodu. Żeby rozpoznać zaburzenia depresyjne na podłożu organicznym, konieczne jest potwierdzenie, że objawy depresji zaczęły się dopiero po wystąpieniu choroby somatycznej.
Jakie choroby mogą być przyczyną depresji?
Schorzeniami, które często powodują depresję, są choroby zwyrodnieniowe mózgu. Depresja występuje na przykład u 30% osób z chorobą Alzheimera; często dotyka też pacjentów z chorobą Parkinsona i chorobą Huntingtona. U 30–40% osób, które przeszły udar mózgu, również rozwijają się objawy depresyjne.
Depresja może być także spowodowana przez choroby, które dzieją się poza mózgiem. Przykładami takich schorzeń są:
- niedokrwistość (anemia),
- nadczynność i niedoczynność tarczycy,
- białaczka,
- rak trzustki,
- przewlekłe niedożywienie.
Oprócz tego depresja może być związana z chorobami serca, szczególnie z zawałem mięśnia sercowego. U osób, które przeszły zawał, depresja jest częstym powikłaniem i wymaga leczenia lekami przeciwdepresyjnymi. Zaburzenia depresyjne mogą też być wynikiem chorób ogólnoustrojowych, takich jak niewydolność nerek albo niewydolność wątroby.
Co ważne, depresja sama w sobie może negatywnie wpływać na choroby somatyczne. U pacjentów z depresją często zauważa się gorszy przebieg takich schorzeń, jak nadciśnienie tętnicze, łuszczyca, cukrzyca typu 2, zespoły bólowe czy nieleczony udar mózgu.
Czytaj także: Zaburzenia psychiczne – objawy, rodzaje, definicja. Jak zadbać o zdrowie psychiczne?
Czy leki mogą powodować depresję?
Niektóre leki mogą nasilać objawy już istniejącej depresji albo zwiększać prawdopodobieństwo jej wystąpienia. Należą do nich: leki sterydowe, benzodiazepiny (uzależniające leki o działaniu nasennym i przeciwlękowym), niektóre leki na nadciśnienie (np. klonidyna, rezerpina) oraz dwa leki stosowane w leczeniu chorób nowotworowych – winkrystyna i winblastyna. Kiedyś uważano, że leki z grupy beta-blokerów, np. propranolol czy atenolol, również mogą sprzyjać pojawianiu się depresji. Dziś jednak wiadomo, że leki te powodują zmęczenie i senność, a nie depresję.
Objawy depresji organicznej
Objawy depresji na podłożu organicznym są takie same jak w samoistnej depresji. Zaliczamy do nich:
- obniżenie nastroju,
- zmniejszenie lub brak odczuwania przyjemności,
- osłabienie lub brak zainteresowań,
- brak siły i energii,
- osłabienie koncentracji uwagi,
- nadmierne poczucie winy,
- obniżenie samooceny,
- myśli samobójcze,
- zwiększenie lub zmniejszenie aktywności,
- zaburzenia snu,
- zaburzenia apetytu, zwykle ze zmniejszeniem masy ciała.
Wymienionym objawom może towarzyszyć również lęk. Objawy te nakładają się na objawy choroby somatycznej, co może utrudnić ich odróżnienie od siebie i rozpoznanie depresji. W razie wątpliwości należy skonsultować się z psychiatrą.
Leczenie depresji organicznej
Ponieważ depresja na podłożu organicznym jest powikłaniem choroby somatycznej, jej leczenie musi obejmować leczenie lekami przeciwdepresyjnymi i leczenie choroby somatycznej. Zwykle samo wyleczenie choroby somatycznej nie wystarcza, aby depresja ustąpiła. Wydaje się, że jeżeli choroba somatyczna doprowadza do zakłócenia pracy mózgu, to jej wyleczenie nie wpływa już na to, co dzieje się w mózgu, i dlatego należy użyć leków, które są w stanie przywrócić w nim równowagę.
W zasadzie w leczeniu depresji organicznej można stosować każdy lek przeciwdepresyjny. Ze względu na leczenie choroby somatycznej konieczne jest jednak zwrócenie uwagi na to, żeby lek przeciwdepresyjny nie wchodził w szkodliwą interakcję z lekami somatycznymi.
Polecane artykuły:
