Czym jest i co oznacza suchość w gardle i przełyku?
Suchość w gardle to niedostateczne nawilżenie błony śluzowej gardła i przełyku, wynikające najczęściej z infekcji lub działania zewnętrznych czynników drażniących.
Kserostomia to termin, który zwykle odnosi się do suchości w jamie ustnej. Pojęcia te przenikają się jednak na tyle, że bywa używana zamiennie dla określenia uczucia suchości obejmującego jamę ustną i gardło. Wyróżniane są dwa rodzaje kserostomii:
- Kserostomia rzekoma – subiektywne uczucie suchości w gardle i jamie ustnej, niemające podłoża chorobowego.
- Kserostomia prawdziwa – będąca wynikiem nieprawidłowej pracy gruczołów ślinowych, przyjmowania niektórych leków bądź wystąpienia poszczególnych chorób.
Suchość w gardle i przełyku to bardzo powszechna dolegliwość – szacunkowo niemal 50% populacji może mieć z nią do czynienia na pewnym etapie życia. Jej odczuwanie jest bardzo subiektywne, przyczyny są nieoczywiste i mogą być trudne do ustalenia.
Przyczyny suchości w gardle
Z suchością w gardle można zmagać się z wielu powodów. Do najbardziej powszechnych przyczyn suchości w gardle należą:
- infekcje, w tym grypa i przeziębienie,
- zapalenie gardła we wczesnym stadium,
- odwodnienie,
- przesuszone powietrze,
- chrapanie,
- palenie tytoniu,
- ciągłe mówienie,
- smog,
- menopauza,
- przyjmowanie niektórych leków,
- stres,
- zaburzenia na tle nerwowym.
Uczucie suchości w jamie ustnej może też być objawem chorób, których nie wolno lekceważyć – takich jak:
- cukrzyca,
- refluks żołądkowo-przełykowy,
- reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
- twardzina układowa, zespół Sjögrena.
Suchość gardła związana z zawodem
Niektóre grupy zawodowe są szczególnie narażone na występowanie suchości w gardle. Pojawia się ona np. u nauczycieli, którzy spędzają wiele godzin dziennie mówiąc. Takie osoby bardzo często pobierają powietrze ustami zamiast nosem, co sprawia, że zimne, nieoczyszczone powietrze przechodzi przez gardło i wysusza błonę śluzową. W konsekwencji prowadzi to do odczuwania suchości, a także łaskotania czy drapania w gardle.
Uczucie suchości w gardle w nocy
Ten objaw często kojarzony jest z chrapaniem, jednak nie tylko. Jedną z innych przyczyn suchości gardła w nocy i rano jest także spanie z otwartymi ustami, które również powinno podlegać dalszej diagnostyce. Może to sygnalizować na przykład bezdech senny. Suchość w gardle w nocy może być także jednym z objawów towarzyszących cukrzycy. Ze względu na możliwość manifestowania się w ten sposób poważnych chorób układu oddechowego i nie tylko, warto jest skonsultować się z lekarzem celem dalszej diagnostyki.
Suchość w gardle a klimatyzacja
Wiele osób jest szczególnie wrażliwych na zmiany temperatur oraz na klimatyzację. Częste przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach naraża błony śluzowe na przesuszenie i może objawiać się suchością w gardle lub innymi dolegliwościami w obrębie górnych dróg oddechowych. Zwykle nie jest to groźne, jednak może powodować duży dyskomfort i warto wówczas stosować środki łagodzące suchość w gardle. Najlepszym wyjściem byłoby oczywiście unikanie klimatyzowanych pomieszczeń, natomiast jeśli to niemożliwe, warto pamiętać przede wszystkim o odpowiednim nawadnianiu – spożywaniu dużej ilości płynów.
Ciąża a suchość w gardle
Suchość w gardle jest częstą dolegliwością w okresie ciąży. Wynika z kilku przyczyn:
- zmiany hormonalne,
- zwiększone zapotrzebowanie organizmu na wodę,
- częste oddawanie moczu.
Najlepszym sposobem na uczucie suchości w gardle podczas ciąży jest poświęcenie szczególnej uwagi odpowiedniemu nawadnianiu. Przyszła mama powinna przyjmować 2,5 litra płynów na dobę, z czego 1,5 litra powinna stanowić woda.
Suchość w gardle – objawy
Objawy suchości w gardle są bardzo indywidualne i subiektywne. Do najczęściej wskazywanych należą:
- drapanie w gardle,
- trudności w przełykaniu,
- uczucie ciała obcego w gardle,
- dyskomfort podczas mówienia,
- chrząkanie,
- chrypka,
- napady kaszlu.
Kolejny raz warto podkreślić, że powyższe objawy mogą sugerować również inne schorzenia, dlatego jeśli obserwujesz je u siebie często, warto skonsultować się z lekarzem. To bardzo ważne, by nie lekceważyć powtarzalności objawów – wiele osób z czasem „przyzwyczaja się” do drobnych, codziennych dolegliwości i nie uważa ich za istotny problem zdrowotny. Zdecydowanie kontakt ze specjalistą będzie konieczny, jeśli objawy nie będą ustępowały mimo samodzielnych prób łagodzenia ich domowymi sposobami i dostępnymi bez recepty produktami aptecznymi. Podobnie, warto rozważyć konsultację z lekarzem, gdy oprócz suchości w gardle występują inne objawy, jak wysoka gorączka, osłabienie, bóle kostno-stawowe lub inne niepokojące objawy.
Suchość w gardle i uczucie duszenia
Jeśli suchość w gardle i uczucia duszenia występują łącznie, może to sugerować problemy gastrologiczne, w tym refluks żołądkowo-jelitowy. Połączenie tych objawów bywa też kojarzone z nadczynnością tarczycy, a także jako możliwy symptom cukrzycy. W tej sytuacji również warto podjąć dalszą diagnostykę, by wykluczyć ewentualne choroby lub możliwie szybko wdrożyć odpowiednie leczenie.
Kaszel i suchość w gardle
Te objawy bardzo często pojawiają się na początku infekcji wirusowej, jak również mogą się utrzymywać po jej ustąpieniu. Bardzo często, nawet przez kilka tygodni, utrzymuje się kaszel poinfekcyjny, a jako objaw towarzyszący może być odczuwana suchość w gardle. W tym przypadku mogą pomóc środki dostępne bez recepty i wspomaganie się domowymi sposobami na suchość w gardle i kaszel. Jeśli nie ustąpią, zalecany jest kontakt z lekarzem.
Co na suchość w gardle? Domowe sposoby
Podstawowym sposobem na suchość w gardle jest właściwe nawodnienie. Jeśli widzisz u siebie ten objaw, przede wszystkim upewnij się, że spożywasz wystarczającą ilość płynów. Uznaje się, że dorosły człowiek powinien wypijać od 1,5 do 2 litrów wody na dobę w zależności od płci, temperatury oraz aktywności fizycznej. Podczas intensywnego wysiłku oraz upałów zapotrzebowanie wzrasta do 4-5 l.
Okazuje się, że bardzo często dolegliwości związane z suchością w gardle, ustach i przełyku, wynikają z niedostatecznego nawodnienia i ustępują po ustabilizowaniu go i utrzymywaniu na właściwym poziomie. Zweryfikowanie, czy przyjmujesz odpowiednią ilość płynów jest pierwszym krokiem w diagnostyce przyczyny suchości w gardle.
W dalszej kolejności warto przyjrzeć się czynnikom drażniącym, takim jak palenie papierosów, praca głosem, częste przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach i zmiany temperatur, czy też wpływowi czynników środowiskowych – w tym zanieczyszczenia powietrza. O ile palenie papierosów można wyeliminować, o tyle usunięcie kolejnych nie jest takie proste. Jeśli nie można ich uniknąć, pomocne będą proste, domowe sposoby na łagodzenie suchości w gardle:
- picie herbaty lub mleka z miodem,
- picie herbat ziołowych, np. z rumianku,
- płukania gardła ziołowym naparem, np. z szałwii,
- płukanie gardła solą,
- używanie nawilżacza powietrza,
- odpowiednie wietrzenie pomieszczeń.
Jeśli objawy nie ustępują mimo stosowania tych sposobów, warto sięgnąć po apteczne środki na suchość w gardle dostępne bez recepty.
Tabletki i inne produkty na suchość w gardle
W aptekach dostępnych jest wiele ziołowych preparatów na gardło, które zmniejszają uczucie suchości w gardle. Wśród nich na rynku dostępne są:
- tabletki do ssania,
- syropy,
- spraye i aerozole nawilżające,
- roztwory do płukania gardła.
Wiele z nich ma skład oparty na ziołowych, naturalnych składnikach łagodzących, jak:
- prawoślaz – łagodzi podrażnienia błony śluzowej gardła. Ma działanie osłaniające i powlekające błony śluzowe, co wspiera ich regenerację oraz może łagodzić kaszel wywołany podrażnieniem suchego gardła,
- porost islandzki – ma działanie osłaniające i nawilżające błonę śluzową gardła, co może pomóc zmniejszyć stany zapalne gardła, chronić błonę śluzowe przed podrażnieniem oraz łagodzić suchy kaszel,
- tymianek – zawiera olejki eteryczne, które zwiększają ruch rzęsek błony śluzowej dróg oddechowych, co ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny oraz upłynnia śluz. Dodatkowo zawarte w nim związki mają właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze,
- szałwia – odznacza się bogatym składem substancji czynnych, dzięki którym wykazuje m.in. działanie przeciwbakteryjne, odkażające oraz hamujące rozwój drożdżaków, zalecana jest w łagodzeniu zapalenia błony śluzowej gardła,
- rumianek – wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, a także przyśpiesza gojenie się ran i łagodzi podrażnienia. Najczęściej wykorzystywany jest w formie naparów lub płukanek,
- nasiona lnu – zawierają śluz, który powleka błony śluzowe, wspomaga nawilżenie oraz łagodzi uczucie podrażnienia i suchości w gardle,
- lukrecja – działa wspomagająco w infekcjach dróg oddechowych, zmniejszając lepkość zalegającej wydzieliny, co ułatwia jej wykrztuszanie. Charakteryzuje się również właściwościami przeciwbakteryjnymi i pozytywnym wpływem na układ odpornościowy,
- czarny pieprz – wykrztuśne właściwości czarnego pieprzu wspomagają usunięcie zalegającej flegmy,
- imbir – wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne,
- mentol – poprzez zmniejszanie wrażliwości zakończeń nerwowych przyczynia się do łagodzenia bólu,
- kurkuma – podnosi odporność organizmu oraz charakteryzuje się działaniem przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym oraz przeciwzapalnym.
Suchość w gardle – kiedy udać się do lekarza?
W sytuacji, kiedy suchość w gardle występuje łącznie z innymi objawami częstych infekcji, takich jak przeziębienie i grypa, warto udać się do lekarza pierwszego kontaktu, jeśli symptomy utrzymują się dłużej niż kilka dni bądź ulegają szybkiemu zaostrzeniu.
Inaczej sprawa wygląda w przypadku przewlekłej suchości w gardle. Jeśli stosowanie dobrych praktyk wspomagających utrzymanie prawidłowego nawilżenia błony śluzowej jamy ustnej, domowych sposobów na suchość w gardle i preparatów aptecznych łagodzących ten objaw nie przynosi spodziewanych efektów, warto udać się do lekarza. Jeśli suchości w gardle nie towarzyszą inne dokuczliwe objawy, pierwszym wyborem powinien być lekarz POZ, który w razie konieczności skieruje do innego specjalisty np. laryngologa lub pulmonologa.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
