Uporczywe chrząkanie — przyczyny i sposoby radzenia sobie z przypadłością

Chrząkanie

Chrząkanie to wydawanie krótkich i nieartykułowanych krtaniowych dźwięków. Chrząknięcie wynika zazwyczaj z podrażnienia w gardle. Zadaniem tego odruchu fizjologicznego jest pozbycie się czynnika wywołującego dyskomfort. Nie zawsze jest to możliwe, ponieważ tylko w niektórych przypadkach swędzenie lub drapanie w gardle wiąże się z obecnością ciała obcego (np. okruchy jedzenia, pyłki), częściej za podrażnienie odpowiadają różnorakie schorzenia. Dlatego w przypadku występowania częstego lub ciągłego chrząkania i kaszlu, należy skonsultować się z lekarzem, który wykona wstępne badania i pokieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty.

Ciągłe chrząkanie — przyczyny

Sporadyczne chrząkanie jest naturalnym odruchem i nie stanowi powodu do niepokoju. Jednak jeśli czynność ma charakter przewlekły, może nie tylko w znaczącym stopniu wpływać na komfort codziennego funkcjonowania, ale również stanowić objaw niektórych, niekiedy bardzo poważnych chorób.

Chrząkanie a choroby krtani

Chrząkanie u dorosłych często wiąże się z problemami z gardłem lub krtanią. Niekiedy może być zwiastunem zapalenia krtani (zazwyczaj o podłożu wirusowym), wiążącym się często z utratą głosu. Wśród innych objawów infekcji krtani wyróżnia się m.in.:

• łaskotanie i suchość w gardle;
• napady suchego kaszlu;
• problemy z przełykaniem;
• pojawienie się krwi w odkrztuszanej wydzielinie.

Powyższe objawy wraz z ciągłym chrząkaniem i chrypką mogą również występować w przypadku nowotworu krtani (głośni), dlatego nie należy ich bagatelizować. Początkowo mogą występować jedynie przewlekła chrypka i chrząkanie, a wraz z rozwojem nowotworu i naciekaniem zmian na mięśnie głosowe dochodzi do zmiany barwy głosu, bólu ucha i duszności.

Chrząkanie a zatoki

Ciągła flegma w gardle i chrząkanie to częsty objaw występujący przy problemach z zatokami przynosowymi. Spływająca z nich gęsta wydzielina podrażnia tylną ścianę gardła i wywołuje chrząkanie, pokasływanie i tzw. kluchę w gardle. Dolegliwości zatokowe mogą:

• mieć podłoże infekcyjne (wirusowe, bakteryjne grzybicze);
• wiązać się z występowaniem patologii anatomicznych w obrębie zatok i nosa (np. nieprawidłowości w budowie lub obecności polipów czy guzów);
• wynikać z alergii (przewlekły katar, alergiczne zapalenie zatok).

Po wyleczeniu niektórych chorób gardła lub krtani, w wyniku podrażnienia błon śluzowych, przez jakiś czas może utrzymywać się kaszel i chrząkanie po infekcji. Jest to całkowicie normalne i nie powinno stanowić powodu do niepokoju. Jeśli objaw nie ustępuje po 2-3 tygodniach, należy skonsultować się z lekarzem.

Polecamy: Zatoki klinowe – jak rozpoznać stan zapalny? Jakie są konsekwencje zapalenia zatok klinowych?

Chrząkanie a alergia

Częste chrząkanie może wynikać z alergii wziewnej (pyłki roślin, sierść zwierząt, związki chemiczne, pleśnie i grzyby, roztocza kurzu domowego) lub pokarmowej (zboża, białko mleka krowiego, sztuczne dodatki do żywności), o czym mogą świadczyć kaszel i chrząkanie po jedzeniu.

Jeśli kaszel ma charakter gwałtowny, przechodzi w duszność i pojawiają się problemy z oddychaniem, najprawdopodobniej doszło do silnej reakcji alergicznej, co jest wskazaniem do natychmiastowego kontaktu z lekarzem. Najlepiej wezwać pogotowie ratunkowe, ponieważ może wystąpić obrzęk krtani i wstrząs anafilaktyczny, stanowiący bezpośrednie zagrożenie dla życia.

Chrząkanie a refluks

Cofanie się (tzw. wyrzucanie) treści żołądkowej do przełyku może powodować podrażnienie krtani i wymuszać odruch odchrząkiwania. Zwykle obserwuje się również pieczenie w przełyku, nieprzyjemny kwaśny posmak w gardle i chrypkę. Jeśli występuje chrząkanie po jedzeniu i nasila się szczególnie po spożyciu potraw ciężkostrawnych lub ostrych, wówczas z dużym prawdopodobieństwem przyczyną jest właśnie refluks.

Chrząkanie a tarczyca

Zaburzenia hormonalne mogą wywoływać bardzo nietypowe objawy, takie jak chrząkanie, które stosunkowo często pojawia się u osób zmagających się z niedoczynnością tarczycy. Jeśli chrząkaniu towarzyszą:

• przewlekłe zmęczenie lub senność;
• suchość skóry;
• łamliwość paznokci;
• wypadanie włosów;
• problemy z utratą zbędnych kilogramów (lub tycie);

to warto udać się do lekarza i przeprowadzić badania w tym kierunku.

Chrząkanie a pasożyty

Częste chrząkanie może być również objawem obecności niektórych pasożytów przewodu pokarmowego, przede wszystkim glisty ludzkiej. Larwy wraz z krwią przedostają się do płuc, skąd zaczynają „wędrować” w kierunku gardła. Ich obecność w okolicy krtani wywołuje podrażnienie, co wiąże się z potrzebą chrząknięcia, a nawet odruchem kaszlowym. Dzięki temu larwy trafiają do gardła, wraz ze śliną zostają połknięte i ponownie trafiają do jelita cienkiego, gdzie dojrzewają i składają jaja.

Polecamy: Pasożyty ludzkie – rodzaje, leczenie. Jakie leki na pasożyty ludzkie?

Ciągłe chrząkanie — nerwica

Jeśli chrząkanie pojawia się głównie w sytuacjach stresujących, może świadczyć o psychicznym podłożu dolegliwości. Chrząkanie na tle nerwowym pojawia się najczęściej w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Zazwyczaj ustępuje samoistnie, jeśli jednak występuje u dorosłych, warto skorzystać z pomocy psychologa, ponieważ u niektórych osób tiki nerwowe mogą się nasilać.

Chrząkanie a palenie tytoniu

U długoletnich palaczy często pojawiają się chrypka, chrząkanie i kaszel. Dym tytoniowy powoduje przewlekłe podrażnienie błon śluzowych w jamie ustnej i dolnych drogach oddechowych.

Częste chrząkanie u dziecka

Pokasływanie i chrząkanie u dziecka po infekcji najczęściej nie wywołuje niepokoju rodziców. Jeśli jednak dziecko często chrząka, to podobnie jak u osób dorosłych może to świadczyć o wielu schorzeniach.

Chrząkanie u dziecka — alergia

Pociąganie nosem i chrząkanie u dziecka mogą być objawem alergii wziewnej lub (rzadziej) pokarmowej. Czasami rodzice nie zauważają kataru, ponieważ wydzielina może spływać z nosa po tylnej ścianie gardła i wywoływać takie objawy jak chrząkanie, chrypka i kaszel, a nawet mdłości.

Infekcja i chrząkanie u dziecka

Obecność drobnoustrojów (wirusów, bakterii, grzybów) w drogach oddechowych może na początku objawiać się kichaniem i/albo chrząkaniem, a wraz z rozwojem infekcji dochodzą również inne objawy, takie jak: katar, kaszel, ból gardła i gorączka.
Ciągłe chrząkanie i wydzielina w gardle u dziecka, podobnie jak u osób dorosłych, może wynikać z infekcji zatok zarówno o charakterze ostrym, jak i przewlekłym.

Chrząkanie u dzieci a trzeci migdał

Przerost trzeciego migdałka (tzw. gardłowego), może wywoływać częste chrząkanie u dziecka. Wówczas dolegliwości towarzyszy często skłonność do infekcji (szczególnie uszu i gardła), tzw. mowa nosowa, oddychanie przez usta i chrapanie.

Chrząkanie u dziecka a pasożyty

Występowanie chrząkania i kaszlu u dziecka, którego nie da się wytłumaczyć infekcją lub alergią, może być spowodowane chorobą pasożytniczą — glistnicą. Przemieszczanie się glisty ludzkiej z płuc do gardła może wywoływać podrażnienie.

Chrząkanie u dziecka a refluks

Chrząkanie po posiłku u dziecka może wskazywać na cofanie się treści żołądkowej, czyli tzw. refluks. Jest to stosunkowo częsta przyczyna chrząkania u niemowląt, których dolny zwieracz przełyku nie jest jeszcze w pełni rozwinięty.

Chrząkanie na tle nerwowym u dziecka

Chrząkanie u dziecka może być również reakcją na stres, mówi się wówczas o tiku nerwowym. Tikom o charakterze dźwiękowym mogą towarzyszyć tiki ruchowe np. mruganie. Chociaż zazwyczaj dziecko wyrasta z tych dolegliwości, nie należy ich bagatelizować. Tiki mają związek z ogólnym stanem psychicznym, dlatego warto poświęcić dziecku więcej czasu, porozmawiać z nim, poobserwować.

Chrząkanie u dziecka — leczenie

W przypadku częstego chrząkania u dziecka zaleca się konsultację z pediatrą, który najlepiej będzie wiedział, co na chrząkanie u dziecka będzie najlepsze. W niektórych przypadkach wystarczy zastosowanie syropu na chrząkanie u dziecka, w innych konieczna będzie dalsza diagnostyka lub konsultacja ze specjalistą (laryngolog, gastrolog, alergolog), który zdecyduje o dalszym postępowaniu. W przypadku przyczyn laryngologicznych konieczne jest leczenie, a niekiedy również przeprowadzenie zabiegu usunięcia migdałka gardłowego.

Jeśli za chrząkanie odpowiada alergia, warto przeprowadzić testy, żeby wyeliminować czynnik alergiczny, a jeśli jest to niemożliwe, a objawy są silne, zaleca się przeprowadzenie odczulania.

Chrząkanie — diagnostyka

Przewlekłe chrząkanie u dorosłych również powinno stanowić wskazanie do konsultacji z lekarzem i przeprowadzenia diagnostyki w kierunku schorzeń laryngologicznych (badanie laryngoskopowe), endokrynologicznych (TSH, ft3, ft4, usg. tarczycy), gastrologicznych (pH-metria, manometria przełyku, gastroskopia) oraz testów alergicznych. Jeśli żadne z przeprowadzonych badań nie wyjaśni przyczyn występowania chrząkania, można podejrzewać tło nerwowe i zaleca się kontakt z psychologiem lub psychiatrą.

Chrząkanie — leczenie

Samo chrząkanie nie jest chorobą, dlatego aby móc mu przeciwdziałać, konieczne jest zdiagnozowanie przyczyn. Wówczas postępowanie zależy od rozpoznania.

W przypadku infekcji zatok lub gardła stosuje się leczenie objawowe, antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze. Niekiedy konieczne jest wykonanie punkcji lub drenażu zatok.

Jeśli przyczyną jest choroba onkologiczna, stosuje się specjalistyczne leczenie zazwyczaj połączone z zabiegiem operacyjnym przeprowadzonym w celu usunięcia zmiany.

W przypadku kiedy chrząkanie związane jest z uczuleniem, a wyeliminowanie alergenu z otoczenia jest niemożliwe, wówczas stosuje się leki antyhistaminowe i/albo glikokortykosteroidy lub odczulanie.

Przy refluksie stosuje się głównie leki zwiększające pH soków żołądkowych (odkwaszające), a przy niedoczynności tarczycy pacjentowi przepisywane są leki zawierające syntetyczną tyroksynę.