Trauma – Co to jest?
Trauma to rodzaj urazu psychicznego, który wywołuje poważne zmiany w zachowaniu człowieka. Zwykle ma ona związek z przeżyciem sytuacji skrajnie nacechowanej negatywnym ładunkiem emocjonalnym. Może ona wystąpić na skutek:
- wypadku samochodowego,
- pobicia,
- gwałtu,
- śmierci bliskiej osoby.
Skala piętna, jakie dana trauma może odbić na psychice jest w znacznym stopniu uzależniona od charakteru, uwarunkowań biologicznych, wsparcia społecznego, jak również stanu, w jakim dana osoba znajdowała się w chwili wspomnianego zdarzenia. Od indywidualnych predyspozycji zależy także intensywność objawów traumy oraz czas ich trwania.
Trauma może także spowodować pojawienie się innych zaburzeń o charakterze psychicznym lub osobowościowym.
Wśród najczęściej wywoływanych przez traumę schorzeń znajdują się:
Warto podkreślić, że rozwój tego rodzaju dolegliwości związanych z traumą następuje jedynie wtedy, gdy były one obecne w formie latentnej lub nie objawionej przed wystąpieniem traumatycznego zdarzenia.
Trauma transgeneracyjna – dziedziczenie
Istotną rolę w dziedziczeniu traumy odgrywa genetyka. Choć trudne doświadczenia nie wpływają na sekwencję DNA, mogą one doprowadzić do aktywowania lub wyłączania poszczególnych genów, co z kolei może doprowadzić do przekazywania pewnych cech czy skłonności genetycznych kolejnym pokoleniom.
Nawet jeśli potomek nie doświadczył bezpośrednio traumy, pewne cechy genetyczne związane z reakcjami na stres mogą być dziedziczone.
Na dziedziczenie traumy mogą mieć także wpływ czynniki psychologiczne, społeczne i kulturowe. Rodzice, którzy sami doświadczyli traumatycznych sytuacji, mogą swoim zachowaniem przenosić swoje traumy na dzieci.
Określone reakcje emocjonalne, styl wychowawczy czy sposób radzenia sobie ze stresem – wszystkie te czynniki mogą doprowadzić do przeniesienia traumy na kolejne pokolenia.
Objawy traumy
Wielu ekspertów twierdzi, że trauma sama w sobie, jest naturalną reakcją organizmu na niebezpieczne sytuacje. Ma ona na celu wywołanie reakcji obronnej na sytuacje zagrażające naszemu życiu lub zdrowiu. Problemem jest, gdy objawy wywołane przez negatywne bodźce utrzymują się przez dłuższy czas.
Do najczęstszych objawów traumy zalicza się:
- objawy fizyczne – problemy ze snem, bóle głowy, problemy żołądkowe, nudności, chroniczne zmęczenie, jak również nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne, np. światło, dźwięk,
- objawy psycho-emocjonalne – lęki, fobie, ataki paniki, depresja, uczucie bezradności, zdenerwowanie, nadmierna pobudliwość oraz wycofanie społeczne czy zmiany nastroju i wahania emocjonalne,
- objawy związane z pamięcią i myśleniem – problemy z koncentracją, trudności w podejmowaniu decyzji, wspomnienia traumatycznych wydarzeń (flashbacki), a także rozproszenie uwagi.
Osoby mierzące się z traumą często uciekają w nałogi (alkohol, narkotyki), przejawiają zachowania autodestrukcyjne, zmagają się z objawami psychosomatycznymi, a nawet miewają myśli samobójcze. Z tego powodu, jeżeli zauważamy u siebie objawy wynikające z przeżytej traumy – warto skonsultować się ze specjalistą.
Chcesz skorzystać z konsultacji z psychiatrą?
Zobacz, gdzie umówisz wizytę w Świecie Zdrowia
Specyfika traumy
Organizm osób, które w swoim życiu przeszły traumatyczne chwile może bardzo gwałtownie reagować na bodźce przypominające to zdarzenie. Wśród czynników wywołujących objawy traumy wymienia się:
- zapach,
- dźwięk
- dotyk,
- obecność w określonym miejscu,
- towarzystwo konkretnych osób,
- sytuację społeczną,
- wrażenie bezradności.
W zależności od specyfiki traumy – organizm może na nią różnorako reagować.
Trauma z dzieciństwa – jaki ma wpływ na dorosłe życie?
Młody mózg jest zdecydowanie bardziej podatny na urazy. Nawet jeśli dziecko nie pamięta przykrych doświadczeń – silny, negatywny ładunek emocjonalny może wpłynąć na kształtowanie jego psychiki. W skrajnych przypadkach dochodzi nawet do ogólnych zaburzeń rozwojowych.
Traumę w dzieciństwie mogą wywołać zarówno sytuacje związane z przemocą czy molestowaniem seksualnym, jak również presja rodziców związana z nauką czy ośmieszaniem przez rówieśników. To właśnie dlatego każdy rodzic powinien zadbać o to, aby jego dziecko rozwijało się w zdrowym i przyjaznym środowisku.
Nieuświadomione traumy z dzieciństwa mogą w znaczny sposób rzutować na dorosłe życie. W przypadku zauważenia u siebie niepokojących zachowań, mogących mieć związek z trudnym dzieciństwem – kluczowe jest wdrożenie skutecznej terapii, która pozwala przepracować i oswoić traumę.
Chcesz skorzystać z konsultacji z psychologiem?
Zobacz, gdzie umówisz wizytę w Świecie Zdrowia
Terapia traumy
Leczenie traumy jest kompleksowym procesem, który często wymaga wsparcia lekarza psychiatry, psychologa lub terapeuty. Kluczową rolę odgrywa psychoterapia, umożliwiająca pacjentowi radzenie sobie z negatywnymi wspomnieniami. W przypadku traumy z dzieciństwa czy molestowania, psychoterapeuta dostosowuje podejście do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Wczesne podjęcie terapii zwiększa szanse na sukces, poprawiając codzienny komfort życia pacjenta. Odpowiednie leczenie może przywrócić do życia społecznego osoby dotknięte traumą, poprawiając ich zdolność do normalnego funkcjonowania. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy skutki traumatycznego doświadczenia prowadzą do znaczących dezorganizacji życia pacjenta, może być konieczne wprowadzenie farmakoterapii.
Pamiętaj jednak, że tylko lekarz ma odpowiednią wiedzę i uprawnienia, aby skutecznie i bezpiecznie przeprowadzić Cię przez terapię lekową.
To również może Cię zainteresować:
