Ucho pływaka – objawy, przyczyny, leczenie. Ile trwa ucho pływaka? 

Ucho pływaka – co to za schorzenie? 

Ucho pływaka to potoczna nazwa ostrego zapalenia ucha zewnętrznego (łac. otitis externa acuta diffusa – OEAD), czyli rozlanego procesu zapalnego w obrębie przewodu słuchowego zewnętrznego, mogącego obejmować także małżowinę oraz błonę bębenkową.

Schorzenie to najczęściej (80% przypadków) pojawia się latem, po kąpielach w basenach czy jeziorach i ma związek z:

• nadmiarem wilgoci w przewodzie słuchowym,
• zwiększoną potliwością w warunkach podwyższonej temperatury otoczenia,
• mikrourazami,
• rozwijającymi się w takim środowisku bakteriami – w większości przypadków Pseudomonas aeruginosa oraz Staphylococcus aureus. W rzadkich przypadkach przyczyną jest zakażenie grzybicze (otomykoza) – patogeny to zwykle Candida sp. lub Aspergillus sp.

Ucho pływaka jest schorzeniem powszechnym – przynajmniej raz w życiu choruje co dziesiąty człowiek, najczęściej dzieci w wieku 5-14 lat. Choroba ma charakter miejscowy i zazwyczaj przebiega łagodnie, ale w niektórych przypadkach objawy są umiarkowane do ciężkich, mogą też pojawić się powikłania. 

Czytaj także: Ostre zapalenie ucha środkowego – u dzieci i dorosłych. Objawy, przyczyny i leczenie

Ucho pływaka – objawy  

Objawy ucha pływaka są łatwe do zauważenia i zwykle nasilają się stopniowo.

W postaci łagodnej pacjent zazwyczaj skarży się na: 

• niezbyt nasilone swędzenie przewodu słuchowego,  
• lekki ból ucha (brak nasilenia bólu podczas snu i leżenia), 
• zaczerwienienie przewodu słuchowego, 
• niewielki obrzęk. 

W postaci umiarkowanej i ciężkiej, odczuwalne objawy to również: 

• uczucie pełności lub zatkania ucha, 
• nasilony świąd,  
• ból ucha, czasem promieniujący w stronę szyi lub twarzy, 
• tkliwość podczas ucisku na małżowinę, 
• wyciek z ucha (często bezbarwny, surowiczy lub śluzowy), 
• obrzęk powodujący zwężenie przewodu słuchowego i niedosłuch przewodzeniowy, 
• czasami objawy ogólne, takie jak gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, 
• w przypadku rzadszych zakażeń grzybiczych, w przewodzie słuchowym pojawia się miękka, gęsta, biała, zielonkawa lub szara wydzielina, ból jest niewielki, ale świąd bardzo dotkliwy i zlokalizowany głęboko w uchu.  

Czytaj także: Ból ucha u dziecka i zapalenie ucha środkowego – objawy i przyczyny

Ucho pływaka – jaki lekarz? 

W przypadku podejrzenia ostrego zapalenia ucha zewnętrznego, bardzo ważne jest możliwie jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego leczenia, zwłaszcza jeśli objawy nasilają się lub nie ustępują po zastosowaniu leków OTC lub domowych metod.  

Do jakiego lekarza zgłosić się z uchem pływaka? 

1. Lekarz rodzinny (POZ) – to pierwszy lekarz, do którego warto się zgłosić. Może przeprowadzić wstępne badanie, zdiagnozować zewnętrzne zapalenie ucha i zalecić odpowiednie leczenie, w tym wystawić receptę na krople antybiotykowe. 
2. Laryngolog (otorynolaryngolog) – w przypadku braku poprawy po leczeniu podstawowym, silnych objawów bólowych, obecności wydzieliny ropnej lub częstych nawrotów, warto skonsultować się ze specjalistą. Laryngolog dysponuje odpowiednim sprzętem diagnostycznym (otoskopem, mikroskopem), który pozwala dokładnie ocenić stan ucha i dobrać leczenie celowane. 

Kiedy zgłosić się do lekarza? 

Zgłoś się do lekarza, gdy:

• ból ucha nasila się mimo stosowania leków bez recepty i domowych metod, 
• pojawia się wyciek z ucha,   
• występuje gorączka, złe samopoczucie, 
• pogarsza się słuch. 

Domowe sposoby na ucho pływaka 

Domowe sposoby mogą być skuteczne we wczesnym stadium infekcji lub jako profilaktyka nawrotów. Jeśli jednak ból nasila się lub pojawia się wydzielina ropna, konieczna jest wizyta u lekarza. Przy łagodnych objawach można zastosować: 

1. Roztwór octowo-alkoholowy (1:1) do zakraplania ucha – działa antyseptycznie (tylko przy braku perforacji błony bębenkowej). 
2. Osuszanie ucha po kąpieli miękką ligniną lub (delikatnie) suszarką z chłodnym nawiewem.  
3. Unikanie drapania ucha – to ważny czynnik ryzyka infekcji.

Ucho pływaka – krople bez recepty 

Większość pacjentów doświadczających ostrego zapalenia ucha zewnętrznego o łagodnym przebiegu w pierwszej kolejności trafia do apteki – farmaceuta zwykle poleca środki przeciwbólowe (NLPZ lub paracetamol) w tandemie z działającymi miejscowo lekami bez recepty w postaci kropli (salicylan choliny).

Sprawdź: Krople do uszu

Dodatkowo zalecana jest właściwa higiena ucha:

• delikatne osuszanie kanału zaraz po myciu,
• unikanie słuchawek dokanałowych czy stoperów.

Ucho pływaka – leki na receptę 

Ponieważ czynnikiem wyzwalającym chorobę jest upośledzenie mechanizmów ochronnych skóry ucha – m.in. poprzez zatrzymanie wilgoci w przewodzie słuchowym, drobne urazy mechaniczne (np. czyszczenie patyczkami), oraz zmiany pH sprzyjające kolonizacji drobnoustrojów, terapia przepisywana przez lekarza skupia się na: 

• zwalczeniu czynnika infekcyjnego (leczenie ukierunkowane na najczęstsze patogeny, czyli pałeczki P. aeruginosa i gronkowca złocistego – S. aureus), 
• zmniejszeniu bólu i stanu zapalnego, 
• przywróceniu fizjologicznego pH przewodu słuchowego, 
• profilaktyce powikłań. 

Złoty standard w niepowikłanych przypadkach ucha pływaka to leczenie miejscowe w postaci antybiotyków lub preparatów skojarzonych – glikokortykosteroidy dodane do kropli z antybiotykiem zmniejszają ból, świąd, obrzęk i stan zapalny. W przypadku znacznego zwężenia przewodu słuchowego konieczne bywa założenie odpowiedniego opatrunku lub setonu nasączonego lekiem. 

Najczęściej stosowane preparaty na ucho pływaka to krople zawierające: 

• antybiotyki aminoglikozydowe (gentamycynę, neomycynę), 
• antybiotyki polipeptydowe (gramicydyna, polimyksyna),  
• antybiotyki fluorochinolony (ciprofloksacyna). 

Czytaj więcej: Antybiotyki – czym są i jak działają? Rodzaje, skutki uboczne, nazwy 

W bardzo ciężkich przypadkach z objawami ogólnymi (gorączka, powiększenie węzłów chłonnych), powikłaniami w postaci zakażenia szerzącego się w obrębie tkanek miękkich okolicy przyuszniczej, a także przy współistniejącej cukrzycy, rozważa się antybiotykoterapię doustną. Lekiem pierwszego rzutu jest cefadroksyl, trimetoprim z sulfametoksazolem przy podejrzeniu lub potwierdzeniu etiologii S. aureus, a ciprofloksacyna przy zakażeniu P. aeruginosa.  

Ucho pływaka – leczenie infekcji grzybiczych 

Otomykoza stanowi od 5 do 10% przypadków zewnętrznego zapalenia ucha. Najczęściej występuje u pacjentów po przewlekłej antybiotykoterapii miejscowej. Leczenie zakażeń grzybiczych ucha zewnętrznego obejmuje: 

• mechaniczne oczyszczenie przewodu słuchowego (toaleta ucha u laryngologa), 
• miejscowe leki przeciwgrzybicze: clotrimazolum, mikokonazol, natamycyna, 
• unikanie dalszego stosowania preparatów z glikokortykosteroidami bez kontroli laryngologicznej. 

Ucho pływaka – zapobieganie 

Właściwe działania profilaktyczne znacząco zmniejszają ryzyko rozwoju ostrego zapalenia ucha zewnętrznego, zwłaszcza u osób często korzystających z basenów, jezior i innych akwenów. Co robić, by uniknąć choroby?  

1. Unikanie długotrwałego kontaktu przewodu słuchowego z wodą, szczególnie zanieczyszczoną (jeziora, baseny publiczne). 
2. Stosowanie zatyczek do uszu (stopery) podczas pływania – szczególnie u dzieci i osób z predyspozycjami do nawrotów.  
3. Delikatne osuszanie uszu po kąpieli za pomocą miękkiego ręcznika lub jednorazowej ligniny, unikanie stosowania patyczków higienicznych, które uszkadzają naskórek i zaburzają barierę ochronną skóry. 
4. Stosowanie preparatów zakwaszających przewód słuchowy (np. roztwór kwasu octowego 2–3% lub specjalistyczne krople OTC) – pomagają przywrócić fizjologiczne, kwaśne pH i zapobiegają kolonizacji bakteryjnej i grzybiczej. 
5. Unikanie słuchawek dokanałowych i aparatów słuchowych bez higienizacji, zwłaszcza w gorącym i wilgotnym klimacie. 

Może Cię również zainteresować: