Załamanie nerwowe – przyczyny i definicja
Co to jest załamanie nerwowe i ile trwa? Jest ono przejściowym, ostrym zaburzeniem równowagi psychicznej, występującym nagle, w wyniku czynników zewnętrznych, takich jak traumatyczne zdarzenia, lub czynników wewnętrznych, np. wewnętrznym kryzysem spowodowanym chociażby negatywną oceną własnej osoby.
W przeciwieństwie do depresji załamanie nerwowe jest krótkotrwałe, jednak stan ten przebiega gwałtowniej. Załamaniu towarzyszy podobny do depresji zespół objawów oraz skutków psychicznych.
Na załamanie nerwowe mogą składać się następujące cztery rodzaje kryzysów:
- sytuacyjny, np. w wyniku wypadku lub śmierci bliskiej osoby;
- rozwojowy, np. w wyniku ślubu, zmiany miejsca pracy;
- środowiskowy, np. w wyniku wybuchu wojny, pandemii;
- egzystencjalny, np. w wyniku tzw. kryzysu wieku średniego.
Wymienione przyczyny załamania nerwowego mogą pozornie wskazywać, że stan ten jest wywoływany zdarzeniami jednostkowymi i nagłymi. Kryzys psychiczny może jednak wynikać również z czynników mających charakter wieloskładnikowy i przewlekły – długotrwałego stresu, chronicznego uczucia niespełnienia czy ciągłego braku sukcesów.
Załamanie nerwowe – objawy. Jak rozpoznać kryzys psychiczny?
Objawy załamania nerwowego nie ograniczają się wyłącznie do symptomów psychicznych; kryzysowi psychicznemu towarzyszą także objawy fizyczne. Osoba dotknięta załamaniem nerwowym wykazuje obniżone zdolności do wykonywania codziennych czynności, odnajdywania się w zwyczajnych sytuacjach i pokonywania nawet niewielkich problemów. Zauważalny jest brak motywacji do działania, obniżona samoocena, wycofanie z życia społecznego.
Wymienia się cztery fazy reakcji kryzysowej:
- szok związany z brakiem mobilizacji do działania;
- pobudzenie (pogrążenie w rozpaczy lub złość);
- etap mobilizacji (chęci wyjścia z kryzysu);
- nowa orientacja (powrót do równowagi psychicznej).
Objawy załamania nerwowego:
- apatia,
- brak apetytu,
- problemy trawienne,
- nudności i wymioty,
- spadek masy ciała,
- osłabienie,
- wycofanie społeczne,
- stany lękowe,
- napady agresji,
- napady płaczu,
- brak motywacji do działania,
- zaburzenia poznawcze (m.in. pogorszenie pamięci, trudności w komunikowaniu się, problemy w orientacji w przestrzeni i czasie),
- bezsenność,
- zwiększona potliwość,
- drżenie rąk,
- migreny, bóle i zawroty głowy,
- napięcie mięśni,
- duszności,
- przyspieszony puls,
- kołatanie serca.
Załamanie nerwowe – leczenie
Jak radzić sobie z kryzysem psychicznym? Kryzys psychiczny stanowi naturalną reakcję obronną organizmu na nadmierne obciążenie emocjonalne i jest zaliczany do zjawisk adaptacyjnych. Zwykle ustępuje samoistnie. Stopniowo, poprzez kolejne „pasywne” etapy obniżania poziomu funkcji psychicznych, załamanie przekształca się w formy „aktywne”, mobilizujące do działania. Przezwyciężenie kryzysu psychicznego pozwala osiągnąć tzw. fazę nowego zorientowania – wyższego stopnia rozwoju osobowości.
Proces dochodzenia do tego stanu wymaga wsparcia otoczenia – bliskich i rodziny, a niekiedy także interwencji psychologa lub psychiatry. Z pomocy specjalisty należy skorzystać w sytuacji, gdy objawy załamania nerwowego są długotrwałe, pogłębiają się i utrudniają w znaczny sposób codzienne funkcjonowanie lub stanowią zagrożenie dla jednostki (zachowania autodestrukcyjne, nadmierne spożycie alkoholu) lub/i jej otoczenia.
Należy mieć na uwadze, że leczenie załamania nerwowego nie ma określonego schematu i jest uzależnione od przyczyn tego stanu. Lekarz może zastosować zarówno psychoterapię, jak i farmakoterapię (leki poprawiające nastrój, uspokajające).
W przypadku podejrzenia wystąpienia kryzysu psychicznego warto także skorzystać z pomocy specjalnych telefonicznych linii wsparcia, np. pod bezpłatnym numerem 800 70 2222 (dyżury psychologów Fundacji ITAKA dostępne są również w formie czatów oraz e-mailowej).
