Co to jest zapalenie opłucnej?
Zapalenie opłucnej może wystąpić jako powikłanie po zapaleniu płuc, gruźlicy czy nawet operacji w obrębie klatki piersiowej. Błonę otaczającą płuca nazywamy opłucną. Składa się ona z warstwy ściennej i trzewnej, a przestrzeń między nimi, czyli błoną pokrywającą płuca, a błoną wyściełającą wnętrze klatki piersiowej nazywamy jamą opłucnej. Przepona zamyka jamę opłucnej od dołu. W jamie opłucnej znajduje się płyn opłucnowy, który ma za zadanie nawilżać płuca, zapobiegając tarciu.W warunkach fizjologicznych płyn opłucnowy jest wolny od jakichkolwiek drobnoustrojów, dlatego dostanie się do niego na przykład bakterii po zapaleniu płuc może spowodować zapalenie opłucnej. W jamie opłucnej znajduje się niewielka ilość płynu, ponieważ jest on wytwarzany i wchłaniany w zależności od potrzeb organizmu. Nadmierne wytwarzanie płynu surowiczego na skutek różnych czynników może prowadzić do zaburzenia wymiany gazowej i oddychania wskutek ucisku na okoliczne tkanki. Zapalenie opłucnej może zagrażać życiu, dlatego niezbędne jest natychmiastowe leczenie, a w niektórych przypadkach konieczny jest zabieg.
Zapalenie opłucnej – przyczyny
Zapalenie opłucnej można podzielić na pierwotne oraz wtórne. Pierwotne zapalenie opłucnej rozpoznaje się, kiedy zapalenie obejmuje tylko i wyłącznie opłucną, a miąższ płuc jest nienaruszony. Z kolei wtórne zapalenie opłucnej rozwija się wtórnie do stanu zapalnego w miąższu płuc. Zapalenie płuc i opłucnej jest znacznie częściej diagnozowane niż pierwotne zapalenie opłucnej.Infekcja tocząca się w płucach powoduje wytworzenie mediatorów zapalenia, które zwiększają przepuszczalność naczyń włosowatych. Skutkuje to zwiększoną produkcją płynu surowiczego. Znajdująca się w płynie glukoza stanowi idealną pożywkę dla drobnoustrojów, co prowadzi do rozwoju stanu zapalnego w jamie opłucnej.
Przyczyną zapalenia mogą być powikłania w przebiegu:
- zapalenia płuc,
- gruźlicy,
- nowotworu płuc,
- niewydolności nerek,
- zatorowości płucnej,
- niewydolności serca lub wątroby,
- zapalenia trzustki,
- zaburzeń endokrynologicznych,
- urazów klatki piersiowej ze złamaniem żeber,
- zabiegów operacyjnych w obrębie klatki piersiowej.
Zapalenie opłucnej – objawy i rodzaje
Zapalenie opłucnej zazwyczaj daje bardzo charakterystyczne objawy, które są na tyle uciążliwe, że powinny nas zaalarmować. Objawy spowodowane są przez wydzielane cytokiny prozapalne oraz ucisk na okoliczne tkanki, spowodowany przez nadmierną ilość płynu w opłucnej. Objawy zapalenia opłucnej to:- duszność,
- kłujący ból w klatce piersiowej podczas wdechu,
- uczucie ciężkości w klatce piersiowej.
Możemy wyróżnić 4 rodzaje zapalenia otrzewnej:
- wysiękowe zapalenie opłucnej,
- wysiękowe ropne zapalenie opłucnej,
- wysiękowe krwotoczne zapalenie opłucnej,
- suche zapalenie opłucnej (włóknikowe).
Diagnostyka zapalenia opłucnej
Rozpoznania lekarz dokonuje na podstawie osłuchania pacjenta oraz badania USG, RTG, a także tomografii komputerowej. O zapaleniu opłucnej może świadczyć osłabiony lub zniesiony szmer pęcherzykowy, czy też nasilone szmery oskrzelowe. Badanie RTG pozwala na ocenę ilości płynu w opłucnej, aczkolwiek badanie USG może być dokładniejsze. Z kolei tomograf pozwala na ocenę zmian zapalnych i miąższu płuc. Kluczową metodą jest punkcja, czyli nakłucie jamy opłucnej w celu pobrania próbki płynu do analizy.Zapalenie opłucnej – leczenie
Leczenie zapalenia opłucnej zazwyczaj odbywa się w szpitalu i dobierane jest na podstawie objawów, stopnia nasilenia stanu zapalnego oraz przyczyny zapalenia opłucnej. W przypadku łagodnego zapalenia wystarczy odpoczynek, preparaty przeciwgorączkowe oraz antybiotyki. Ważne jest również wykonywanie ćwiczeń oddechowych. Ulgę może przynieść leżenie na boku.W celu usunięcia nagromadzonego płynu lekarz może zdecydować o wykonaniu nakłucia lub założeniu drenażu. Jeśli leczenie nie przynosi efektów, konieczne może być leczenie operacyjne. Nieleczone zapalenie opłucnej może prowadzić do przerostu prawej komory serca, a także do niewydolności oddechowej.
Autor: Redakcja
