Czarny stolec, nie będący jednorazowym problemem, wymaga diagnostyki, może bowiem świadczyć o krwawieniu z przewodu pokarmowego. Są jednak sytuacje, w których czarny stolec nie jest powodem do niepokoju.
Zazwyczaj pojawienie się czarnego stolca (w połączeniu z biegunką lub bólem brzucha) świadczy o krwawieniu z przewodu pokarmowego. Nawet niewielka ilość krwi zmieni barwę kału, natomiast krwawienie spowoduje biegunkę o czarnym kolorze. Jest to stan zagrażający życiu pacjenta, ponieważ przez utratę krwi może dojść do wstrząsu i niewydolności hemodynamicznej. Często konieczna jest hospitalizacja pacjenta, u którego występuje krwawienie z przewodu pokarmowego.
Przyczyny czarnego stolca
Choroby, które powodują czarne zabarwienie kału, to:
- ostra gastropatia krwotoczna,
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
- żylaki i owrzodzenia przełyku,
- zespół Mallory’ego-weissa,
- ostre zapalenie trzustki,
- choroby zapalne jelit (np. WZJG),
- nowotwory układu pokarmowego,
- hemoroidy,
- nieżyt żołądka.
Smolistym stolcom często towarzyszą objawy dodatkowe, najczęściej wymioty o czarnym zabarwieniu i śluz w kale.
Przyczynami niechorobowymi występowania czarnego stolca mogą być:
- spożywanie dużej ilości jagód, szpinaku, buraków,
- przyjmowanie węgla lekarskiego,
- przyjmowanie bizmutu,
- przyjmowanie preparatów z żelazem.
Czarny stolec a żelazo
Osoby suplementujące preparaty z żelazem będą mieć czarny kał. Jeśli nie dojdzie do zmiany kału, oznacza to, że żelazo nie wchłania się prawidłowo. Pojawienie się biegunki lub zaparcia może z kolei wymagać kontaktu z lekarzem i zmiany dawki żelaza.
Czarny stolec w ciąży
Czarny stolec w ciąży u kobiet suplementujących żelazo jest normalny. W przypadku gdy kobieta nie suplementuje żelaza, należy jednak niezwłocznie udać się do lekarza. Świeża krew na kale może z kolei sygnalizować pojawienie się hemoroidów, bardzo częstej przypadłości kobiet ciężarnych. Na hemoroidy mogą wskazywać także: ból odbytu przy wypróżnianiu oraz pojawienie się bolesnych zgrubień w okolicy odbytu.
Czarny stolec po alkoholu
Duża ilość alkoholu uszkadza śluzówkę jelit i prowadzi do biegunki. Częste spożywanie alkoholu prowadzi do krwotocznego zapalenia błony śluzowej żołądka i w efekcie może powodować czarne stolce.
Czarny stolec po lekach
Podobnie jak alkohol działają leki przeciwbólowe, aspiryna, diklofenak, niesteroidowe leki przeciwzapalne uszkadzające śluzówkę żołądka.
Czarny stolec u dziecka
U dziecka przyczyn czarnego stolca należy dopatrywać się w pierwszej kolejności w zmianie diety, np. po burakach, wiśniach, jagodach. Należy także pamiętać, że jeśli mama karmi piersią i ma popękane brodawki sutkowe, to krew może przeniknąć do układu pokarmowego dziecka – stąd czarne zabarwienie kału.
Jeśli jednak czynniki te zostały wykluczone, a dziecko przyjmuje niesteroidowe leki przeciwzapalne, należy udać się do lekarza i poinformować go o problemie.
Kiedy należy niezwłocznie udać się do lekarza?
Pojedynczy czarny stolec nie jest powodem do paniki. Jeśli jednak wykluczymy dietę, a czarny kał to problem powracający, należy udać się do lekarza, który zleci dalsze badania. Świeża krew w stolcu wskazuje na krwawienie z układu pokarmowego i jest wskazaniem do wizyty na szpitalnym oddziale ratunkowym.
Jakie badania wykonać?
Jeśli występują problemy z wypróżnianiem, częste bóle brzucha, naprzemienne biegunki i zaparcia, należy wykonać test kału w kierunku krwi utajonej; są one dostępne w niemal każdej aptece. W przypadku stwierdzenia krwi w stolcu konieczna jest wizyta lekarska i prawdopodobnie wykonanie badania gastroskopii lub kolonoskopii. Plan leczenia ustala lekarz gastrolog.
