Co to jest ropień płuca?
Ropień płuca oznacza, że w obrębie narządu wytworzył się zbiornik ropy otoczony torebką włóknistą. Razem z ropniem często występuje martwica centralnej jego części. Jest to niebezpieczna sytuacja, która może doprowadzić do konieczności wycięcia płuca lub nawet śmierci.
Ropień najczęściej pojawia się jako konsekwencja bakteryjnego zapalenia płuc. W jego przebiegu może powstać jeden zbiornik ropy lub kilka różnych (mówimy wtedy o ropniu mnogim).
U dorosłych pacjentów przyczyną ropnia najczęściej bywa nowotwór płuc. U dzieci jest inaczej – może on powstać na skutek aspiracji ciała obcego.
Ropień płuca – przyczyny
Określenie przyczyny choroby jest niezwykle ważne, aby skutecznie leczyć ropień płuc.
Do rozwoju ropnia płuc może dojść na skutek:
- infekcji bakteryjnych prowadzące do zapalenia płuc – najczęściej jest to zakażenie gronkowcem złocistym lub paciorkowcami,
- nowotworów płuc,
- upośledzenia układu odpornościowego – dotyczy to zwłaszcza pacjentów z AIDS, zażywających leki immunosupresyjne bądź cierpiących na choroby autoimmunologiczne,
- przedostania się do narządu ciała obcego – szczególnie w przypadku dzieci – nawet niewielki kawałek jedzenia może spowodować infekcję i rozwinięcie ropnia,
- przedostania się treści żołądkowych do światła oskrzeli – zdarza się u osób, które przeszły reanimację, cierpiących na nadmierne wymioty, z nieefektywnym odruchem kaszlowym oraz u pacjentów poddanych płukaniu żołądka,
- innych czynników ryzyka, tj. wady rozwojowe, palenie papierosów, alkoholizm, cukrzyca, przewlekłe choroby płucne oraz niedożywienie.
Czytaj także: Zapalenie płuc – objawy, leczenie. Rodzaje zapalenia płuc
Ropień płuca – objawy
Ropień płuc daje podobne objawy do zapalenia płuc i z tego powodu może być mylony z tą chorobą.
Jednymi z pierwszych objawów ropnia są:
- wysoka gorączka (może być ciągła lub ustępować i pojawiać się po krótkiej przerwie) powyżej 39 stopni Celsjusza,
- kaszel, czasem połączony z wykrztuszaniem ropnej plwociny o nieprzyjemnym zapachu
- ból w klatce piersiowej,
- duszność i ogólne uczucie osłabienia.
Z czasem objawy przybierają na sile. Podczas kaszlu może pojawić się odkrztuszanie wydzieliny podbarwionej krwią. Dodatkowo mogą pojawić się poty nocne oraz utrata masy ciała.
Ropień płuca – powikłania
Najgroźniejsze dla zdrowia pacjenta jest krwawienie do jamy ropnia. Może się ono objawiać wspomnianym krwiopluciem oraz prowadzić do rozprzestrzeniania zawartości ropnia płucnego na inne obszary narządu.
Zdarza się, że zaniedbany ropień doprowadza także do:
- ropniaka opłucnej – zbiornik ropy przedostaje się do jamy opłucnej, czyli do przestrzeni pomiędzy błoną pokrywającą płuca i wewnętrzną stronę klatki piersiowej,
- przetoki oskrzelowo-opłucnowej – powstanie patologicznego połączenia pomiędzy oskrzelami i opłucną,
- sepsy,
- pojawienia się ropni wtórnych (mogą one wystąpić np. w ośrodkowym układzie nerwowym).
Czytaj także: Obrzęk płuc – objawy, przyczyny, rokowania
Ropień płuca – diagnostyka i leczenie
Diagnostyka ropnia płuc
Jeśli podejrzewasz u siebie ropień, koniecznie udaj się do specjalisty.
Pierwszy krokiem w diagnozie będzie wywiad medyczny na temat objawów, dotychczasowych dolegliwości, chorób towarzyszących oraz innych czynników zwiększających ryzyko ropnia.
Kolejnym etapem diagnozy jest badanie skupiające się na opukiwaniu i osłuchiwaniu klatki piersiowej. Już na tym etapie lekarz może wysunąć podejrzenie wystąpienia ropnia płuca.
Aby mieć pewność, specjalista zleca najczęściej badanie laboratoryjne krwi. Zwraca baczną uwagę na zwiększoną liczbę leukocytów (krwinek białych) i podwyższone stężenie CRP. Mogą one świadczyć o procesie zapalnym w organizmie. Jednak na ich podstawie trudno jeszcze ustalić, co jest tego przyczyną.
Najważniejsze w prawidłowej diagnozie okazuje się zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Właśnie to badanie potwierdzi rozpoznanie ropnia i pozwoli określić jego lokalizację.
Lekarz może jeszcze zdecydować o identyfikacji drobnoustroju odpowiedzialnego za wystąpienie choroby, co ułatwi dalsze leczenie. W takim wypadku należy wykonać badanie bakteriologiczne plwociny, a w warunkach szpitalnych badanie ultrasonograficzne oraz tomografię komputerową klatki piersiowej.
Sposoby leczenia ropnia płuca
W przypadku ropnia płuca leczenie zwykle opiera się na przyjmowaniu odpowiednich antybiotyków. W początkowej fazie choroby podawane są najczęściej dożylnie, by z czasem przejść na tradycyjną, doustną formę.
Czasem stosuje się także drenaż ułożeniowy. Na czym on polega? Jest to specjalne ułożenie pacjenta, w taki sposób, aby ropa mogła wydostać się z ropnia i zostać odkrztuszona.
Leczenie ropnia jest dosyć długie, bo trwa około 4 tygodni. Jeśli po tym czasie lekarz nie zauważy poprawy, może zdecydować o innych formach leczenia. Jedną z nich jest nakłucie ropnia igłą przez skórę i odprowadzenie ropy. Inną jest operacyjne usunięcie fragmentu płuca, na którym umiejscowił się ropień.
W niektórych wypadkach, kiedy ropień jest spowodowany grzybicą lub gruźlicą, podaje się przypisane do tych chorób leki przeciwgrzybiczne i przeciwbakteryjne.
Postępowanie po zakończeniu leczenia
Zastosowanie odpowiedniej metody leczenia daje niemal 100% gwarancję wyleczenia. Chory jednak powinien nadal stosować się do zaleceń lekarza, czyli:
- nie odstawiać antybiotyku wcześniej, niż zostało to zalecone,
- wykonywać badania kontrolne.
Pacjenci dotknięci wtórnym ropniem płuca muszą być pod stałą opieką specjalisty. Niezmiernie ważna jest u nich także profilaktyka, na którą składa się unikanie (w miarę możliwości) infekcji bakteryjnych oraz wykonywanie szczepień ochronnych (najważniejsze są te przeciwko grypie i pneumokokom).
Jeśli w trakcie leczenia nastąpił nawrót objawów, konieczna jest natychmiastowa wizyta u lekarza.
