Pakiet trzustkowy
Pakiet trzustkowy warto wykonać w sytuacji, kiedy pojawiają się objawy problemów z trzustką, tj:
Badania wykonywane są z krwi, a ich wyniki pozwalają ocenić stan trzustki.
Dla kogo jest badanie?
Pakiet trzustkowy przeznaczony jest dla osób, które chcą skontrolować kondycję trzustki. Wśród objawów, które mogą wskazywać na zaburzenia w pracy trzustki zaliczamy przede wszystkim ból po lewej stronie nadbrzusza, często promieniujący do kręgosłupa, a także:
- ból pleców w okolicy krzyżowej,
- występowanie wymiotów, biegunek lub zaparć – na chorą trzustkę wskazuje szczególnie tzw. stolec tłuszczowy (cuchnący i wodnisty).
Dodatkowo do objawów problemów z trzustką zaliczamy:
- zaburzenia rytmu serca,
- utratę apetytu i masy ciała,
- pojawienie się rumienia wędrującego na skórze, który swędzi lub piecze,
- żółte zabarwienie skóry oraz białek oczu.
W przypadku wystąpienia takich dolegliwości należy skonsultować się z lekarzem, który zaleci wykonanie badań krwi, w tym także pakietu trzustkowego.
Skład pakietu trzustkowego
- amylaza trzustkowa w surowicy – amylaza jest jednym z enzymów, które trzustka produkuje. Głównym zadaniem amylazy jest trawienie węglowodanów złożonych i rozkładanie ich na cukry proste. Amylaza nie powinna być obecna we krwi (prawidłowy jej poziom to 25–125 U/l, u osób starszych 20–160 U/l), jeśli przedostaje się ona do krwiobiegu oznacza to, że doszło do niedrożności przewodów trzustkowych lub uszkodzenia komórek trzustki np. w wyniku stanu zapalnego;
- amylaza w moczu – po upływie ok. 8–10 godzin amylaza obecna we krwi jest wydalana z moczem, dlatego jej oznaczenie w moczu może być wystarczające dla potwierdzenia stanu zapalnego, nawet jeśli poziom enzymu w osoczu pozostaje w granicach normy. Poziom amylazy w moczu powinien wynosić 10–490 U/l;
- lipaza – to kolejny enzym trzustkowy, który bierze udział w trawieniu tłuszczów i odpowiada za rozkład trójglicerydów do kwasów tłuszczowych i glicerolu. Lipaza występuje w trzustce w formie nieaktywnej, dopiero po przedostaniu się do dwunastnicy aktywuje się. Do krwi przedostaje się niewielka jej ilość (do 150 U/l).
- Podwyższenie poziomu lipazy może wskazywać na:
- uszkodzenie trzustki,
- stan zapalny narządu,
- niedrożność dróg żółciowych lub dwunastnicy,
- celiakię,
- nowotwór trzustki,
- zapalenie otrzewnej.
- Z kolei obniżenie poziomu lipazy może być wynikiem:
- Podwyższenie poziomu lipazy może wskazywać na:
- CA 19-9 (antygen) – CA 19-9 jest białkiem, które w procesie diagnostycznym wykorzystuje się jako marker nowotworowy w diagnostyce nowotworów układu pokarmowego. Jego podwyższone wartości świadczą nie tylko o procesie nowotworowym w obrębie trzustki, ale mogą sugerować także raka:
- jelita grubego,
- żołądka,
- wątroby,
- dróg żółciowych.
Jak przygotować się do badania?
Pakiet trzustkowy zawiera badania wykonywane z krwi i z moczu. W tym celu należy dostarczyć do laboratorium próbkę moczu – poranną, w sterylnym pojemniku.
Badanie krwi powinno być wykonane rano ze względu na badania poziomu amylazy (ocena lipazy nie wymaga specjalnego przygotowania), na czczo.
Szczególnie należy unikać spożywania alkoholu na kilka dni przed badaniem.
Zalecana jest konsultacja z lekarzem w przypadku, kiedy pacjent przyjmuje na stałe leki. Mogą one wpływać na wyniki badań.
Korzyści z wykonania pakietu trzustkowego
Wykonanie pakietu trzustkowego pozwala na ocenę funkcjonowania trzustki, powinni wykonać je pacjenci z:
- przewlekłymi bólami brzucha,
- problemami z wypróżnianiem (biegunka, zaparcia),
- a także osoby, które tracą na wadze bez wyjaśnionych przyczyn, oraz cierpią na brak apetytu.
Wykonanie badań w kierunku funkcjonowania trzustki, zwłaszcza markera nowotworowego pozwala na ocenę, czy w organizmie nie dzieje się proces nowotworzenia. Badanie to powinno być wykonywane w ramach profilaktyki chorób układu pokarmowego, zwłaszcza trzustki.
Wyniki badań powinien ocenić lekarz – być może zaleci on również wykonanie badań w kierunku oceny pracy wątroby. Należy pamiętać, że zapalenie trzustki początkowo nie daje swoistych objawów, przez co znacznie spowalnia się prawidłowa diagnoza i wdrożenie leczenia. Pakiet trzustkowy pozwala na monitorowanie pracy narządu.
