hMPV – co to za wirus?
Ludzki metapneumowirus (ang. human metapneumovirus, w skrócie hMPV) jest jednym z najważniejszych patogenów wywołujących zakażenia dróg oddechowych, szczególnie u dzieci, osób starszych oraz pacjentów z obniżoną odpornością. Nie jest nowym patogenem – występuje w populacji od dawna, a po raz pierwszy wyizolowany został w 2001 r.
Podobnie jak inne wirusy oddechowe, hMPV zakaża głównie komórki nabłonka dróg oddechowych, wiążąc się z receptorami na ich powierzchni, wnikając do ich wnętrza i rozpoczynając tam swój cykl replikacyjny.
Wirus jest szeroko rozpowszechniony na całym świecie, niezależnie od klimatu i regionu geograficznego, a jego udział we wszystkich zakażeniach układu oddechowego waha się przeciętnie od 1% do 10%. W wielu krajach uznawany jest za drugą najczęstszą przyczynę infekcji dolnych dróg oddechowych u dzieci, zaraz po wirusie RSV (Respiratory Syncytial Virus).
Wirus hMPV – Chiny
Pod koniec 2024 roku chińscy lekarze zaobserwowali wyraźny wzrost zakażeń wirusem hMPV, szczególnie wśród dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. W kilku regionach, w tym w dużych aglomeracjach (np. Pekin, Szanghaj, Kanton), odnotowano istotny wzrost hospitalizacji pacjentów z objawami ostrej niewydolności oddechowej, u których potwierdzono zakażenie hMPV.
Chińskie służby zintensyfikowały działania epidemiologiczne, takie jak:
- wzmożony monitoring laboratoryjny i testowanie pacjentów z podejrzeniem zakażeń wirusowych dróg oddechowych,
- nakaz noszenia maseczek w szpitalach czy szkołach,
- izolację zakażonych pacjentów.
Nic jednak nie wskazuje na to, by liczniejsze zachorowania miały cechy epidemii – władze Chin podkreślają, że wzrost zachorowań jest typowy dla okresu zimowego i może mieć związek m.in. z poluzowanie obostrzeń związanych z COVID-19, a także niższym poziomem odporności krzyżowej (ograniczone kontakty społeczne w latach pandemii mogły przełożyć się na mniejszą odporność na inne patogeny).
Wirus hMPV – Polska
Specjaliści uspokajają, że metapneumowirusy nie mają potencjału pandemicznego. Są natomiast powszechne na całym globie – także w Polsce – i wielu z nas przeszło zakażenie hMPV przynajmniej raz w życiu, zwykle myląc je ze zwykłym przeziębieniem.
Dotychczas infekcji hMPV nie diagnozowano na szeroką skalę, między innymi ze względu na łagodny przebieg u większości chorych i brak powszechnej dostępności testów wykrywających antygeny metapneumowirusów (zmieniły to testy „combo” rozpowszechnione w okresie pandemii COVID-19).
Wzrost zakażeń w sezonie zimowym jest zupełnie naturalny dla wirusa hMPV i odnotowywany w Polsce każdego roku. W większości przypadków są to infekcje samoograniczające się lub wymagające jedynie leczenia objawowego.
Sprawdź: Testy na grypę, covid, RSV
Jak można się zarazić wirusem hMPV?
Rozprzestrzenianie się wirusa następuje głównie drogą kropelkową, podczas kaszlu i kichania oraz przez kontakt z wydzielinami zainfekowanej osoby. Zakażenia występują przede wszystkim w okresach jesienno-zimowych i wczesnowiosennych – podobnie jak w przypadku wielu innych wirusów układu oddechowego (np. RSV czy wirusa grypy), transmisji patogenu sprzyja zmniejszona w tych okresach odporność populacyjna.
Wirus hMPV może wywoływać zakażenia u osób w każdym wieku, ale do grup szczególnego ryzyka należą:
- małe dzieci – przede wszystkim niemowlęta i dzieci poniżej 5. roku życia, u których układ immunologiczny nie jest jeszcze w pełni dojrzały. Infekcje hMPV u najmłodszych mogą prowadzić do ciężkich zapaleń dolnych dróg oddechowych (zapalenia oskrzelików, zapalenia płuc),
- osoby starsze – w populacji seniorów naturalne jest osłabienie układu odpornościowego, przez co wzrasta ryzyko powikłań oddechowych,
- pacjenci z obniżoną odpornością – np. osoby po przeszczepach narządów, chorujące na przewlekłe choroby płuc, serca czy pacjenci z nowotworami, w trakcie chemioterapii.
Jak unikać zakażenia wirusem hMPV?
By uchronić się przed infekcją, warto stosować się do ogólnych zasad profilaktyki przeciwwirusowej w okresach podwyższonej zachorowalności:
- często myć ręce wodą z mydłem,
- używać chusteczek jednorazowych i wyrzucać je po użyciu,
- unikać kontaktu z osobami zakażonymi (szczególnie istotne dla osób z grup ryzyka),
- stosować maseczki w okresach wzmożonych zachorowań i w miejscach zatłoczonych (np. komunikacja publiczna, szpitale).
Czytaj więcej: Jak wzmocnić układ immunologiczny u dorosłych?
Wirus hMPV – objawy
Wirus hMPV może powodować zarówno łagodne infekcje o charakterze przeziębienia, jak i ciężkie zapalenia płuc wymagające hospitalizacji. Przebieg choroby zależy w dużej mierze od wieku i stanu odporności osoby zakażonej.
Objawy hMPV u dorosłych
U zdrowych dorosłych zakażenie hMPV zazwyczaj przebiega łagodnie i przypomina zwykłe przeziębienie. Objawy infekcji ograniczają się do:
Pacjenci często nie zdają sobie sprawy, że patogenem chorobotwórczym był w tym przypadku hMPV, biorąc chorobę za zwykłe przeziębienie niewymagające nawet wizyty u lekarza.
Czytaj także: Grypa, COVID-19 i RSV – jak rozróżnić infekcję? Po czym rozpoznać grypę, a po czym COVID-19 lub RSV?
Objawy hMPV u dzieci
U dzieci (szczególnie u wcześniaków oraz dzieci poniżej 2 roku życia) zakażenie hMPV często przybiera formę zapalenia oskrzelików lub płuc. Powszechnie spotykane objawy to:
- gorączka,
- silny kaszel,
- świszczący oddech,
- przyspieszone tętno,
- trudności w oddychaniu.
U niektórych dzieci pojawiają się także objawy ze strony przewodu pokarmowego (np. wymioty), wynikające z uogólnionej reakcji zapalnej.
Objawy hMPV u seniorów i osób z upośledzeniem odporności
U seniorów i osób z upośledzeniem odporności zakażenie może mieć ciężki przebieg, prowadzić do nasilonych infekcji dolnych dróg oddechowych (zapalenie płuc, nasilone zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc). Często wymagana jest hospitalizacja. Możliwe objawy to:
Skorzystaj z pomocy lekarza POZ na NFZ w Świecie Zdrowia
Wypełnij e-Deklarację
Wirus hMPV – przebieg infekcji i powikłania
Okres inkubacji, czyli czas od wniknięcia wirusa hMPV do wystąpienia pierwszych objawów, wynosi zwykle od 3 do 6 dni. Objawy najczęściej utrzymują się od tygodnia do dwóch, u osób z chorobami współistniejącymi mogą utrzymywać się dłużej.
Do najpoważniejszych powikłań infekcji hMPV należą:
- zapalenie płuc (szczególnie u osób starszych i z chorobami przewlekłymi),
- zapalenie oskrzelików (częste u niemowląt),
- zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) lub astmy,
- nadkażenia bakteryjne, np. zapalenie ucha środkowego, zatok czy dróg oddechowych.
Wirus hMPV – diagnoza i leczenie
Podstawowym materiałem diagnostycznym w kierunku hMPV jest wymaz z nosogardzieli. W przypadku podejrzenia poważnego zakażenia dolnych dróg oddechowych (np. zapalenia płuc) możliwe jest także pobranie próbek plwociny lub wykonanie bronchoskopii. Do wyizolowania wirusa z pobranego od pacjenta materiału wykorzystuje się najczęściej metody RT-PCR, a ponadto testy immunofluorescencyjne (bezpośrednie i pośrednie) oraz testy ELISA (do wykrywania przeciwciał). Diagnostyka obejmuje różnicowanie hMPV z innymi patogenami dróg oddechowych, takimi jak RSV, wirus grypy, paragrypy, adenowirusy czy rinowirusy.
Nie ma leku przeciwwirusowego skierowanego wyłącznie przeciwko hMPV, dlatego leczenie zazwyczaj koncentruje się na łagodzeniu objawów infekcji i wspieraniu organizmu w walce z wirusem.
Najczęściej stosowane metody to:
- nawadnianie i odpoczynek – jako pomoc we wzmacnianiu układu odpornościowego,
- leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe – stosowane w przypadku wysokiej gorączki i dolegliwości bólowych (np. paracetamol, Ibuprofen),
- leki rozszerzające oskrzela – u pacjentów z nasilonym kaszlem i świszczącym oddechem w przebiegu zapalenia oskrzelików lub oskrzeli,
- tlenoterapia – w razie niewydolności oddechowej, głównie u osób z grup ryzyka.
Sprawdź: Leki na gorączkę, stan podgorączkowy
Szczególną opieką należy objąć zakażone niemowlęta, osoby starsze oraz pacjentów z obniżoną odpornością. W przypadku tych grup leczenie często odbywa się w warunkach szpitalnych, gdzie możliwe jest:
- stałe monitorowanie parametrów oddechowych i krążeniowych,
- prowadzenie intensywnej terapii wspomagającej w przypadku rozwoju poważnych powikłań (np. niewydolności oddechowej),
- profilaktyka i leczenie wtórnych zakażeń bakteryjnych – np. antybiotykoterapia w przypadku potwierdzonych nadkażeń.
Wciąż nie ma zarejestrowanej szczepionki przeciwko hMPV, prowadzone są jednak badania nad opracowaniem preparatu, który w przyszłości mógłby zabezpieczać przed zakażeniem przede wszystkim osoby z grup ryzyka.
Może Cię również zainteresować:
