38. tydzień ciąży – rozwój dziecka i objawy porodu

38. tydzień ciąży – który to miesiąc i trymestr ciąży? 

38. tydzień ciąży to środek 9. miesiąca i zaawansowany etap III trymestru. Właśnie teraz ciąża zaczyna być uważana za ciążę donoszoną, a dziecko urodzone od pierwszych dni 38. tygodnia jest już donoszonym noworodkiem, a nie wcześniakiem.  

9. miesiąc ciąży liczymy od 37. do 40. tygodnia ciąży, a III trymestr zaczyna się w 27. tygodniu i trwa aż do dnia porodu.   

38. tydzień ciąży – rozwój dziecka 

W 38. tygodniu ciąży większość dzieci jest już w pełni dojrzała i przygotowana do życia poza macicą, a noworodki urodzone na tym etapie ciąży nie są już uważane za wcześniaki, ale za dzieci donoszone.

Waga płodu w 38. tygodniu wynosi około 3,2 kg, a całkowita długość jego ciała to średnio 50 cm. Chociaż na tym etapie ciąży dziecko nie rośnie już tak intensywnie jak dotychczas, wciąż jeszcze gromadzi tkankę tłuszczową, bardzo potrzebną na dni po narodzinach.

Większość układów jest już dojrzała i gotowa do samodzielnego funkcjonowania:

• płuca są rozwinięte i gromadzą wystarczającą ilość surfaktantu, by dziecko mogło oddychać bez wspomagania,
• układ pokarmowy „trenuje” trawienie połykanego przez płód płynu owodniowego,
• nerki przetwarzają płyn owodniowy, po czym jest on wydalany z moczem,
• układ nerwowy doskonali koordynację ruchową i reakcje na bodźce, co już za parę chwil pozwoli dziecku na doświadczanie świata zewnętrznego,
• organizm płodu wciąż gromadzi przeciwciała od matki, aby zyskać podstawową ochronę przed infekcjami, ale jego układ odpornościowy będzie się rozwijał przez wiele miesięcy po narodzinach.   

Dolegliwości ciążowe w 38. tygodniu ciąży 

W 38. tygodniu dolegliwości ciążowe mogą mocno dawać się mamie we znaki, gdyż jej brzuch jest już naprawdę duży, a organizm intensywnie przygotowuje się do porodu. Charakterystyczne dla tego okresu są:

• bóle w dolnej części pleców oraz w miednicy, które stają się bardzo uciążliwe, a ich powodem jest rozluźnienie więzadeł i stawów pod wpływem hormonów ciążowych oraz coraz większy nacisk macicy na mięśnie i nerwy,
• ciągły dyskomfort w stawach biodrowych, utrudniający ruch i znalezienie wygodnej pozycji do siedzenia czy leżenia,
• nasilone obrzęki stóp, kostek i dłoni, zwłaszcza jeśli 9. miesiąc ciąży przypada na okres letnich upałów. Przyczyną puchnięcia jest zatrzymywanie wody w organizmie oraz ucisk macicy na duże naczynia krwionośne, utrudniający prawidłowy przepływ krwi w dolnych partiach ciała,
• uczucie zmęczenia i zwiększone zapotrzebowanie na sen,
• nasilająca się zgaga i niestrawność, wrażliwość na niektóre zapachy i smaki,
• zwiększenie objętości piersi, które napełniają się mlekiem i przygotowują się na pojawienie się dziecka.  

Czytaj także: Zaparcia w ciąży – częsty problem. Skuteczne sposoby na zaparcia dla ciężarnych

Bolesne ruchy dziecka w 38. tygodniu ciąży – czy to normalne? 

Dziecko na tym etapie ciąży szczelnie wypełnia swoim ciałkiem przestrzeń macicy, a mama wyraźnie wyczuwa każdy jego ruch, który z powodu braku miejsca jest już mocno ograniczony.

Mama może czuć, jak dziecko napiera na żebra lub naciska na nerwy w dolnych partiach brzucha, co może wywoływać dyskomfort, a nawet krótkotrwały ból. Zdarza się, że ruchy dziecka powodują uczucie szarpnięcia lub ukłucia, szczególnie jeśli maluch ułożony jest się pozycji główkowej i napiera na szyjkę macicy.

Na tym etapie ciąży wciąż bardzo ważne jest monitorowanie aktywności ruchowej dziecka, obserwowanie regularności jego cyklów czuwania i snu oraz kontrolowanie siły nacisku jego ciałka na ścianki macicy. Zmniejszenie liczby lub intensywności ruchów płodu zawsze wymaga pilnej konsultacji z lekarzem.  

Sprawdź: Lekarz ginekolog w Świecie Zdrowia

Twardy brzuch w 38. tygodniu ciąży  

Twardy brzuch w 38. tygodniu ciąży jest zjawiskiem zupełnie naturalnym, częstym u kobiet na tak zaawansowanym etapie ciąży.

Twardnienie brzucha zwykle spowodowane jest skurczami Braxtona-Hicksa, czyli bezbolesnymi, nieregularnymi skurczami przepowiadającymi, przygotowującymi macicę do porodu. Pod koniec ciąży skurcze mogą pojawiać się kilka razy dziennie i nie powinny powodować bólu, a jedynie napięcie i lekki dyskomfort. Zdarza się również, że twardnienie brzucha to po prostu efekt nacisku dziecka na macicę, narządy wewnętrzne i powłoki brzuszne mamy, co również jest naturalne pod koniec ciąży.  

Czytaj także: Ból brzucha w ciąży – przyczyny. Co oznacza rwący i kłujący ból podbrzusza w ciąży?

38. tydzień ciąży – kiedy urodzę? 

Choć termin porodu wyznaczany jest najczęściej na 40. tydzień ciąży, już od 38. tygodnia ciąża jest uznawana za donoszoną, a poród w tym czasie nie jest przedwczesny. Dziecko jest już zazwyczaj w pełni gotowe na życie poza organizmem matki, więc narodziny do 2 tygodni przed terminem fizjologicznym jest dla niego bezpieczne.

Dokładny moment porodu jest trudy do przewidzenia, gdyż zależy od wielu czynników, takich jak dojrzewanie organizmu dziecka, stan szyjki macicy i przygotowanie hormonalne organizmu matki. Objawy zbliżającego się porodu mogą pojawić się w dowolnym momencie, ale nie zawsze oznaczają, że poród nastąpi natychmiast – wiele z nich to sygnały, że organizm intensywnie się przygotowuje, ale sama akcja porodowa może rozpocząć się zarówno za kilka godzin, jak i za kilka dni, a nawet tygodni.   

38. tydzień ciąży – objawy porodu 

38. tydzień ciąży to czas, gdy mama powinna wsłuchiwać się już uważnie w sygnały wysyłane przez organizm, by nie przegapić ewentualnych objawów porodu. Jak poznać, że dziecko szykuje się do przyjścia na świat?  

• pojawiają się skurcze porodowe – w przeciwieństwie do nieregularnych, niebolesnych skurczów Braxtona-Hicksa, skurcze porodowe są regularne i coraz bardziej bolesne. Jeśli czujesz, że skurcze stają coraz bardziej intensywne, pojawiają się w regularnych odstępach czasu (np. co 5-10 minut), trwają coraz dłużej i nie ustępują przy zmianie pozycji, prawdopodobnie zaczynasz rodzić.  
• odejście wód płodowych – to jeden z najważniejszych objawów zbliżającego się porodu. Może to być gwałtowne i obfite wyciekanie płynu owodniowego lub bardziej subtelne sączenie. W przypadku odejścia wód, nawet jeśli nie ma jeszcze skurczów, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ od tego momentu występuje zwiększone ryzyko infekcji i trzeba monitorować postępy porodu. 
• odejście czopa śluzowego – galaretowata substancja, która chroni szyjkę macicy przed infekcjami, zwykle oddziela się kilka dni lub nawet tygodni przed porodem. Śluz, który kobieta znajduje na bieliźnie, może być bezbarwny, różowy lub z domieszką krwi. Nie zawsze jest to jednak pewny sygnał, że poród rozpocznie się natychmiast, ale wskazuje, że organizm zaczął się przygotowywać. 
• obniżenie (opadnięcie) brzucha – w ostatnich tygodniach lub dniach przed porodem dziecko zaczyna zsuwać się w dół miednicy, przyjmując pozycję do porodu (główką skierowaną w dół). Brzuch obniża swoją pozycję, a dla mamy jest to odczuwalne jako ulga w oddychaniu (zmniejsza się nacisk na przeponę), ale większy ucisk na pęcherz moczowy (częstsze wizyty w łazience).   
• biegunka – to mniej typowy objaw, obserwowany przez część kobiet krótko przed rozpoczęciem porodu. Oczyszczenie jelit to jeden ze sposobów przygotowywania się organizmu do wielkiego wysiłku, jaki go wkrótce czeka. Biegunka spowodowana jest wzrostem stężenia prostaglandyn, ale może mieć też związek ze stresem i silnymi emocjami. Zwykle pojawia się krótko przed rozpoczęciem regularnych skurczów porodowych.  
• rozwarcie i skracanie się szyjki macicy – pod koniec ciąży szyjka macicy zaczyna być rozluźniona i miękka, a w czasie skurczów porodowych rozwiera się i skraca. Lekarz podczas badania kontrolnego ocenia rozwarcie w centymetrach, co jest jednym z parametrów postępu porodu. 

Dodatkowo wiele kobiet przed porodem doświadcza znacznego przypływu energii i nabiera chęci, by przygotowywać dom na przyjęcie dziecka – jest to tzw. instynkt „gniazdowania”. Choć nie jest fizycznym objawem, jest bardzo charakterystyczny dla ostatnich dni przed porodem i często zwiastuje jego bliskość.  

Jakie dokumenty i badania będą potrzebne w szpitalu?  

38. tydzień ciąży to dobry czas na zgromadzenie wszystkich dokumentów i wyników badań, które będą potrzebne podczas rejestracji w szpitalu. Sprawdź na stronie Twojego szpitala, jakie są wymagania tej placówki. Do torby, którą weźmiesz na porodówkę, włóż (odpowiednio zabezpieczone):  

• dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport), 
• opcjonalnie akt małżeństwa (jeżeli dowód jest na nazwisko panieńskie matki) i akt uznania ojcostwa z Urzędu Stanu Cywilnego (jeżeli para nie jest w związku małżeńskim), 
• karta przebiegu ciąży,  
• plan porodu (opcjonalnie),  
• skierowanie do zabiegu cesarskiego cięcia (jeśli jest wskazane ze względów medycznych), 
• potwierdzona grupa krwi i Rh (konieczny jest oryginał z numerem PESEL),  
• aktualna morfologia krwi i badanie moczu (z ostatnich 2 tygodni),  
• wszystkie wyniki badań USG, 
• badanie na obecność paciorkowców grupy B (GBS) wykonane po 35. tygodniu ciąży, 
• badanie na obecność wirusa HIV, HCV, HBs (z III trymestru),  
• badanie WR (z III trymestru), 
• toksoplazmoza IgG i IgM oraz CMV IgG i IgM (z III trymestru), 
• badanie KTG (z ostatnich dni, choć w szpitalu będzie wykonywane na bieżąco),  
• opisy ewentualnych konsultacji (kardiologiczna, stomatologiczna, internistyczna itp.). 

Jeżeli ciężarna choruje na choroby przewlekłe lub ciąża przebiegała z komplikacjami, dołącz wszystkie dokumenty i wyniki badań potrzebne lekarzowi do wdrożenia odpowiednich procedur medycznych i zwiększenia bezpieczeństwa podczas porodu.  

Sprawdź: Pielęgnacja blizn poporodowych – silikonowe żele, kremy i plastry na blizny