Endometrioza a ciąża – czy przy endometriozie można mieć dzieci? 

Co to jest endometrioza? Jak wpływa na ciążę?  

Endometrioza to schorzenie polegające na obecności błony śluzowej macicy (inaczej endometrium) poza macicą. Tkanka może osadzać się m.in. w jajnikach, jajowodach oraz w otrzewnej, gdzie pod wpływem działania hormonów podlega wielu zmianom podczas cyklu miesiączkowego – narasta, złuszcza się i krwawi. Ponieważ krew i złuszczone tkanki nie mają możliwości swobodnego odpływu, dochodzi do powstawania stanów zapalnych, zrostów oraz torbieli endometrialnych. 

Choroba może powodować znaczne dolegliwości bólowe, ale zdarza się również, że przez długi czas nie daje żadnych objawów. Czasem kobiety dowiadują się o endometriozie dopiero w momencie, gdy bezskutecznie próbują zajść w ciążę. 

Endometrioza wpływa na wiele aspektów życia – w tym na płodność oraz przebieg ciąży. Może powodować: 

• trudności z zajściem w ciążę, 
• problemy z utrzymaniem ciąży, 
• komplikacje podczas ciąży. 

Należy jednak podkreślić, że przy endometriozie można mieć dzieci. Zajście w ciąże jest możliwe, ale konieczna jest dokładna diagnostyka oraz stosowanie się do zaleceń lekarza. 

Czytaj więcej: Endometrioza – co to za choroba? Objawy, leczenie

Endometrioza a ciąża – wpływ na płodność 

Badania wykazują, że aż od 25% do 50% kobiet, które zmagają się z niepłodnością ma endometriozę. Choroba negatywnie wpływa na płodność i może powodować: 

• występowanie zrostów i torbieli, które mogą wpływać m.in. na drożność jajników oraz utrudniać transport komórki jajowej do macicy, co znacznie zmniejsza szanse na naturalne poczęcie, 
• problemy w zagnieżdżeniu komórki jajowej w macicy, 
• zaburzenie owulacji, 
• zmniejszenie rezerwy jajnikowej, czyli obniżenie liczby zdrowych komórek jajowych. 

Niektóre analizy wskazują, że podczas endometriozy szanse na zajście w ciążę wahają się od 2 do 10%, podczas gdy u kobiet bez tego schorzenia szanse wynoszą 10-20%. 

Pomimo obniżonej płodności kobiety z niewielkim stopniem zaawansowania endometriozy dalej mogą zajść w ciążę bez wdrażania leczenia. W przypadku cięższej postaci endometriozy konieczna może być interwencja medyczna. Każdy przypadek powinien być dokładnie zdiagnozowany, a leczenie powinno zostać indywidualnie dobrane do potrzeb i stanu pacjentki. 

Czytaj także: Płodność mężczyzn i kobiet – co na nią wpływa?

Jak zajść w ciążę przy endometriozie? 

Jeżeli zmagasz się z endometriozą i masz problem z zajściem w ciążę, koniecznie zgłoś się do lekarza po wsparcie.  

Dobór odpowiedniego leczenia i wspomagania zajścia w ciążę uzależniony jest m.in. stopnia zaawansowania choroby. Warto podkreślić, że w łagodnych odmianach endometriozy naturalne zajście w ciążę bez interwencji medycznej jest możliwe, choć zwykle płodność kobiet jest obniżona.  

Aby wesprzeć zapłodnienie wykorzystuje się m.in.: 

• interwencje chirurgiczne – usunięcie zrostów może zwiększyć szanse na zajście w ciążę, 
• stosowanie leków stymulujących jajeczkowanie – po wcześniejszym stosowaniu leków łagodzących objawy endometriozy, 
• inseminację domaciczną – wprowadzenie plemników bezpośrednio do macicy, 
• zapłodnienie pozaustrojowe in vitro. 

Sprawdź: Testy owulacyjne

Endometrioza – 4 stopnie zaawansowania 

Endometrioza może przebiegać w różny sposób w zależności od lokalizacji zmian oraz stopnia ich zaawansowania. Każdy z tych stopni może nieco inaczej wpływać na płodność i ciążę, a także na możliwości leczenia. 

Wyróżnia się 4 stopnie rozwoju choroby: 

• 1 stopień (minimalna) – niewielkie ogniska endometriozy, które mogą występować w macicy, w obrębie jajowodów, na jajnikach i w jamie otrzewnej. U niektórych pacjentek obecne są także delikatne zrosty, 
• 2 stopień (łagodna) – zmiany wywołane przez endometriozę są bardziej rozległe – osiągają średnicę ponad 5 mm. W badaniu obrazowym można zaobserwować zrosty zlokalizowane w narządach rozrodczych (na jajnikach i jajowodach) oraz w zagłębieniu odbytniczo-macicznym. Choroba w tym stadium charakteryzuje się występowaniem torbieli na jajnikach (są to tzw. torbiele endometrialne, inaczej: torbiele czekoladowe), 
• 3 stopień (umiarkowana) – pojawiają się znaczne zrosty na więzadłach krzyżowo-macicznych oraz jajnikach. Zmiany chorobowe mogą obejmować także zagłębienie odbytniczo-maciczne, 
• 4 stopień (ciężka) – najbardziej zaawansowana forma endometriozy. Skutki choroby są zwykle poważne – liczne i rozległe zrosty powodują deformację i brak ruchomości narządów. Obserwuje się m.in. przemieszczenie macicy ku tyłowi i jej przytwierdzenie do jelit. Dodatkowo ogniska endometriozy mogą być zlokalizowane w wielu miejscach  np. pęcherzu moczowym, wyrostku robaczkowym, pochwie, szyjce macicy. 

Stopnie zaawansowania endometriozy – objawy 

Warto wiedzieć, że zaawansowane stadium endometriozy nie zawsze wiąże się z najbardziej dokuczliwymi objawami. Wiele zależy od indywidualnych uwarunkowań organizmu. 

U niektórych kobiet choroba przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, nawet przy rozległych ogniskach, podczas gdy u innych już we wczesnych stadiach może powodować silny ból podczas menstruacji oraz inne objawy, takie jak:  

• ból przy stosunku,
• obfite i przedłużające się miesiączki,  
• plamienia pojawiające się poza regularną menstruacją, 
• problemy trawienne (biegunki, wzdęcia, zaparcia). 

Endometrioza 1 i 2 stopnia a ciąża 

Endometrioza 1 i 2 stopnia to łagodniejsze formy choroby – zrosty nie są tak poważne jak przy 3 i 4 stopniu, a ogniska endometrialne są mniej rozległe. W związku z tym naturalne zajście w ciążę u kobiet z mniej zaawansowaną postacią endometriozy może być łatwiejsze.  

Jeśli występują problemy z płodnością, lekarz zazwyczaj na początku stosuje leczenie objawowe w celu złagodzenia bólu i innych dolegliwości spowodowanych chorobą. Dodatkowo przepisuje leki hormonalne regulujące cykl miesiączkowy i wspomagające owulację.  

W niektórych przypadkach może być wskazany zabieg inseminacji domacicznej – plemniki z nasienia partnera umieszczane są bezpośrednio w jamie macicy kobiety, co zwiększa szanse na zapłodnienie. 

Endometrioza 3 i 4 stopnia a ciąża 

Zaawansowane formy endometriozy charakteryzują się znacznym uszkodzeniem organów wewnętrznych z powodu licznych zrostów. Ponadto torbiele na jajnikach oraz stan zapalny mogą zaburzać owulację i utrudniać zajście w ciążę drogą naturalną lub za pomocą inseminacji domacicznej.

Dlatego w 3 i 4 stopniu endometriozy lekarz zwykle od razu proponuje zapłodnienie pozaustrojowe metodą in vitro. Warto jednak pamiętać, że choroba nie wyklucza poczęcia w sposób naturalny. 

Endometrioza a ciąża – przebieg i możliwe powikłania 

Wiele kobiet chorujących na endometriozę zmaga się z problemem niepłodności – zajście w ciążę, zwłaszcza w zaawansowanych postaciach choroby, wymaga leczenia hormonalnego lub skorzystania z metod wspomaganego rozrodu (np. in vitro).  

Ciąża kobiet chorujących na endometriozę uznawana jest za ciążę wysokiego ryzyka, ale sam przebieg ciąży zależy od wielu czynników, m.in. stopnia zaawansowania endometriozy czy wdrożonego leczenia. 

Sprawdź: Suplementy dla kobiet w ciąży, witaminy i minerały

Dodatkowe trudności mogą pojawić się już po zapłodnieniu, ponieważ endometrioza zwiększa ryzyko powikłań w trakcie ciąży. Wśród możliwych komplikacji wymienia się m.in.: 

1. Poronienie w pierwszym trymestrze ciąży – u kobiet z endometriozą ryzyko utraty dziecka na wczesnym etapie ciąży jest podwyższone. Dokładne przyczyny poronień nie zostały w pełni poznane. Jednak naukowcy przypuszczają, że trudności z utrzymaniem ciąży mogą wynikać z przewlekłych stanów zapalnych, które zaburzają proces implantacji zarodka oraz jego dalszy rozwój. 
2. Ciążę pozamaciczną – w normalnych warunkach zarodek przemieszcza się jajowodami do jamy macicy, jednak w przypadku endometriozy proces ten jest utrudniony. Powodem są zrosty i zmiany anatomiczne jajowodów spowodowane chorobą. Często dochodzi do tzw. ciąży jajowodowej czyli takiej, w której zarodek pozostaje w obrębie jajowodów. Badania wskazują, że ciąża pozamaciczna może występować 6 razy częściej u kobiet, które zmagają się z endometriozą. 
3. Poród przedwczesny – stan zapalny, zrosty w obrębie macicy i innych narządów, a także skrócenie szyjki macicy mogą prowadzić do komplikacji w przebiegu ciąży, zwiększając ryzyko jej przedwczesnego rozwiązania. Z tego powodu kobiety z endometriozą powinny pozostawać pod stałą opieką lekarską, dbać o regularne kontrole i monitorowanie stanu zdrowia. Wczesne wykrycie nieprawidłowości może pomóc zmniejszyć ryzyko powikłań. 
4. Małą masę urodzeniową – niska masa urodzeniowa określa stan, gdy dziecko waży poniżej 2500 g. Najczęściej występuje u wcześniaków, ale z różnych przyczyn może wystąpić też u dzieci donoszonych. Mała masa urodzeniowa może przyczynić się do problemów takich jak trudności z jedzeniem czy infekcje. 
5. Stan przedrzucawkowy – nadciśnienie tętnicze, które rozpoznawane jest u kobiet po 20. tygodniu ciąży. Zaburzeniu dodatkowo towarzyszy białkomocz. Może doprowadzić do poważnych konsekwencji zarówno dla matki, jak i dla dziecka. 
6. Łożysko przodujące – zaburzenie, w którym łożysko ustawia się w dolnej części macicy, co przyczynia się do krwawienia. Łożysko przodujące występuje u kobiet z endometriozą 4 razy częściej w porównaniu do zdrowych kobiet. 

Sprawdź: USG ciąży oraz pakiet badań CIĄŻA w Świecie Zdrowia

Endometrioza po ciąży 

Podczas ciąży można zwykle zaobserwować złagodzenie objawów endometriozy. Dzieje się to za sprawą zmienionego działania hormonów, które blokują cykl miesiączkowy podczas ciąży. 

Objawy endometriozy pojawiają się zwykle po powrocie miesiączki. 

Dodatkowo endometrioza może wystąpić w bliźnie po cesarskim cięciu. Jest to wywołane przeniesieniem komórek endometrium do rany podczas wykonywania zabiegu. Wśród objawów można wymienić: 

• zgrubienie w obrębie blizny po cesarskim cięciu, 
• ból blizny, szczególnie podczas miesiączki. 

Czytaj także: Kalendarz ciąży – przebieg ciąży tydzień po tygodniu